Rijtijd- en rusttijden voor beroepschauffeurs

De transportsector vormt de ruggengraat van de Belgische economie, maar het is ook een sector waar de veiligheid voortdurend onder druk staat. Voor beroepschauffeurs zijn de regels rond rijtijden en rusttijden niet louter administratieve verplichtingen; het zijn essentiële veiligheidsvoorschriften die vermoeidheid achter het stuur moeten voorkomen. Bij LawBase zien we dagelijks de juridische gevolgen van inbreuken op deze complexe materie, variërend van zware boetes bij wegcontroles tot strafrechtelijke vervolging na een ongeval.

Stel u voor: een chauffeur van een transportbedrijf uit Antwerpen is onderweg naar Zuid-Frankrijk. Door onvoorziene filevorming rond Parijs dreigt hij zijn dagelijkse rijtijd te overschrijden. De druk van de planner is groot, maar de tachograaf is onverbiddelijk. In dit artikel analyseren we hoe de Belgische en Europese wetgeving dergelijke scenario's reguleert en wat uw rechten en plichten zijn als chauffeur of transportondernemer.

Wettelijk Kader

De hoeksteen van de regelgeving voor beroepschauffeurs is EU-Verordening 561/2006. Deze verordening is rechtstreeks van toepassing in België en legt de minimale eisen vast voor rijtijden, onderbrekingen en rusttijden voor bestuurders die goederen vervoeren (voertuigen boven 3,5 ton) of personenvervoer verrichten. Daarnaast speelt de Wet Wegvervoer een cruciale rol in de nationale handhaving en de sanctionering van overtredingen.

De wetgeving maakt een duidelijk onderscheid tussen drie kernbegrippen:

• Dagelijkse rijtijd: De totale opgetelde rijtijd tussen het einde van een dagelijkse rusttijd en het begin van de volgende dagelijkse rusttijd.
• Wekelijkse rijtijd: De totale rijtijd gedurende een week (maandag 00:00 tot zondag 24:00).
• Rusttijd: Een ononderbroken periode waarin de bestuurder vrij over zijn tijd kan beschikken.

Een casus ter illustratie: Een chauffeur in de regio Gent werd aan de kant gezet voor een routinecontrole. Uit de uitlezing van de digitale tachograaf bleek dat hij in de voorgaande twee weken meer dan 90 uur had gereden. Hoewel hij de dagelijkse limieten respecteerde, overtrad hij de cumulatieve tweewekelijkse limiet van 90 uur, wat resulteerde in een onmiddellijke inning van aanzienlijke omvang.

Praktische Tips

Om boetes en juridische procedures te vermijden, adviseren onze advocaten bij LawBase het volgende:

• Ken de marges: De dagelijkse rijtijd mag maximaal 9 uur bedragen, maar mag twee keer per week worden verlengd tot 10 uur. Plan uw ritten rond de 9 uur om een buffer te behouden voor onvoorziene omstandigheden.
• Correct gebruik van de tachograaf: De tachograaf is uw beste getuige. Zorg dat u handmatige invoer correct uitvoert wanneer u de kaart verwijdert (bijvoorbeeld bij ziekte of verlof).
• Documenteer overmacht: Indien u door extreme weersomstandigheden of een ongeval de rijtijd moet overschrijden om een veilige parkeerplaats te bereiken, noteer dit dan direct op de achterzijde van de tachograafprint en vermeld de reden (artikel 12 van Verordening 561/2006).
• Opleiding: Transportbedrijven in bijvoorbeeld Leuven of Hasselt doen er goed aan hun chauffeurs periodiek bij te scholen. Onwetendheid is voor de wegpolitie nimmer een excuus.

Heeft u een proces-verbaal ontvangen voor een inbreuk? LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Een eerste videocall is volledig gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten slechts €50 kost.

Procedure en Stappen

Wanneer een controleur van de Federale Overheidsdienst Mobiliteit of de politie een overtreding vaststelt, volgt meestal een vaste procedure:

1. De Vaststelling: De gegevens van de bestuurderskaart en de geheugeneenheid van de truck worden uitgelezen.
2. Onmiddellijke Inning (OI): Voor buitenlandse chauffeurs is dit de standaard. Voor Belgische chauffeurs kan dit ook, maar vaak volgt er een proces-verbaal.
3. Proces-verbaal (PV): De verbalisant stelt een officieel document op waarin de inbreuken worden opgesomd.
4. Beslissing Parket: De procureur des Konings kan beslissen om de zaak te seponeren, een minnelijke schikking voor te stellen of de chauffeur/werkgever te dagvaarden voor de Politierechtbank.

In een recente zaak voor de Politierechtbank te Brugge konden wij aantonen dat een vermeende overschrijding van de rijtijd te wijten was aan een defecte sensor in de versnellingsbak, en niet aan opzet van de chauffeur. Door tijdig technische bewijzen te verzamelen, werd de chauffeur vrijgesproken.

Kosten en Vergoedingen

De boetes voor inbreuken op de rijtijden zijn in België niet mals. Ze zijn gecategoriseerd op basis van de ernst van de inbreuk:

• Lichte inbreuken: Kunnen leiden tot boetes vanaf €150.
• Ernstige inbreuken: Denk aan het niet respecteren van de 45 minuten pauze na 4,5 uur rijden. Hier lopen boetes snel op naar €500 tot €1.000.
• Heel ernstige inbreuken: Manipulatie van de tachograaf (bijvoorbeeld met een magneet) wordt strafrechtelijk zwaar gesanctioneerd met boetes die kunnen oplopen tot enkele duizenden euro's en zelfs gevangenisstraffen voor de werkgever.

Naast de boete moet men ook rekening houden met de gerechtskosten en de bijdrage aan het Slachtofferfonds indien de zaak voor de rechter komt. Voor transportbedrijven in de regio Waasland of Leuven kan een veroordeling bovendien leiden tot een negatieve score in het Europese ERRU-systeem, wat de transportvergunning in gevaar kan brengen.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest prangende vragen die onze advocaten in Antwerpen en Gent regelmatig ontvangen over dit onderwerp.