Uitgenodigd voor politieverhoor: je rechten

Wanneer u een uitnodiging voor een politieverhoor in de brievenbus ontvangt, roept dit vaak vragen en bezorgdheid op. Of u nu wordt opgeroepen als getuige of als verdachte, het is essentieel om te begrijpen dat een verhoor een cruciaal moment is in een strafrechtelijk onderzoek. De verklaringen die u aflegt, kunnen verstrekkende gevolgen hebben voor het verdere verloop van de procedure. In dit artikel leggen we gedetailleerd uit wat uw rechten zijn, hoe de procedure verloopt en waarom juridische bijstand vanaf het eerste moment van onschatbaar belang is.

Wettelijk Kader

In België wordt de bescherming van personen die worden verhoord door de politie hoofdzakelijk geregeld door de zogenaamde Salduzwet. Deze wetgeving vloeit voort uit rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en is verankerd in het Wetboek van Strafvordering (artikel 47bis). De kern van deze wetgeving is het garanderen van een eerlijk proces door de ondervraagde persoon recht te geven op informatie en juridische bijstand.

De wet maakt een essentieel onderscheid tussen verschillende categorieën van verhoorden. Categorie 1 en 2 betreffen getuigen en slachtoffers, terwijl Categorie 3 en 4 betrekking hebben op verdachten (afhankelijk van of er een vrijheidsbeneming heeft plaatsgevonden). Als verdachte heeft u aanzienlijk meer rechten dan als getuige, waaronder het recht om uzelf niet te beschuldigen (het zwijgrecht).

De Salduzwet stelt dat elke persoon die wordt verhoord over feiten die hem ten laste kunnen worden gelegd, het recht heeft om voorafgaand aan het verhoor een vertrouwelijk overleg te hebben met een advocaat. Bovendien heeft de verdachte het recht op bijstand van een advocaat tijdens het verhoor zelf. LawBase ondersteunt cliënten in dit proces vanuit onze 6 vestigingen in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven.

Procedure en Stappen

De procedure rondom een politieverhoor verloopt doorgaans volgens een vast stramien. Het begrijpen van deze stappen helpt om de controle over de situatie te behouden.

• De Uitnodiging: U ontvangt een schriftelijke oproeping (de Salduz-brief). Hierin moet vermeld staan of u als getuige of als verdachte wordt gehoord, voor welke feiten u wordt verhoord en wat uw rechten zijn.
• De Voorbereiding: Dit is de fase waarin u contact opneemt met een advocaat. Tijdens een vertrouwelijk overleg worden de feiten besproken en wordt de strategie bepaald.
• De Aanvang van het Verhoor: De politieambtenaar moet u voorafgaand aan de eerste vraag wijzen op uw rechten. Dit omvat de mededeling dat u niet verplicht kan worden uzelf te beschuldigen en dat uw verklaringen als bewijs kunnen worden gebruikt.
• De Ondervraging: De politie stelt vragen over de feiten. U heeft het recht om vragen te beantwoorden, maar u heeft ook het zwijgrecht. U kunt ervoor kiezen om op bepaalde vragen niet te antwoorden of om helemaal niets te zeggen.
• De Nalezing en Ondertekening: Na het verhoor wordt de tekst uitgetypt. U heeft het recht om de tekst na te lezen, correcties aan te brengen of te vragen dat bepaalde zaken anders worden geformuleerd. Pas als de tekst volledig overeenstemt met wat u wilde zeggen, ondertekent u het document.

Het is belangrijk te weten dat de politie tijdens het verhoor geen fysieke of psychische dwang mag uitoefenen om een bekentenis af te dwingen. Indien dit toch gebeurt, kan de verklaring later door een rechter nietig worden verklaard.

Praktische Tips

Een goede voorbereiding is het halve werk. Hieronder volgen enkele cruciale tips voor wie een uitnodiging heeft ontvangen:

• Blijf kalm: Een uitnodiging betekent niet automatisch een veroordeling. Het is een onderdeel van het onderzoek.
• Lees de uitnodiging grondig: Kijk goed naar de kwalificatie (verdachte of getuige). Dit bepaalt de omvang van uw rechten.
• Maak gebruik van uw recht op overleg: Ga nooit onvoorbereid naar een verhoor. Een gesprek met een gespecialiseerde advocaat kan voorkomen dat u verklaringen aflegt waar u later spijt van krijgt.
• Wees beknopt en accuraat: Antwoord op de vraag die gesteld wordt, maar wijd niet onnodig uit. Speculaties kunnen tegen u worden gebruikt.
• Zwijgen is een recht: Als u twijfelt, is het vaak beter om te zwijgen dan om onjuiste informatie te verstrekken. U kunt later in de procedure altijd nog een aanvullende verklaring afleggen.
• Controleer het proces-verbaal: De politie vat uw woorden vaak samen. Zorg ervoor dat de nuance niet verloren gaat. Als er staat "ik heb geslagen" terwijl u zei "ik heb mezelf verdedigd", moet dit worden aangepast.

LawBase staat u bij tijdens deze moeilijke momenten. U kunt bij ons terecht voor een gratis videocall om uw situatie te bespreken, of een fysieke consultatie van 30 minuten voor slechts €50 in een van onze kantoren.

Kosten en Vergoedingen

De kosten voor juridische bijstand bij een politieverhoor variëren afhankelijk van de complexiteit van de zaak en de duur van het verhoor. Bij LawBase hanteren we transparante tarieven zodat u niet voor verrassingen komt te staan.

In veel gevallen kan de bijstand van een advocaat gedekt worden door een rechtsbijstandsverzekering. Veel mensen hebben dergelijke verzekeringen gekoppeld aan hun familiale verzekering of autoverzekering zonder het te weten. Wij kijken dit graag voor u na. Indien u over onvoldoende financiële middelen beschikt, kunt u mogelijk aanspraak maken op eerstelijnsjuridische bijstand (pro-deo), waarbij de overheid de kosten van de advocaat geheel of gedeeltelijk op zich neemt.

Vergeet niet dat de investering in een advocaat tijdens de politiefase zichzelf vaak terugbetaalt door het voorkomen van een langdurige en kostbare gerechtelijke procedure of een zwaardere straf.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest gestelde vragen over het recht op bijstand en de procedure tijdens een verhoor.