Drugsbezit voor eigen gebruik: gevolgen
Wat zijn de gevolgen van drugsbezit voor eigen gebruik in België? Leer alles over Artikel 2bis, boetes, de rol van het parket en praktische tips van de advocaten van LawBase.

Mr. Chanel Ribas Colomar
Advocaat • Balie West-Vlaanderen • Universiteit Gent
Wettelijk Kader
Dit artikel is gebaseerd op de volgende Belgische wetgeving:
- •Wet van 24 februari 1921 betreffende het verhandelen van giftstoffen, slaapmiddelen en verdovende middelen (Drugswet), omgezet naar strafniveaus bij de wet van 16 maart 2026, geldend sinds 1 september 2026(Art. 2bis)
§ 1 straft de opzettelijke overtredingen inzake verdovende middelen en de verbouw van planten met een straf van niveau 3 (gevangenisstraf van meer dan drie tot ten hoogste vijf jaar). § 2 bevat verzwarende factoren, die binnen het niveau wegen (art. 28 Sw.). § 6 brengt de bijkomende geldboete op ten hoogste 800.000 euro nominaal, effectief € 1.000.000 na de opdeciemen.
- •Drugswet van 24 februari 1921(Art. 2ter)
De lichtere categorie: de Koning kan misdrijven aanwijzen die, in afwijking van art. 2bis, worden gestraft met een straf van niveau 1 met een geldboete van nominaal 200 euro (effectief € 250), ten hoogste 400 euro bij herhaling binnen een jaar (€ 500) en ten hoogste 800 euro bij een nieuwe herhaling (€ 1.000), of met een straf van niveau 2. Het artikel wijkt uitdrukkelijk af van art. 60 Sw.: herhaling tilt de straf hier niet één niveau hoger.
- •Drugswet van 24 februari 1921(Art. 5 en art. 9 (opgeheven))
Art. 5 (verdubbeling van de straf bij herhaling) en art. 9 (soepeler opschorting en uitstel bij handelen met het oog op eigen gebruik) zijn op 1 september 2026 opgeheven.
- •Strafwetboek 1867 (oud)(Art. 36 en art. 60)
Art. 36 bepaalt de hoofdstraffen per niveau; niveau 3 is een gevangenisstraf van meer dan drie tot ten hoogste vijf jaar. Art. 60 laat de rechter toe — maar verplicht hem niet — de straf bij herhaling binnen vijf jaar naar het onmiddellijk hogere niveau te brengen.
U wordt door de politie staande gehouden en men treft een kleine hoeveelheid cannabis of cocaïne aan in uw jaszak. De paniek slaat toe: krijgt u nu een strafblad? Wordt u onmiddellijk gedagvaard voor de correctionele rechtbank? In België heerst er vaak verwarring over wat 'eigen gebruik' precies inhoudt. Hoewel sommigen denken dat kleine hoeveelheden gedoogd worden, blijft drugsbezit in de basis een strafbaar feit. Bij LawBase zien we dagelijks hoe een ogenschijnlijk klein incident grote gevolgen kan hebben voor uw carrière of rijbewijs. In dit artikel analyseren we de juridische realiteit achter drugsbezit voor eigen gebruik aan de hand van praktijkvoorbeelden.
Wettelijk Kader
De basis voor de Belgische drugswetgeving vinden we in de Drugswet van 24 februari 1921. Specifiek artikel 2bis van deze wet regelt het bezit, de productie, de verkoop en het vervoer van verdovende middelen. Volgens dit artikel is elk bezit van illegale drugs in principe strafbaar.
Sinds 1 september 2026 is die wet grondig veranderd. De wet van 16 maart 2026 heeft de Drugswet mee omgezet naar de strafniveaus van het nieuwe Strafwetboek: de artikelnummers blijven, maar de oude strafvorken en geldboetebedragen zijn eruit verdwenen. Artikel 2bis, § 1 is nu een misdrijf van niveau 3 — een gevangenisstraf van meer dan drie tot ten hoogste vijf jaar (artikel 36 Sw.).
