Is er een puntensysteem voor rijbewijzen in België?

In veel Europese landen, zoals Frankrijk, Duitsland en Nederland, is het puntenrijbewijs een vast onderdeel van het verkeersbeleid. Bestuurders beginnen met een krediet aan punten dat vermindert bij overtredingen, of verzamelen punten die bij een limiet leiden tot een rijverbod. In België ligt dit echter anders. Hoewel er al decennia over gedebatteerd wordt in de politiek, is de situatie voor Belgische weggebruikers uniek. In dit artikel leggen we uit hoe het systeem momenteel werkt, wat de gevolgen zijn van herhaalde overtredingen en hoe u uw rijbewijs kunt beschermen.

Praktische Tips

Hoewel er geen formeel puntensysteem is waarbij u een saldo ziet slinken op een online portaal, hanteert de Belgische politie en het parket een systeem van recidive (herhaling). Hier zijn praktische tips om uw rijbewijs te behouden:

• Houd uw strafblad nauwgezet bij: Elke veroordeling voor de politierechtbank blijft geregistreerd. Bij een nieuwe overtreding binnen de drie jaar na een eerdere veroordeling, worden de straffen aanzienlijk zwaarder.
• Betaal onmiddellijke inningen direct: In veel gevallen voorkomt een snelle betaling van een onmiddellijke inning dat de zaak voor de politierechtbank komt. Een onmiddellijke inning telt niet mee voor wettelijke recidive, maar wordt wel opgeslagen in de politionele databanken.
• Controleer uw verzekeringspolis: De meeste autoverzekeringen in België bevatten een clausule 'Rechtsbijstand'. Dit betekent dat u recht heeft op een gratis advocaat naar keuze (zoals de experten van LawBase) om u te verdedigen voor de politierechtbank.
• Vraag om een verzachtende maatregel: Indien u voor de rechter moet verschijnen, kan een advocaat vragen om een werkstraf, een autonome probatiestraf of uitstel van executie, waardoor u uw rijbewijs mogelijk kunt behouden voor professionele doeleinden.

Wettelijk Kader

Het wettelijk kader voor verkeersovertredingen in België wordt hoofdzakelijk beheerst door de Wegverkeerswet (formeel de Wet betreffende de politie over het wegverkeer van 16 maart 1968). Hoewel artikel 37bis van deze wet de juridische basis biedt voor de invoering van een rijbewijs met punten, is dit artikel tot op de dag van vandaag nooit bij Koninklijk Besluit in werking getreden.

In plaats van een puntensysteem hanteert de Belgische wetgever een indeling van overtredingen in vier graden, gebaseerd op de ernst van het gevaar voor de verkeersveiligheid:

• Eerste graad: Lichte overtredingen (bijv. het niet gebruiken van de richtingaanwijzer).
• Tweede graad: Overtredingen die de veiligheid indirect in het gedrang brengen (bijv. GSM-gebruik achter het stuur).
• Derde graad: Ernstige overtredingen die de veiligheid rechtstreeks in gevaar brengen (bijv. door het rood licht rijden).
• Vierde graad: Zeer zware overtredingen die bijna onvermijdelijk tot fysieke schade leiden (bijv. omkeren op de autosnelweg).

De Wegverkeerswet voorziet in verplichte vervallenverklaringen (rijverboden) bij herhaling. Sinds de strengere wetgeving van 2015 en 2018 is de focus verschoven naar het bestraffen van 'veelplegers'. Wie binnen de drie jaar meerdere zware overtredingen begaat, riskeert een rijverbod van minstens drie maanden en moet verplicht herstelexamens (theoretisch, praktisch, medisch of psychologisch) afleggen.

Procedure en Stappen

Wanneer u een verkeersovertreding begaat in België, volgt er een vast traject. Omdat er geen punten worden afgetrokken, is de procedure gericht op de bestraffing van de specifieke feiten:

• Stap 1: Het Proces-Verbaal (PV): Na vaststelling van de overtreding ontvangt u een kopie van het PV. U heeft dan de mogelijkheid om een antwoordformulier in te vullen als u de feiten betwist.
• Stap 2: De Onmiddellijke Inning of Minnelijke Schikking: Voor minder zware overtredingen stelt het parket een geldsom voor. Door deze te betalen, vervalt de strafvordering en komt de zaak niet voor de rechter.
• Stap 3: Dagvaarding voor de Politierechtbank: Bij zware overtredingen (3de of 4de graad), bij recidive of bij zeer hoge snelheidsovertredingen, zult u gedagvaard worden. U moet dan verschijnen voor de politierechter.
• Stap 4: De Uitspraak: De rechter bepaalt de boete en het eventuele rijverbod. Hierbij kijkt de rechter naar uw verkeersverleden (uw 'officieuze' puntenlijst).
• Stap 5: Uitvoering van de straf: Indien een rijverbod wordt opgelegd, wordt u gecontacteerd door de lokale politie om uw rijbewijs in te leveren op de griffie voor een bepaalde periode.

LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen om u bij te staan in deze procedure: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Een videocall voor een eerste inschatting is gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten slechts €50 kost.

Kosten en Vergoedingen

De kosten bij een verkeersovertreding in België bestaan uit verschillende componenten. Omdat we geen puntensysteem hebben waarbij u 'gratis' punten verliest, is de financiële impact vaak direct voelbaar:

• De geldboete: Deze wordt berekend met 'opdeciemen'. Een basisboete van 100 euro wordt in de praktijk vermenigvuldigd (momenteel x8), wat resulteert in 800 euro.
• Gerechtskosten: Indien u voorkomt, betaalt u een bijdrage aan het Slachtofferfonds (momenteel €200) en de kosten voor de dagvaarding.
• Herstelexamens: De kosten voor medische en psychologische proeven kunnen oplopen tot enkele honderden euro's.
• Advocaatkosten: Zoals vermeld, worden deze vaak volledig gedekt door uw rechtsbijstandsverzekering. LawBase kan dit voor u nakijken zonder kosten.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest gestelde vragen over de status van het puntenrijbewijs en de gevolgen van verkeersovertredingen in België.