Gevaarlijk rijgedrag: wat valt hieronder?

Dit artikel is gebaseerd op de volgende Belgische wetgeving:

• •
  Wet betreffende de Politie over het Wegverkeer

Wanneer we spreken over verkeersveiligheid in België, is de term 'gevaarlijk rijgedrag' een veelgehoord begrip. Hoewel de Wegverkeerswet deze specifieke term niet altijd letterlijk als één afgelijnd misdrijf omschrijft, omvat het een breed scala aan overtredingen die de veiligheid van andere weggebruikers in het gedrang brengen. Van overdreven snelheid in een woonwijk tot agressief bumperkleven op de E40: de juridische gevolgen kunnen verstrekkend zijn, variërend van zware geldboetes tot een definitief rijverbod. Bij LawBase staan onze advocaten dagelijks cliënten bij die geconfronteerd worden met dagvaardingen voor dergelijke inbreuken in onze kantoren te Brugge, Antwerpen, Gent, Leuven, Sint-Niklaas en Tongeren.

Wettelijk Kader

In het Belgische recht wordt gevaarlijk rijgedrag hoofdzakelijk getoetst aan de Wegcode (het KB van 1 december 1975) en de Wegverkeerswet, de wetten betreffende de politie over het wegverkeer gecoördineerd op 16 maart 1968. Artikel 33 van de Wegverkeerswet handelt uitsluitend over vluchtmisdrijf; de algemene zorgvuldigheidsnorm voor bestuurders staat in artikel 7.1 en artikel 8.3 van de Wegcode.

De wetgever maakt een onderscheid tussen verschillende graden van overtredingen:

• Overtredingen van de derde graad: Inbreuken die de veiligheid van personen rechtstreeks in gevaar brengen, zoals het negeren van een rood licht (artikel 29, § 1, tweede lid Wegverkeerswet).
• Overtredingen van de vierde graad: De zwaarste categorie: feiten die de veiligheid van personen rechtstreeks in gevaar brengen én die van die aard zijn dat zij bij een ongeval bijna onvermijdbaar tot fysieke schade leiden, samen met het negeren van een stopbevel van een bevoegd persoon (artikel 29, § 1, eerste lid Wegverkeerswet). Het links inhalen van een spoorvoertuig is daarentegen een overtreding van de tweede graad (artikel 2, 14° van het KB van 30 september 2005).
• Agressief rijgedrag: Hoewel niet als dusdanig benoemd in een specifiek wetsartikel, wordt dit vaak vervolgd onder de noemer van het 'in gevaar brengen van andere weggebruikers' of het niet bewaren van de nodige veiligheidsafstanden.
• Stuurloos rijgedrag en onoplettendheid: Artikel 8.3 van de wegcode stelt dat elke bestuurder in staat moet zijn te sturen en de vereiste lichaamsgeschiktheid en de nodige kennis en vaardigheid moet bezitten. Hij moet steeds in staat zijn alle nodige rijbewegingen uit te voeren en zijn voertuig goed in de hand hebben.

Daarnaast speelt de beoordeling van de politierechter een grote rol. Wat in de ene context (een lege autosnelweg) als een zware overtreding wordt gezien, kan in een andere context (nabij een schoolpoort) gekwalificeerd worden als verkeersbelemmering. Sinds 1 september 2026 staat die in artikel 317 Sw.: elke gedraging die het verkeer belemmert, aangenomen met het oogmerk om te schaden, een straf van niveau 1. Maakt zij het verkeer gevaarlijk of kan zij ongevallen veroorzaken, dan wordt het niveau 2 (artikel 318 Sw.); met letsel of de dood tot gevolg loopt het op tot niveau 3, 4 of 5 (artikelen 319 tot 321 Sw.).

Procedure en Stappen

Wanneer u wordt betrapt op gevaarlijk rijgedrag, volgt er doorgaans een vastgelegde juridische procedure. Het is essentieel om te weten welke stappen u kunt verwachten:

• Vaststelling door de politie: Dit kan gebeuren via een staandehouding, mobiele camera's of anonieme patrouilles. Er wordt een proces-verbaal (PV) opgesteld.
• Onmiddellijke intrekking van het rijbewijs: Bij ernstige feiten (zoals extreem hoge snelheid of alcoholintoxicatie gecombineerd met gevaarlijk manoeuvreren) kan het parket beslissen om uw rijbewijs onmiddellijk in te trekken voor een periode van 15 dagen (verlengbaar).
• Het verhoor: U zult gevraagd worden om uw versie van de feiten te geven. Wij raden aan om eerst juridisch advies in te winnen bij LawBase alvorens verklaringen af te leggen die tegen u gebruikt kunnen worden.
• Dagvaarding voor de Politierechtbank: Voor ernstig gevaarlijk rijgedrag zult u bijna altijd moeten verschijnen voor de politierechter. Hier wordt de zaak gepleit en wordt de strafmaat bepaald.
• Uitspraak: De rechter kan een geldboete, een rijverbod en in sommige gevallen een verplichting tot het herafleggen van examens (theoretisch, praktisch, medisch of psychologisch) opleggen.