Daarnaast bestaat er een lichtere categorie. Artikel 2ter laat de Koning toe om, per categorie van stoffen, misdrijven aan te wijzen die in afwijking van artikel 2bis worden gestraft met een straf van niveau 1 — waarbij de wet zelf de geldboete bepaalt: nominaal 200 euro bij een eerste inbreuk, ten hoogste 400 euro bij herhaling binnen een jaar na de eerste veroordeling en ten hoogste 800 euro bij een nieuwe herhaling binnen een jaar na de tweede veroordeling. Dat zijn nominale bedragen: met de opdeciemen (factor 1,25) komt dat neer op € 250, ten hoogste € 500 en ten hoogste € 1.000. Het artikel wijkt daarvoor uitdrukkelijk af van artikel 60 van het Strafwetboek: bij een misdrijf van artikel 2ter tilt herhaling de straf dus niet één niveau hoger, maar verhoogt zij enkel het plafond van de geldboete. De Koning kan een misdrijf ook onder een straf van niveau 2 brengen. Op niveau 1 staat geen gevangenisstraf.
Echter, er bestaat een belangrijk onderscheid tussen cannabis en andere drugs (zoals cocaïne, MDMA of heroïne). Voor cannabis geldt een specifieke richtlijn: wanneer een meerderjarige wordt aangetroffen met een hoeveelheid van maximaal 3 gram cannabis of één geteelde plant, zonder dat er sprake is van verzwarende omstandigheden (zoals overlast of bezit in de nabijheid van scholen), zal de politie in de regel enkel een Vereenvoudigd Proces-Verbaal (VPV) opstellen. Dit betekent dat de drugs in beslag worden genomen, maar dat er niet direct een vervolging door het parket plaatsvindt.
Casus: Het verschil tussen bezit en handel
Stel, cliënt 'Jan' wordt aangetroffen met 4 gram cannabis verdeeld over 4 kleine zakjes en hij heeft 200 euro aan briefjes van 20 op zak. Hoewel de hoeveelheid klein is, wijzen de verpakking en het cash geld op handel. In dat geval beschouwt het parket Jan niet als een loutere gebruiker maar als een dealer, en valt hij onder de gewone straf van niveau 3 van artikel 2bis in plaats van onder de lichtere categorie en het soepele vervolgingsbeleid.
Eén houvast uit het verleden is trouwens weggevallen. Artikel 9 van de Drugswet, dat de opschorting en het uitstel soepeler maakte voor wie met het oog op eigen gebruik handelde, is op 1 september 2026 opgeheven. Wat overblijft is het gewone regime van het Strafwetboek: de probatiestraf met behandelingsvoorwaarden (artikel 44 Sw.), de werkstraf (artikel 45 Sw.), de straf onder elektronisch toezicht (artikel 43 Sw.), de opschorting van de uitspraak (artikel 64 Sw.) en het uitstel (artikel 65 Sw.). Ook artikel 5, dat de straf bij herhaling verdubbelde, is opgeheven. Voor de misdrijven van artikel 2bis geldt sindsdien de algemene herhalingsregel van artikel 60 Sw.: de rechter kan de straf naar het onmiddellijk hogere niveau brengen wanneer op het ogenblik van de feiten nog geen vijf jaar verlopen waren sinds een vorige veroordeling in kracht van gewijsde — een mogelijkheid, geen automatisme. Voor de lichtere categorie van artikel 2ter geldt artikel 60 Sw. niet: daar verhoogt herhaling alleen het plafond van de geldboete (ten hoogste 400 en vervolgens 800 euro nominaal, effectief € 500 en € 1.000).
Praktische Tips
Indien u geconfronteerd wordt met een politiecontrole waarbij drugs worden aangetroffen, is uw houding cruciaal. Hier zijn enkele praktische richtlijnen van onze advocaten:
- Blijf kalm en beleefd: Weerspannigheid tegen de politie verzwaart uw dossier aanzienlijk en kan leiden tot extra vervolging.
- Zwijgrecht: U bent verplicht uw identiteit bekend te maken, maar u bent niet verplicht om uzelf te incrimineren. U heeft het recht om te verklaren dat u eerst een advocaat wilt raadplegen alvorens een gedetailleerde verklaring af te leggen.
- Vrijwillige afstand: Vaak zal de politie vragen of u vrijwillig afstand doet van de drugs. Dit versnelt de procedure, maar betekent wel dat u de illegaliteit van het bezit erkent.
- Gebruik de juiste tools: Wilt u weten wat de potentiële strafmaat is voor uw specifieke situatie? Gebruik onze strafmaat-simulator voor een eerste indicatie.
Onthoud dat de aanwezigheid van minderjarigen in de buurt van het drugsbezit altijd als een verzwarende omstandigheid wordt beschouwd, ongeacht de hoeveelheid.
