Aangifte van huiselijk geweld: procedure

Dit artikel is gebaseerd op de volgende Belgische wetgeving:

• •
  Nieuw Strafwetboek boek II (wet van 29 februari 2024)(Art. 201)
• •
  Strafwetboek 1867 (oud)(Art. 410)

Huiselijk geweld is een ingrijpende realiteit die diepe sporen nalaat, zowel fysiek als psychisch. In België wordt dit type geweld zeer ernstig genomen door het gerechtelijk apparaat. Wanneer u slachtoffer bent van partnergeweld, kindermishandeling of geweld binnen de familiale kring, is het essentieel om te weten welke juridische stappen u kunt ondernemen om uzelf en uw naasten te beschermen. Bij LawBase staan onze advocaten klaar om u door dit proces te loodsen met expertise en discretie.

Praktische Tips

Wanneer u besluit actie te ondernemen tegen huiselijk geweld, zijn er enkele praktische stappen die uw dossier aanzienlijk kunnen versterken:

• Verzamel bewijsmateriaal: Houd een logboek bij van incidenten. Bewaar screenshots van dreigende sms-berichten, e-mails of WhatsApp-gesprekken. Maak foto's van blauwe plekken, verwondingen of vernielde eigendommen in huis.
• Medische vaststelling: Ga onmiddellijk naar een arts of de spoedafdeling, zelfs als de verwondingen oppervlakkig lijken. Vraag expliciet om een medisch attest waarin de letsels worden beschreven en de mogelijke oorzaak wordt vermeld. Dit document is cruciaal in een strafprocedure.
• Veiligheidsplan: Zorg dat u een tas klaar heeft staan met essentiële documenten (identiteitskaart, bankkaarten, huwelijkscontract) en kledij voor het geval u halsoverkop de woning moet verlaten.
• Getuigen: Noteer de contactgegevens van buren, vrienden of familieleden die getuige zijn geweest van de feiten of die de gevolgen (zoals geschreeuw of letsels) hebben gezien.
• Raadpleeg een advocaat: Voordat u naar de politie stapt, kan een consultatie bij LawBase u helpen om uw verklaring correct te structureren. Een videocall van 30 minuten met een advocaat kost € 60,50 incl. btw; een consultatie op kantoor van 60 minuten kost € 90,75 incl. btw.

Wettelijk Kader

In het Belgische recht is huiselijk geweld geen apart omschreven misdrijf, maar valt het onder verschillende artikelen van het Strafwetboek. Sinds 1 september 2026 krijgt geweld binnen de familiale kring wel een eigen strafladder, die zwaarder is dan die voor gewone gewelddaden.

Het kernartikel is artikel 201 Sw. (voor feiten van vóór 1 september 2026: artikel 410 oud Sw.). Het viseert gewelddaden gepleegd op een bloedverwant of aanverwant in de rechte opgaande of neerdalende lijn, op een bloedverwant of aanverwant in de zijlijn tot de derde graad, op een partner, of op ieder ander persoon met een soortgelijke positie in het gezin. Geweld tegen de eigen kinderen valt daar dus onder. Waar het oude wetboek de straf verdubbelde, werkt het nieuwe met een eigen ladder, die aanknoopt bij de ernst van het letsel: gewelddaden zonder letsel of met een integriteitsaantasting van de eerste graad zijn een misdrijf van niveau 2, bij de tweede graad niveau 3, bij de derde graad niveau 4, en met de dood tot gevolg niveau 5. Bij de keuze en de zwaarte van de straf houdt de rechter er bovendien uitdrukkelijk rekening mee dat het feit in het bijzijn van een minderjarige werd gepleegd.

De graden van integriteitsaantasting zijn wettelijk omschreven (artikel 79 Sw.): de eerste graad is elk letsel dat niet onder de tweede of de derde valt; de tweede graad is een ongeschiktheid van ten hoogste vier maanden of een ziekte die geneeslijk lijkt; de derde graad is een ongeschiktheid van meer dan vier maanden, een ziekte die ongeneeslijk lijkt, het volledige verlies van een orgaan of van een functie, een zware verminking of het verlies van een zwangerschap.

