Schadevergoeding als slachtoffer van een misdrijf

Wanneer u het slachtoffer bent geworden van een misdrijf, zoals een diefstal, slagen en verwondingen of oplichting, staat uw wereld vaak op zijn kop. Naast de emotionele impact wordt u geconfronteerd met materiële schade en medische kosten. In de Belgische rechtsorde heeft u als slachtoffer echter fundamentele rechten om deze schade te herstellen. Het bekomen van een rechtvaardige schadevergoeding is geen gunst, maar een recht. Bij LawBase begeleiden onze advocaten slachtoffers dagelijks in hun zoektocht naar compensatie via de strafrechtbank of de burgerlijke rechter.

Praktische Tips

Om uw kansen op een volledige schadevergoeding te maximaliseren, is een proactieve houding essentieel. Hieronder vindt u concrete tips die u onmiddellijk kunt toepassen:

• Documenteer alles vanaf dag één: Bewaar elk bewijsstuk. Dit gaat van medische getuigschriften en apothekersrekeningen tot facturen van herstellingen of vervanging van gestolen goederen.
• Maak een inventaris van de morele schade: Morele schade is de pijn, het leed en de verminderde levenskwaliteit die u ervaart. Houd een dagboek bij waarin u noteert hoe het misdrijf uw dagelijks leven beïnvloedt (bijv. slaapproblemen, angstgevoelens, beperkingen in hobby's).
• Doe tijdig aangifte: Zonder een officieel proces-verbaal (PV) is het nagenoeg onmogelijk om een schadevergoeding te eisen in een strafrechtelijke context. Vraag altijd een kopie van uw verklaring en het attest van klachtneerlegging.
• Gebruik de juiste tools: Bereken alvast een indicatie van uw schade via onze schadevergoeding-calculator om een realistisch beeld te krijgen van de mogelijke vergoedingen.
• Raadpleeg een expert: De juridische taal in een strafdossier is complex. Een vroege consultatie kan procedurefouten voorkomen. LawBase biedt een gratis videocall aan of een fysieke consultatie van 30 minuten voor slechts €50 in een van onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven.

Wettelijk Kader

De basis van elk recht op schadevergoeding in België ligt vervat in het Burgerlijk Wetboek (BW) en het Wetboek van Strafvordering (Sv.).

Artikel 1382 van het Burgerlijk Wetboek vormt de hoeksteen: "Elke daad van de mens, waardoor aan een ander schade wordt veroorzaakt, verplicht degene door wiens schuld de schade is ontstaan, deze te vergoeden." Dit artikel impliceert drie voorwaarden: een fout (het misdrijf), schade (materieel of moreel) en een causaal verband tussen de fout en de schade.

In het strafrecht bepaalt het Wetboek van Strafvordering dat een slachtoffer zich "burgerlijke partij" kan stellen. Dit is een unieke procedure waarbij de strafrechter niet enkel oordeelt over de straf voor de dader (bijv. gevangenisstraf), maar tegelijkertijd uitspraak doet over de schadevergoeding voor het slachtoffer. Hierdoor hoeft u geen afzonderlijke, vaak kostelijke, burgerlijke procedure te starten.

Procedure en Stappen

Het bekomen van een vergoeding verloopt meestal via een vast traject. Volg deze stappen nauwgezet:

• Stap 1: De Klacht en de Hoedanigheid van Benadeelde Persoon
  Bij de aangifte bij de politie kunt u vragen om geregistreerd te worden als 'benadeelde persoon'. Dit geeft u het recht om op de hoogte gehouden te worden van de seponering of het instellen van een vervolging.
• Stap 2: Burgerlijke Partijstelling
  U kunt zich burgerlijk partij stellen bij de onderzoeksrechter (tijdens het onderzoek) of ter zitting voor de vonnisrechter. Dit is de formele stap waarmee u schadevergoeding eist. Op dit moment moet u een nauwkeurige raming van uw schade indienen.
• Stap 3: Het Opstellen van de Conclusies
  Uw advocaat stelt een schriftelijk document op (conclusies) waarin de schade wordt onderbouwd met bewijsstukken. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen de materiële schade (reële kosten) en de morele schade (ex aequo et bono begroot).
• Stap 4: De Gerechtelijke Uitspraak
  De rechter velt een vonnis. Indien de dader schuldig wordt bevonden, zal de rechter hem veroordelen tot het betalen van een schadevergoeding, vaak vermeerderd met de intresten vanaf de datum van het misdrijf.
• Stap 5: De Invordering
  Eens u een vonnis heeft, moet de dader betalen. Indien hij dit niet vrijwillig doet, kan een gerechtsdeurwaarder worden ingeschakeld. Indien de dader onvermogend is, kan in bepaalde gevallen een beroep worden gedaan op het Slachtofferfonds.

Kosten en Vergoedingen

Een juridische procedure brengt kosten met zich mee, maar de wet voorziet in bescherming voor het slachtoffer. Wanneer u de zaak wint, moet de dader een rechtsplegingsvergoeding (RPV) betalen. Dit is een forfaitaire tegemoetkoming in de kosten en erelonen van uw advocaat.

Daarnaast is het belangrijk om uw rechtsbijstandsverzekering te controleren (vaak gekoppeld aan uw familiale verzekering of autoverzekering). In veel gevallen van misdrijven dekt deze verzekering de kosten van uw advocaat volledig, waardoor u zelf niets hoeft te betalen voor de professionele bijstand van LawBase.

Voor slachtoffers van opzettelijke gewelddaden die de schade niet kunnen verhalen op de dader (omdat deze onbekend of onvermogend is), bestaat de Commissie voor Financiële Hulp aan Slachtoffers van Opzettelijke Gewelddaden. Zij kunnen een tegemoetkoming toekennen onder strikte voorwaarden.

Veelgestelde Vragen

Hieronder beantwoorden we de meest prangende vragen over schadevergoeding bij misdrijven.

Heeft u specifieke vragen over uw dossier? Onze experten staan voor u klaar in onze 6 kantoren verspreid over Vlaanderen. Of u nu in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven bent, wij bieden de nodige juridische ondersteuning om te krijgen waar u recht op heeft.