WAM-verzekering: waarom verplicht?

In het Belgische verkeersrecht is de WAM-verzekering een hoeksteen van de maatschappelijke veiligheid. WAM staat voor de Wet Aansprakelijkheid Motorrijtuigen, een wetgeving die dateert van 21 november 1989. Of u nu een occasionele bestuurder bent of dagelijks op de baan bent, het begrijpen van de verplichtingen rondom deze verzekering is essentieel om zware juridische en financiële sancties te vermijden. In dit artikel duiken we diep in de werking, de noodzaak en de juridische gevolgen van de verplichte aansprakelijkheidsverzekering voor motorvoertuigen.

Wettelijk Kader

De verplichting tot het afsluiten van een WAM-verzekering vindt haar oorsprong in de Wet van 21 november 1989 betreffende de verplichte aansprakelijkheidsverzekering inzake motorrijtuigen, vaak kortweg de WAM-wet genoemd. Het hoofddoel van deze wet is niet zozeer het beschermen van de bestuurder zelf, maar het waarborgen van de schadeloosstelling van slachtoffers van verkeersongevallen.

Volgens de WAM-wet moet elk motorrijtuig dat op de openbare weg of op terreinen die toegankelijk zijn voor het publiek of een zeker aantal personen die het recht hebben om daar te komen, gedekt zijn door een verzekeringsovereenkomst. Onder een 'motorrijtuig' verstaat de wet elk voertuig dat bestemd is om zich over de grond te bewegen en dat door een mechanische kracht kan worden gedreven, ongeacht of deze kracht elektrisch of via een verbrandingsmotor wordt opgewekt. Dit omvat dus auto's, motorfietsen, bromfietsen, en zelfs bepaalde elektrische steps en speed pedelecs.

Een cruciaal aspect van de WAM-wet is de objectieve aansprakelijkheid voor zwakke weggebruikers (artikel 29bis). Dit artikel bepaalt dat bij een ongeval tussen een motorvoertuig en een zwakke weggebruiker (voetganger, fietser, passagier), de verzekeraar van het motorvoertuig de lichamelijke schade van de zwakke weggebruiker automatisch moet vergoeden, ongeacht wie de fout heeft begaan.

Procedure en Stappen

Wanneer u een voertuig in het verkeer brengt, moet u een strikte procedure volgen om juridisch in orde te zijn. LawBase ondersteunt cliënten dagelijks bij geschillen die voortvloeien uit deze procedures.

• Het afsluiten van de polis: U dient een contract aan te gaan met een erkende verzekeringsmaatschappij. De verzekeraar zal een risicoanalyse maken op basis van uw profiel (leeftijd, schadeverleden, vermogen van de wagen).
• Het verzekeringsbewijs (de groene kaart): Na het afsluiten ontvangt u een verzekeringsbewijs. Sinds kort is dit in België vaak digitaal of op wit papier, maar het blijft het officiële bewijs dat het voertuig gedekt is.
• Controle door de overheid: De politie kan via de databank van het Belgisch Bureau voor de Autoverzekeraars direct nagaan of een voertuig verzekerd is, zelfs zonder dat u fysiek wordt tegengehouden.
• Bij een ongeval: Indien u betrokken raakt bij een aanrijding, dient u het Europees Aanrijdingsformulier in te vullen. De WAM-verzekeraar neemt vervolgens de communicatie met de tegenpartij over voor de afhandeling van de burgerlijke aansprakelijkheid.

Indien u wordt gedagvaard voor de Politierechtbank wegens het niet-verzekeren van uw voertuig, is het raadzaam onmiddellijk juridische bijstand in te roepen. LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Een eerste videocall is gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten €50 kost.

Praktische Tips

Om problemen met de WAM-wetgeving te voorkomen, adviseren onze advocaten het volgende:

• Leen uw voertuig niet zomaar uit: Als de lener een ongeval veroorzaakt, wordt uw verzekering aangesproken. Indien de lener geen geldig rijbewijs heeft, kan de verzekeraar de uitgekeerde bedragen op u verhalen (het recht van verhaal).
• Check de dekking van nieuwe vervoersmiddelen: Elektrische steps en speed pedelecs bevinden zich vaak in een grijze zone. Controleer of deze onder uw familiale verzekering vallen of een aparte WAM-verzekering vereisen.
• Schors uw verzekering bij niet-gebruik: Als u een voertuig voor lange tijd niet gebruikt maar het staat op de openbare weg, moet het verzekerd blijven. Alleen als het voertuig op privéterrein staat en de nummerplaat is geschrapt bij de DIV, vervalt de verzekeringsplicht.
• Betaal tijdig: Een achterstal in betaling kan leiden tot de schorsing van de dekking. Bij een ongeval tijdens deze schorsing bent u persoonlijk aansprakelijk voor alle kosten.

Kosten en Vergoedingen

De kosten van een WAM-verzekering variëren sterk, maar de kosten van het niet hebben van een verzekering zijn vele malen hoger. De wetgever voorziet in strenge straffen voor inbreuken op de WAM-wet:

• Geldboetes: De boetes kunnen oplopen van €600 tot €6.000 (te vermenigvuldigen met de wettelijke opdeciemen).
• Rijverbod: De rechter kan een verval van het recht tot sturen uitspreken van 8 dagen tot 5 jaar, of zelfs definitief.
• Gevangenisstraf: In extreme gevallen of bij recidive kan een gevangenisstraf van 8 dagen tot 6 maanden worden opgelegd.
• Inbeslagname: De politie heeft het recht om het niet-verzekerde voertuig onmiddellijk in beslag te nemen.

Wanneer er slachtoffers vallen en er is geen verzekering, komt het Belgisch Gemeenschappelijk Waarborgfonds (BGWF) tussen om de slachtoffers te vergoeden. Echter, het BGWF zal elke cent die zij uitkeren tot de laatste euro terugvorderen van de eigenaar of bestuurder van het niet-verzekerde voertuig. Dit kan leiden tot levenslange schuldenlasten bij ernstige ongevallen met lichamelijk letsel.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u een overzicht van de meest prangende vragen die onze advocaten ontvangen over de WAM-verzekering.