Probatie-uitstel: voorwaarden uitgelegd

Wanneer u voor de correctionele rechtbank verschijnt, is een gevangenisstraf niet de enige mogelijke uitkomst. In het Belgische strafrecht bestaat er een mechanisme waarbij de rechter u een tweede kans geeft, mits u aan strikte voorwaarden voldoet. Dit noemen we probatie-uitstel. Het is een gunstmaatregel die gebaseerd is op de Probatiewet van 29 juni 1964. In dit artikel leggen we uit hoe u deze maatregel kunt bekomen, wat de valkuilen zijn en hoe de advocaten van LawBase u hierbij ondersteunen in onze kantoren te Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven.

Praktische Tips

Het verkrijgen van probatie-uitstel is geen automatisme; het vereist een proactieve houding van de beklaagde en diens raadsman. Hier zijn enkele cruciale tips om uw kansen te maximaliseren:

• Toon schuldinzicht: Een rechter zal zelden probatie verlenen aan iemand die de feiten ontkent of de schuld bij anderen legt. Erkenning van de fout is de eerste stap naar herstel.
• Bereid een dossier voor: Wacht niet tot de zitting. Verzamel bewijzen van tewerkstelling, inschrijvingen voor opleidingen of bewijzen van een lopende psychologische begeleiding.
• Stel zelf voorwaarden voor: Toon aan dat u begrijpt waar het probleem ligt. Bij een drugsgerelateerd misdrijf kunt u bijvoorbeeld zelf voorstellen om regelmatig urinetesten te ondergaan.
• Contacteer tijdig een advocaat: Bij LawBase kunnen we u helpen bij het opstellen van een overtuigend 'probatieplan'. U kunt een gratis videocall inplannen of een fysieke consultatie boeken voor slechts €50 (30 min) in een van onze kantoren.
• Wees eerlijk tegen de probatiecommissie: Als de maatregel wordt toegekend, is eerlijkheid uw beste bondgenoot. Liegen over herval maakt de situatie alleen maar erger.

Wettelijk Kader

De juridische basis voor probatie-uitstel ligt in de Wet van 29 juni 1964 betreffende de opschorting, het uitstel en de probatie (kortweg de Probatiewet). Er is een essentieel onderscheid tussen 'gewoon uitstel' en 'probatie-uitstel'.

Bij gewoon uitstel wordt de straf niet uitgevoerd zolang u binnen een bepaalde proeftermijn geen nieuwe strafbare feiten pleegt. Bij probatie-uitstel worden daar actieve voorwaarden aan gekoppeld. U moet bijvoorbeeld een agressiebeheersingstraining volgen, een schadevergoeding aan het slachtoffer betalen of u laten behandelen voor een verslaving.

De wet stelt dat uitstel enkel kan worden verleend als u nog niet eerder bent veroordeeld tot een criminele straf of tot een hoofdgevangenisstraf van meer dan twaalf maanden. De uitgesproken straf zelf mag niet hoger zijn dan vijf jaar gevangenisstraf.

Procedure en Stappen

De weg naar een succesvol probatie-uitstel verloopt meestal volgens dit stramien:

• Stap 1: De zitting en het pleidooi. Uw advocaat vraagt expliciet om de toepassing van de Probatiewet. Er wordt uitgelegd waarom een effectieve straf contraproductief zou zijn voor uw re-integratie.
• Stap 2: Het vonnis. De rechter spreekt een gevangenisstraf of geldboete uit, maar koppelt daar het uitstel aan voor een proeftermijn (meestal 1 tot 5 jaar). De bijzondere probatievoorwaarden worden in het vonnis opgelijst.
• Stap 3: De Justitieassistent. Binnen korte tijd na het vonnis wordt u opgeroepen door een justitieassistent van het Justitiehuis. Deze persoon ziet toe op de naleving van de voorwaarden.
• Stap 4: De Probatiecommissie. De justitieassistent rapporteert aan de Probatiecommissie. Zij evalueren of u de voorwaarden strikt opvolgt.
• Stap 5: De Proeftermijn. Gedurende de volledige termijn moet u zich aan de algemene voorwaarde houden (geen nieuwe feiten) en aan de specifieke voorwaarden (bv. therapie).

Indien u de voorwaarden schendt, kan de Probatiecommissie het dossier terugsturen naar het Openbaar Ministerie, wat kan leiden tot de herroeping van het uitstel. In dat geval moet u de straf alsnog effectief uitzitten.

Kosten en Vergoedingen

Aan probatie-uitstel zijn specifieke financiële aspecten verbonden:

• Gerechtskosten en slachtofferfonds: Zelfs bij uitstel moet u de gerechtskosten en de bijdrage aan het Slachtofferfonds betalen. Dit is geen onderdeel van het uitstel.
• Kosten van begeleiding: Sommige opgelegde cursussen of therapieën kunnen kosten met zich meebrengen die u zelf moet dragen, tenzij u beroep kunt doen op de mutualiteit of gesubsidieerde instellingen.
• Schadevergoeding: Een veelvoorkomende probatievoorwaarde is de betaling van de schadevergoeding aan de burgerlijke partij. Het niet-betalen hiervan wordt beschouwd als een schending van de voorwaarden.
• Erelonen advocaat: De kosten voor juridische bijstand variëren. Bij LawBase streven we naar transparantie. Een eerste fysieke consultatie van 30 minuten kost €50, waarin we direct de haalbaarheid van een probatieverzoek inschatten.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest gestelde vragen over probatie in de Belgische rechtspraktijk.