Regels voor gevangenisbezoek

Het recht op contact met de buitenwereld is een fundamenteel beginsel binnen het Belgische penitentiair recht. Voor gedetineerden en hun naasten vormt het gevangenisbezoek de belangrijkste schakel naar re-integratie en het behoud van familiale banden. Echter, dit recht is niet absoluut en wordt strikt gereguleerd door de Basiswet van 12 januari 2005 betreffende het gevangeniswezen en de rechtspositie van de gedetineerden (ook bekend als de Basiswet Gevangeniswezen). In dit artikel bespreken wij de complexe regelgeving, de verschillende vormen van bezoek en de strikte procedures die bezoekers moeten volgen binnen de Belgische strafinstellingen.

Procedure en Stappen

Om een gedetineerde te bezoeken in een Belgische gevangenis, dient men een specifieke administratieve procedure te doorlopen. Deze procedure varieert naargelang de status van de gedetineerde (beklaagde of veroordeelde) en de graad van verwantschap.

1. De toelating (Bezoekerspas): Voor naaste familieleden (echtgenoot, wettelijk samenwonende, kinderen, ouders, broers en zussen) volstaat doorgaans het bewijs van verwantschap. Voor derden is een formele goedkeuring van de directie vereist. Indien de gedetineerde in voorlopige hechtenis zit (beklaagde), is de toestemming van de onderzoeksrechter noodzakelijk gedurende de eerste fase van het onderzoek.

2. De afspraak maken: Men kan niet onaangekondigd verschijnen. Elke gevangenis hanteert een eigen reservatiesysteem, vaak telefonisch of via een online portaal. Het is essentieel om rekening te houden met de specifieke bezoekuren van de sectie waar de gedetineerde verblijft.

3. Identificatie en controle: Bij aankomst dient de bezoeker een geldig identiteitsbewijs voor te leggen. Elke bezoeker wordt onderworpen aan een veiligheidscontrole, vergelijkbaar met luchthavencontroles (metaaldetector). Het weigeren van deze controle leidt onherroepelijk tot de weigering van de toegang.

4. Het verloop van het bezoek: Het bezoek vindt plaats in een gemeenschappelijke zaal onder toezicht van penitentiair beambten, tenzij er sprake is van ongestoord bezoek. Fysiek contact is beperkt tot een korte begroeting en afscheid.

Wettelijk Kader

De juridische grondslag voor gevangenisbezoek ligt verankerd in de Basiswet Gevangeniswezen, specifiek in de artikelen 53 tot 60. Deze wetgeving bepaalt dat de gedetineerde het recht heeft op bezoek van minstens één uur per dag indien hij als beklaagde vastzit, en minstens drie keer per week (voor een totaal van drie uur) indien hij veroordeeld is.

Daarnaast speelt Artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) een cruciale rol, aangezien dit het recht op eerbiediging van het privé- en gezinsleven beschermt. Beperkingen op dit recht moeten bij wet voorzien zijn, een legitiem doel dienen (zoals de openbare veiligheid of het voorkomen van wanordelijkheden) en proportioneel zijn.

De directie kan een bezoek weigeren of stopzetten indien er concrete aanwijzingen zijn dat het bezoek de orde of veiligheid in het gedrang brengt, of wanneer er sprake is van een poging tot het binnensmokkelen van verboden middelen (drugs, wapens, communicatiemiddelen).

Praktische Tips

Een gevangenisbezoek kan emotioneel belastend zijn en juridische valkuilen bevatten. LawBase adviseert u het volgende:

• Kledijvoorschriften: Vermijd kledij met metaal of te onthullende kleding, aangezien dit aanleiding kan geven tot extra controles of weigering.
• Verboden voorwerpen: Neem niets mee de bezoekzaal in. GSM's, geld en tabak moeten in een kluisje buiten de beveiligde zone worden achtergelaten.
• Geld storten: Indien u de gedetineerde financieel wilt steunen, kan dit enkel via overschrijving op de rekening van de instelling met de correcte mededeling (naam en fichesnummer).
• Kinderen: Informeer vooraf naar de mogelijkheden voor kinderbezoek; sommige instellingen hebben aangepaste ruimtes die minder intimiderend zijn voor minderjarigen.

Heeft u te maken met een weigering van bezoekrecht? De advocaten van LawBase kunnen een administratief beroep instellen bij de Klachtencommissie of de Raad voor Strafrechtstoepassing. LawBase heeft 6 kantoren: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Een videocall is gratis, een fysieke consultatie kost €50 voor 30 minuten.

Kosten en Vergoedingen

Aan het gevangenisbezoek zelf zijn geen rechtstreekse kosten verbonden die door de staat worden aangerekend. Echter, er zijn indirecte kosten waar u rekening mee moet houden:

• Verplaatsingskosten: Gezien gedetineerden niet altijd in de gevangenis dichtbij hun woonplaats verblijven, kunnen de reiskosten oplopen.
• Provisie voor de gedetineerde: Bezoekers brengen vaak geld mee dat via de officiële weg op de rekening van de gedetineerde wordt gezet voor aankopen in de kantine (telefoongeld, koffie, hygiëneproducten).
• Juridische bijstand: Indien de bezoektoelating wordt geweigerd of ingetrokken, kunnen de kosten voor een advocaat variëren. Bij LawBase hanteren we transparante tarieven voor het aanvechten van dergelijke beslissingen.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest prangende vragen met betrekking tot de regels voor gevangenisbezoek in België.