Naast fysiek geweld erkent de wet ook psychisch geweld (belaging of stalking), economisch geweld (het onthouden van financiële middelen) en seksueel geweld binnen de relatie. Sinds de invoering van de wet betreffende de strijd tegen partnergeweld, heeft de politie ook de bevoegdheid om een tijdelijk huisverbod op te leggen aan de dader, zelfs als er nog geen sprake is van een definitieve veroordeling.

Procedure en Stappen

De weg naar juridische bescherming verloopt doorgaans via de volgende stappen:

1. De Aangifte: U kunt aangifte doen bij elk politiekantoor in België. U heeft het recht om in uw eigen taal gehoord te worden. De politie stelt een proces-verbaal (PV) op. Vraag altijd naar het PV-nummer; dit is essentieel voor de verdere opvolging door uw advocaat.

2. Klacht met burgerlijke partijstelling: Indien de politie of het parket de zaak niet onmiddellijk vervolgt (bijvoorbeeld door een seponering), kunt u zich via een advocaat rechtstreeks tot de onderzoeksrechter wenden door middel van een burgerlijke partijstelling. Dit dwingt een onderzoek af.

3. Voorlopige maatregelen: In dringende gevallen kan de familierechtbank tussenkomen om dringende en voorlopige maatregelen te treffen, zoals de toewijzing van de gezinswoning aan het slachtoffer en het regelen van het hoederecht over de kinderen.

4. De Strafprocedure: Als het Parket beslist om te vervolgen, komt de zaak voor de Correctionele Rechtbank. Hier zal de rechter oordelen over de schuld van de dader en een gepaste straf opleggen, rekening houdend met Artikel 201 Sw. (voor feiten van vóór 1 september 2026: artikel 410 oud Sw.).

LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen om u bij te staan: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Leuven, Sint-Niklaas en Tongeren. Onze specialisten strafrecht zorgen ervoor dat uw stem gehoord wordt in elke fase van deze procedure.

Kosten en Vergoedingen

Veel slachtoffers aarzelen om juridische hulp in te schakelen uit angst voor de kosten. Het is echter belangrijk om te weten dat er verschillende mechanismen zijn om u te ondersteunen:

• Rechtsbijstandsverzekering: Controleer uw familiale verzekering. Vaak dekt deze de kosten van een advocaat bij geschillen rond huiselijk geweld.
• Pro Deo (Juridische Tweedelijnshulp): Indien uw inkomen onder een bepaalde drempel ligt, heeft u recht op een gedeeltelijk of volledig kosteloze advocaat.
• Schadevergoeding: Als slachtoffer kunt u zich burgerlijke partij stellen om een schadevergoeding te eisen voor zowel materiële schade (medische kosten, kapotte spullen) als morele schade (psychisch lijden).
• Slachtofferfonds: In gevallen waar de dader onvermogend is, kan het Belgische 'Fonds voor hulp aan slachtoffers van opzettelijke gewelddaden' onder bepaalde voorwaarden tussenkomen.

Bij LawBase hanteren we transparante tarieven. Zoals vermeld, kunt u starten met een videocall om uw situatie te bespreken zonder financiële drempel.

Welk Strafwetboek geldt? Dat hangt af van de datum van de feiten, niet van de datum van het vonnis (artikel 2 Sw.). Voor feiten gepleegd vanaf 1 september 2026 geldt het nieuwe Strafwetboek. Voor feiten van vóór die datum blijft het oude Strafwetboek van 1867 van toepassing, tenzij de nieuwe wet voor de dader milder is: dan past de rechter de meest gunstige bepaling toe (artikel 2, derde lid Sw.).

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u antwoorden op de meest prangende vragen over de aangifte van huiselijk geweld.