Welk rijbewijs voor een aanhangwagen?

U heeft een nieuwe caravan gekocht, wilt een paardentrailer trekken of plant een grote verhuizing met een gehuurde aanhangwagen. De vraag die dan onmiddellijk opduikt: mag ik dit trekken met mijn standaard rijbewijs B? In de praktijk zien wij bij LawBase vaak cliënten die onbewust de wet overtreden omdat de regels rond het rijbewijs voor aanhangwagens in België complex zijn en afhangen van de 'Maximale Toegelaten Massa' (MTM). Rijden zonder het juiste rijbewijs wordt gelijkgesteld aan rijden zonder rijbewijs, wat zware strafrechtelijke gevolgen kan hebben voor de politierechtbank.

Stelt u zich de situatie van Jan voor. Jan heeft een rijbewijs B en huurt een zware autotransporter om een oldtimer op te halen. De auto weegt 1.500 kg en de trailer zelf 700 kg. Jan gaat ervan uit dat dit mag omdat zijn SUV krachtig genoeg is. Bij een controle stelt de politie echter vast dat de MTM van de combinatie de 3.500 kg overschrijdt. Jan krijgt een dagvaarding voor de politierechtbank. Dit scenario is perfect vermijdbaar door de regels correct toe te passen.

Wettelijk Kader

De regelgeving omtrent rijbewijzen in België is gebaseerd op het Koninklijk Besluit van 23 maart 1998 betreffende het rijbewijs (kortweg het KB Rijbewijs). Dit besluit zet de Europese richtlijnen om naar Belgische wetgeving. Voor aanhangwagens kijken we specifiek naar de categorieën B, B met code 96 en BE.

De cruciale factor is niet het werkelijke gewicht op het moment van de controle, maar de Maximale Toegelaten Massa (MTM). Dit is het gewicht van het voertuig inclusief het maximale laadvermogen, zoals vermeld op het identificatieverslag of het technisch gegevensblad van het voertuig en de aanhangwagen.

• Rijbewijs B: U mag een aanhangwagen trekken met een MTM tot 750 kg. Is de aanhangwagen zwaarder dan 750 kg? Dan mag dit enkel als de totale MTM van de combinatie (trekker + aanhangwagen) niet meer dan 3.500 kg bedraagt.
• Rijbewijs B met code 96: Dit is een tussenoplossing. Hiermee mag de combinatie van trekker en aanhangwagen een MTM hebben tot maximaal 4.250 kg.
• Rijbewijs BE: Dit is vereist wanneer de aanhangwagen een MTM heeft tot 3.500 kg en de totale combinatie de grens van 4.250 kg overschrijdt (of bij combinaties die niet onder B of B96 vallen). Let op: voor rijbewijzen behaald na 1 mei 2013 mag de aanhangwagen zelf maximaal 3.500 kg wegen.

Praktische Tips

Om te bepalen welk rijbewijs u nodig heeft, moet u twee documenten raadplegen: het inschrijvingsbewijs van uw auto en dat van de aanhangwagen. Tel de MTM van beide voertuigen bij elkaar op.

Casus: De Paardentrailer
Annelies heeft een SUV met een MTM van 2.400 kg. Haar paardentrailer heeft een MTM van 1.600 kg. Hoewel de trailer op zich minder weegt dan de auto, is de som 4.000 kg. Met een standaard rijbewijs B is zij in overtreding. Zij heeft minstens code 96 nodig, of beter nog, een rijbewijs BE om flexibel te zijn met andere trailers.

Belangrijke aandachtspunten:

• Sleepvermogen: Controleer ook altijd het maximale sleepvermogen van uw voertuig (te vinden op het technisch blad). Zelfs als u het juiste rijbewijs heeft, mag u technisch niet meer trekken dan wat de constructeur van de auto toelaat.
• Buitenland: De Belgische regels volgen de Europese normen, maar wees extra voorzichtig in landen buiten de EU.
• Verzekering: Rijden met een verkeerd rijbewijs kan ertoe leiden dat de verzekering bij een ongeval weigert uit te betalen (regresrecht), omdat u niet beschikt over een geldig rijbewijs voor die specifieke categorie.

Procedure en Stappen

Indien u vaststelt dat uw rijbewijs B niet volstaat, moet u actie ondernemen. LawBase adviseert om direct voor het volledige BE-rijbewijs te gaan in plaats van code 96, gezien de beperkte extra kost en de grotere vrijheid.

Stap 1: Medisch onderzoek (indien van toepassing)
Voor een standaard BE-rijbewijs voor privégebruik is in België meestal geen specifiek medisch attest van een erkend centrum nodig, tenzij u een medische aandoening heeft die de rijgeschiktheid beïnvloedt.

Stap 2: De opleiding
U kunt kiezen voor een vrije begeleiding (met een voorlopig rijbewijs) of een opleiding via de rijschool. Bij een rijschool volgt u doorgaans 8 uur les, waarna u direct het examen kunt afleggen.

Stap 3: Het examen
Het examen voor BE bestaat enkel uit een praktijkgedeelte. Er is geen nieuw theoretisch examen nodig als u reeds een rijbewijs B heeft. Het praktijkexamen omvat proeven op privéterrein (achteruitrijden, aan- en afkoppelen) en een proef op de openbare weg.

Heeft u juridische vragen over een lopende dagvaarding wegens een verkeerd rijbewijs? LawBase heeft 6 kantoren: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Wij kunnen u bijstaan voor de politierechtbank om de schade te beperken. Een videocall is gratis, een fysieke consultatie kost €50 voor 30 minuten.

Kosten en Vergoedingen

De kosten voor het behalen van een rijbewijs BE variëren. Gemiddeld moet u rekenen op:

• Rijschool: Tussen de €600 en €900 voor de lessen en de begeleiding naar het examen.
• Examengeld: Ongeveer €50 tot €100 aan retributies voor het examencentrum.
• Gemeentelijke administratie: Ongeveer €25 tot €35 voor de aanmaak van het nieuwe bankkaartmodel van uw rijbewijs.

Wat betreft boetes: rijden zonder het juiste rijbewijs kan leiden tot geldboetes van €1.600 tot €16.000 (vermenigvuldigd met de wettelijke opdeciemen) en een mogelijk rijverbod van 8 dagen tot 5 jaar. De kosten van een advocaat worden in veel gevallen gedekt door de rechtsbijstandsverzekering van uw voertuig. Controleer dit altijd in uw polis.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest prangende vragen die onze advocaten verkeersrecht dagelijks ontvangen.