Procedure en Stappen
Wanneer u betrapt wordt met drugs voor eigen gebruik, volgt doorgaans dit traject:
- 1. De Inbeslagname: De politie neemt de verboden middelen onmiddellijk in beslag. Deze worden later vernietigd.
- 2. Het Verhoor: U krijgt de kans om uw versie van de feiten te geven. Hier wordt gepeild naar de herkomst van de drugs en of u een verslavingsproblematiek heeft.
- 3. Beslissing van het Parket: De procureur des Konings heeft verschillende opties:
- Seponering: De zaak wordt zonder gevolg geklasseerd (vaak bij een eerste keer cannabis).
- Minnelijke schikking: U betaalt een boete en de zaak komt niet voor de rechter.
- Pretoriaanse probatie: U moet bepaalde voorwaarden naleven (bijv. een ontwenningskuur) in ruil voor niet-vervolging.
- Dagvaarding: U moet voor de correctionele rechtbank verschijnen.
LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen om u in elke fase bij te staan: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Leuven, Sint-Niklaas en Tongeren. Onze advocaten kunnen vaak een gunstige regeling treffen met het parket om een publieke rechtszaak te vermijden.
Kosten en Vergoedingen
De financiële gevolgen van drugsbezit gaan verder dan enkel de waarde van de inbeslaggenomen goederen. De boetes voor inbreuken op de Drugswet variëren sterk:
- Geldboetes: voor feiten van 1 september 2026 of later drukt de Drugswet haar straffen zelf in strafniveaus uit; artikel 78 Sw. komt er niet meer aan te pas. Bij een misdrijf van artikel 2bis kan de bijkomende geldboete oplopen tot 800.000 euro nominaal, effectief € 1.000.000 na de opdeciemen (artikel 2bis, § 6, dat afwijkt van artikel 52, § 1, tweede lid Sw.). Valt het feit onder de lichtere categorie van artikel 2ter, dan is de geldboete een hoofdstraf van nominaal 200 euro bij een eerste inbreuk, ten hoogste 400 euro bij herhaling binnen het jaar en ten hoogste 800 euro bij een tweede herhaling — effectief € 250, € 500 en € 1.000, want ook op de omgezette Drugswet komt de factor 1,25 van de opdeciemen. Dat zijn de wettelijke grenzen, niet wat een rechter bij een klein bezit voor eigen gebruik oplegt: in de praktijk blijft dat doorgaans beperkt tot enkele honderden euro's, en vaak volgt geen dagvaarding maar een minnelijke schikking of een waarschuwing. Voor feiten van vóór 1 september 2026 gelden de oude bedragen van de Drugswet, vermenigvuldigd met de opdeciemen die op de datum van de feiten golden (factor 8 vóór 1 februari 2026, factor 10 daarna).
- Gerechtskosten: Indien de zaak voor de rechtbank komt, betaalt u de kosten voor het dossier en de bijdrage aan het Slachtofferfonds (momenteel € 250; dat bedrag is al vermeerderd met de opdeciemen).
- Advocaatkosten: Bij LawBase geloven we in transparantie. Een videocall van 30 minuten met een advocaat kost € 60,50 incl. btw; een consultatie op kantoor van 60 minuten kost € 90,75 incl. btw.
Daarnaast kan de rechter een rijverbod opleggen indien wordt aangetoond dat het drugsgebruik een invloed heeft op uw rijvaardigheid, zelfs als u op het moment van de feiten niet aan het rijden was.
Veelgestelde Vragen
Hieronder vindt u de meest prangende vragen die cliënten ons stellen over drugsbezit.
Dichtstbijzijnde kantoor: LawBase Brugge(West-Vlaanderen)
Oosterlingenplein 4A, 8000 Brugge
Veelgestelde vragen
Gerelateerde Artikelen
Alle expertiseVerjaringstermijn strafrecht
Verjaart uw strafzaak? Sinds 1 september 2026 hangt de verjaringstermijn aan het strafniveau: 10, 15, 20 of 30 jaar. Deze gids legt de termijnen, het aanvangspunt en de berechtingsverjaring uit.
Valsheid in geschriften
Beschuldigd van valsheid in geschriften of zelf slachtoffer? Een advocaat strafrecht legt straffen, verjaring en verweer uit. Videocall 30 min € 60,50 incl. btw.
Laster en eerroof
Laster of belediging? Een advocaat strafrecht helpt met bewijs, klacht en verweer. Lees over de aannemelijkheidstoets en straffen van niveau 1.