Praktische Tips

Indien u betrokken bent bij een incident waarbij sprake is van gevaarlijk rijgedrag, adviseren onze experts het volgende:

• Blijf kalm en beleefd: Bij een confrontatie met de politie of andere weggebruikers werkt agressie altijd in uw nadeel tijdens de latere rechtsgang.
• Verzamel bewijsmateriaal: Heeft u een dashcam? Zijn er getuigen? Noteer contactgegevens. In zaken van betwist gevaarlijk rijgedrag kan objectief beeldmateriaal het verschil maken tussen een veroordeling en een vrijspraak.
• Check uw rechtsbijstandverzekering: In veel gevallen zijn de kosten voor een advocaat gedekt via uw autoverzekering (rechtsbijstand). U heeft hierbij vrije keuze van advocaat. LawBase kan dit voor u nakijken.
• Erkenning en verbetering: Indien de feiten onweerlegbaar zijn, kan het volgen van een sensibiliseringscursus (bijv. via VIAS) aan de rechter tonen dat u uw gedrag wilt beteren, wat de strafmaat positief kan beïnvloeden.

LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Leuven, Sint-Niklaas en Tongeren. U kunt bij ons terecht voor een eerste inschatting van uw dossier. Een videocall van 30 minuten met een advocaat kost € 60,50 incl. btw; een consultatie op kantoor van 60 minuten kost € 90,75 incl. btw.

Kosten en Vergoedingen

De financiële gevolgen van gevaarlijk rijgedrag zijn tweeledig: de strafrechtelijke boetes en de burgerrechtelijke schadevergoedingen.

Geldboetes: Sinds 1 september 2026 noemt de Wegverkeerswet de geldboete in elk artikel zelf, naast het strafniveau; daarop komen de opdeciemen met factor 1,25. Een overtreding van de derde graad (artikel 29, § 1, tweede lid) komt zo op € 300 tot € 5.000, een overtreding van de vierde graad (artikel 29, § 1, eerste lid) op € 400 tot € 5.000, telkens met een verval van het recht tot sturen bij de vierde graad. Voor feiten van vóór 1 september 2026 werd het basisbedrag uit de wet vermenigvuldigd met de toen geldende opdeciemen, factor 8 vóór 1 februari 2026 en factor 10 daarna, met dezelfde eindbedragen.

Gerechtskosten: Bij een veroordeling betaalt u ook een bijdrage aan het Fonds voor hulp aan slachtoffers van opzettelijke gewelddaden (momenteel € 250; dat bedrag is al vermeerderd met de opdeciemen) en de gerechtskosten (dagvaardingskosten en dossierkosten), die vaak tussen de €100 en €200 liggen.

Schadevergoeding: Indien uw gevaarlijk rijgedrag geleid heeft tot een ongeval, zult u de schade aan derden moeten vergoeden. Uw verzekering zal dit in eerste instantie doen, maar kan bij zware fouten (zoals dronkenschap) een 'recht van verhaal' uitoefenen, waarbij zij de uitgekeerde bedragen op u persoonlijk terugvorderen.

Vooruitblik: de Wegcode verdwijnt op 1 juni 2027

Het koninklijk besluit van 1 december 1975 — de Wegcode — treedt op 1 juni 2027 buiten werking. Vanaf die datum wordt het vervangen door vier reglementen: de federale Code van de openbare weg, de Brusselse Code van de openbare weg, het Vlaams verkeersreglement en de Waalse Code van de openbare weg. Welke tekst van toepassing is, zal vanaf dan mede afhangen van het gewest waarin de feiten zich hebben voorgedaan. Voor feiten van vóór 1 juni 2027 blijft de Wegcode gelden.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u een overzicht van de meest prangende vragen omtrent gevaarlijk rijgedrag in de Belgische context.

De driedeling en de correctionalisering zijn afgeschaft

Sinds 1 september 2026 kent het Strafwetboek de driedeling misdaad, wanbedrijf en overtreding niet meer: er zijn enkel nog misdrijven, verdeeld over acht strafniveaus (artikel 36 Sw.). Ook de techniek van de correctionalisering is verdwenen. Waar andere wetten nog naar de oude begrippen verwijzen, leest artikel 78, § 7 Sw. "misdaden" als misdrijven van niveau 4 tot 8 en "wanbedrijven" als misdrijven van niveau 1 tot 3; de categorie overtreding is opgeheven. Welke rechtbank bevoegd is, volgt uit het Wetboek van Strafvordering en verandert niet automatisch mee. Voor feiten van vóór 1 september 2026 blijft het oude Strafwetboek gelden: worden die feiten daarna berecht, dan vergelijkt de rechter beide wetboeken en past hij de voor de dader meest gunstige bepalingen toe (artikel 2, derde lid Sw.).

Voor misdrijven uit een bijzondere strafwet die geen eigen strafniveau bepaalt — zoals de Wapenwet en de WAM-wet van 21 november 1989 — zet artikel 78 Sw. het strafmaximum om in een strafniveau. De Wegverkeerswet en de Drugswet vallen daar niet langer onder: zij zijn op 1 september 2026 zelf naar strafniveaus omgezet, respectievelijk door de wet van 25 mei 2026 en de wet van 16 maart 2026, en noemen hun geldboete voortaan rechtstreeks in elk artikel. De geldboete uit die bijzondere wet wordt daarbij vermenigvuldigd met 10. Binnen het verkregen niveau mag de rechter nooit zwaarder straffen dan de bijzondere wet zelf bepaalt.

De Drugswet van 24 februari 1921 valt daar niet onder: zij werd door de wet van 16 maart 2026 op 1 september 2026 zelf omgezet en drukt haar straffen sindsdien rechtstreeks in strafniveaus uit. Artikel 78 Sw. is er dus niet op van toepassing.