Vandalisme: straf en schadevergoeding

Heeft u te maken gekregen met graffiti op uw gevel, een vernielde brievenbus of een ingeslagen autoruit? Of wordt u misschien zelf verdacht van het aanrichten van schade aan andermans eigendom? Vandalisme is een veelvoorkomend misdrijf in België dat niet alleen voor veel frustratie zorgt, maar ook aanzienlijke juridische en financiële gevolgen kan hebben. Bij LawBase begrijpen we dat dergelijke situaties om een menselijke aanpak vragen. In dit artikel leggen we u in heldere taal uit wat de wet zegt, welke straffen u kunt verwachten en hoe u uw schade vergoed krijgt. Met onze zes kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven staan we altijd dicht bij u om u bij te staan.

Kosten en Vergoedingen

Wanneer we spreken over vandalisme, is de financiële impact vaak de eerste zorg. Er moet een onderscheid worden gemaakt tussen de strafrechtelijke boete (die aan de staat wordt betaald) en de burgerrechtelijke schadevergoeding (die aan het slachtoffer wordt betaald).

De schadevergoeding aan het slachtoffer
Als slachtoffer heeft u recht op een volledige herstel van de geleden schade. Dit omvat niet alleen de directe reparatiekosten (zoals de factuur van de aannemer of de garage), maar kan ook gaan over de waardevermindering van het goed of de kosten voor de tijd die u bent kwijtgeraakt. Het is essentieel om alle bewijzen, zoals facturen, offertes en foto's, nauwkeurig te bewaren. De rechter zal de dader veroordelen tot het betalen van deze bedragen, vermeerderd met de intresten vanaf de datum van de feiten.

Gerechtskosten en rechtsplegingsvergoeding
Naast de eigenlijke schade moet de verliezende partij meestal ook de gerechtskosten dragen. Dit omvat onder meer de dagvaardingskosten en de rechtsplegingsvergoeding (een forfaitaire tegemoetkoming in de kosten van uw advocaat). Bij LawBase streven we ernaar deze kosten zo transparant mogelijk te begroten. Wist u trouwens dat een fysieke consultatie van 30 minuten bij ons slechts €50 kost, en een videocall zelfs volledig gratis is?

Verzekeringskwesties
Vaak dekt uw eigen verzekering (bijvoorbeeld de familiale verzekering of een omniumverzekering voor de wagen) een deel van de schade. Uw verzekeraar zal dan proberen de kosten te verhalen op de dader. Let wel op: bij opzettelijke daden door een volwassene zal de familiale verzekering van de dader zelf meestal niet tussenkomen, aangezien opzet vaak is uitgesloten van dekking.

Procedure en Stappen

Of u nu slachtoffer bent of verdachte, de juridische weg volgt meestal een vast patroon. Het is belangrijk om op elk moment te weten wat uw rechten zijn.

• Aangifte en Proces-Verbaal: De procedure start bijna altijd bij de politie. Er wordt een proces-verbaal (PV) opgesteld waarin de feiten worden vastgelegd. Voor het slachtoffer is dit de basis voor de verdere vordering.
• Het Onderzoek: Het parket zal beslissen of er voldoende aanwijzingen zijn om de dader te vervolgen. Er kan een opsporingsonderzoek plaatsvinden waarbij camerabeelden worden opgevraagd of getuigen worden verhoord.
• Minnelijke Schikking of Bemiddeling: Bij minder zware feiten kan het parket een minnelijke schikking voorstellen (betaling van een geldsom) of een bemiddeling opstarten. Hierbij is het herstel van de schade aan het slachtoffer vaak een voorwaarde om verdere vervolging te vermijden.
• De Politierechtbank of Correctionele Rechtbank: Wordt de zaak niet geseponeerd of via bemiddeling opgelost? Dan volgt een dagvaarding voor de rechtbank. Hier worden de straf en de schadevergoeding definitief bepaald.

Onze advocaten in onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven begeleiden u door elke stap van dit proces, zodat u er niet alleen voor staat.

Wettelijk Kader

In het Belgische recht valt vandalisme onder de noemer "opzettelijke beschadiging van andermans eigendom". Het wettelijk kader hiervoor vinden we terug in het Strafwetboek (Art. 521-534).

Verschillende categorieën van vandalisme
De wet maakt een onderscheid op basis van de aard van het object en de gebruikte middelen:

• Art. 521 & 522: Hebben betrekking op het vernielen van gebouwen, bruggen, wegen of kunstwerken door middel van ontploffing of brandstichting. Dit zijn zeer zware misdrijven.
• Art. 526: Betreft het vernielen of beschadigen van graftekens, monumenten of voorwerpen van openbaar nut.
• Art. 534bis & 534ter: Deze artikelen zijn specifiek gericht op graffiti en andere vormen van ontsiering. De straffen hiervoor zijn de laatste jaren verstrengd om overlast in steden aan te pakken.
• Art. 537: Richt zich op het opzettelijk beschadigen van andermans roerende eigendommen (zoals auto's of meubilair).

De strafmaat varieert enorm: van een eenvoudige geldboete en een werkstraf tot gevangenisstraffen van meerdere jaren in geval van verzwarende omstandigheden (zoals feiten gepleegd met een racistisch motief of bij nacht).

Praktische Tips

Bent u slachtoffer van vandalisme? Volg dan dit stappenplan om uw kansen op een succesvolle schadevergoeding te maximaliseren:

1. Documenteer alles: Maak onmiddellijk foto's van de schade vanuit verschillende hoeken.
2. Doe direct aangifte: Ga naar het dichtstbijzijnde politiekantoor. Hoe sneller de aangifte, hoe groter de kans dat de dader (bijv. via camerabeelden) gevonden wordt.
3. Contacteer uw verzekering: Meld de schade bij uw makelaar of verzekeraar om te kijken wat er gedekt is.
4. Vraag offertes aan: Laat de herstelkosten officieel begroten door een professional.
5. Stel u benadeelde persoon: Bij de aangifte kunt u vragen om u als 'benadeelde persoon' te registreren. Hierdoor wordt u op de hoogte gehouden van de beslissing van het parket.

Bent u zelf gedagvaard voor vandalisme? Neem dan zo snel mogelijk contact op met een advocaat. Een goede verdediging kan het verschil maken tussen een strafblad en een alternatieve maatregel zoals een werkstraf of een succesvolle bemiddeling.

Veelgestelde Vragen

• Wat als de dader minderjarig is? Dan kunnen de ouders burgerrechtelijk aansprakelijk worden gesteld voor de schadevergoeding. De minderjarige zelf verschijnt voor de jeugdrechtbank.
• Hoe lang duurt een procedure voor de rechtbank? Dit hangt af van de complexiteit, maar reken gemiddeld op 6 tot 18 maanden.
• Kan ik een schadevergoeding krijgen als de dader onbekend is? Helaas is het zonder dader moeilijk om iemand aan te spreken, tenzij uw eigen verzekering (zoals een omnium) dit dekt.
• Is graffiti altijd vandalisme? Ja, indien het zonder toestemming op andermans eigendom wordt aangebracht, is het strafbaar volgens Art. 534bis Sw.
• Wat kost een advocaat bij LawBase? Wij hanteren transparante tarieven. Een eerste fysieke consultatie kost slechts €50, en een videocall is gratis.

Heeft u nood aan specifiek advies voor uw situatie? LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Wij staan klaar om u te helpen bij het bekomen van rechtvaardigheid.