Drugsbezit voor eigen gebruik: gevolgen

Dit artikel is gebaseerd op de volgende Belgische wetgeving:

• •
  Drugswet Art. 2bis

U wordt door de politie staande gehouden en men treft een kleine hoeveelheid cannabis of cocaïne aan in uw jaszak. De paniek slaat toe: krijgt u nu een strafblad? Wordt u onmiddellijk gedagvaard voor de correctionele rechtbank? In België heerst er vaak verwarring over wat 'eigen gebruik' precies inhoudt. Hoewel sommigen denken dat kleine hoeveelheden gedoogd worden, blijft drugsbezit in de basis een strafbaar feit. Bij LawBase zien we dagelijks hoe een ogenschijnlijk klein incident grote gevolgen kan hebben voor uw carrière of rijbewijs. In dit artikel analyseren we de juridische realiteit achter drugsbezit voor eigen gebruik aan de hand van praktijkvoorbeelden.

Wettelijk Kader

De basis voor de Belgische drugswetgeving vinden we in de Drugswet van 24 februari 1921. Specifiek artikel 2bis van deze wet regelt het bezit, de productie, de verkoop en het vervoer van verdovende middelen. Volgens dit artikel is elk bezit van illegale drugs in principe strafbaar.

Sinds 1 september 2026 is die wet grondig veranderd. De wet van 16 maart 2026 heeft de Drugswet mee omgezet naar de strafniveaus van het nieuwe Strafwetboek: de artikelnummers blijven, maar de oude strafvorken en geldboetebedragen zijn eruit verdwenen. Artikel 2bis, § 1 is nu een misdrijf van niveau 3 — een gevangenisstraf van meer dan drie tot ten hoogste vijf jaar (artikel 36 Sw.).

Daarnaast bestaat er een lichtere categorie. Artikel 2ter laat de Koning toe om, per categorie van stoffen, misdrijven aan te wijzen die in afwijking van artikel 2bis worden gestraft met een straf van niveau 1 — waarbij de geldboete 200 euro bedraagt bij een eerste inbreuk, ten hoogste 400 euro bij herhaling binnen een jaar na de eerste veroordeling en ten hoogste 800 euro bij een nieuwe herhaling binnen een jaar na de tweede — of met een straf van niveau 2. Op niveau 1 staat geen gevangenisstraf.

Echter, er bestaat een belangrijk onderscheid tussen cannabis en andere drugs (zoals cocaïne, MDMA of heroïne). Voor cannabis geldt een specifieke richtlijn: wanneer een meerderjarige wordt aangetroffen met een hoeveelheid van maximaal 3 gram cannabis of één geteelde plant, zonder dat er sprake is van verzwarende omstandigheden (zoals overlast of bezit in de nabijheid van scholen), zal de politie in de regel enkel een Vereenvoudigd Proces-Verbaal (VPV) opstellen. Dit betekent dat de drugs in beslag worden genomen, maar dat er niet direct een vervolging door het parket plaatsvindt.

Casus: Het verschil tussen bezit en handel
Stel, cliënt 'Jan' wordt aangetroffen met 4 gram cannabis verdeeld over 4 kleine zakjes en hij heeft 200 euro aan briefjes van 20 op zak. Hoewel de hoeveelheid klein is, wijzen de verpakking en het cash geld op handel. In dat geval beschouwt het parket Jan niet als een loutere gebruiker maar als een dealer, en valt hij onder de gewone straf van niveau 3 van artikel 2bis in plaats van onder de lichtere categorie en het soepele vervolgingsbeleid.

Eén houvast uit het verleden is trouwens weggevallen. Artikel 9 van de Drugswet, dat de opschorting en het uitstel soepeler maakte voor wie met het oog op eigen gebruik handelde, is op 1 september 2026 opgeheven. Wat overblijft is het gewone regime van het Strafwetboek: de probatiestraf met behandelingsvoorwaarden (artikel 44 Sw.), de werkstraf (artikel 45 Sw.), de straf onder elektronisch toezicht (artikel 43 Sw.), de opschorting van de uitspraak (artikel 64 Sw.) en het uitstel (artikel 65 Sw.). Ook artikel 5, dat de straf verdubbelde bij herhaling, is opgeheven; herhaling tilt de straf sindsdien één niveau hoger (artikel 60 Sw.).

Praktische Tips

Indien u geconfronteerd wordt met een politiecontrole waarbij drugs worden aangetroffen, is uw houding cruciaal. Hier zijn enkele praktische richtlijnen van onze advocaten:

• Blijf kalm en beleefd: Weerspannigheid tegen de politie verzwaart uw dossier aanzienlijk en kan leiden tot extra vervolging.
• Zwijgrecht: U bent verplicht uw identiteit bekend te maken, maar u bent niet verplicht om uzelf te incrimineren. U heeft het recht om te verklaren dat u eerst een advocaat wilt raadplegen alvorens een gedetailleerde verklaring af te leggen.
• Vrijwillige afstand: Vaak zal de politie vragen of u vrijwillig afstand doet van de drugs. Dit versnelt de procedure, maar betekent wel dat u de illegaliteit van het bezit erkent.
• Gebruik de juiste tools: Wilt u weten wat de potentiële strafmaat is voor uw specifieke situatie? Gebruik onze strafmaat-simulator voor een eerste indicatie.

Onthoud dat de aanwezigheid van minderjarigen in de buurt van het drugsbezit altijd als een verzwarende omstandigheid wordt beschouwd, ongeacht de hoeveelheid.

Procedure en Stappen

Wanneer u betrapt wordt met drugs voor eigen gebruik, volgt doorgaans dit traject:

• 1. De Inbeslagname: De politie neemt de verboden middelen onmiddellijk in beslag. Deze worden later vernietigd.
• 2. Het Verhoor: U krijgt de kans om uw versie van de feiten te geven. Hier wordt gepeild naar de herkomst van de drugs en of u een verslavingsproblematiek heeft.
• 3. Beslissing van het Parket: De procureur des Konings heeft verschillende opties:
  • Seponering: De zaak wordt zonder gevolg geklasseerd (vaak bij een eerste keer cannabis).
  • Minnelijke schikking: U betaalt een boete en de zaak komt niet voor de rechter.
  • Pretoriaanse probatie: U moet bepaalde voorwaarden naleven (bijv. een ontwenningskuur) in ruil voor niet-vervolging.
  • Dagvaarding: U moet voor de correctionele rechtbank verschijnen.

LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen om u in elke fase bij te staan: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Leuven, Sint-Niklaas en Tongeren. Onze advocaten kunnen vaak een gunstige regeling treffen met het parket om een publieke rechtszaak te vermijden.

Kosten en Vergoedingen

De financiële gevolgen van drugsbezit gaan verder dan enkel de waarde van de inbeslaggenomen goederen. De boetes voor inbreuken op de Drugswet variëren sterk:

• Geldboetes: voor feiten van 1 september 2026 of later drukt de Drugswet haar straffen zelf in strafniveaus uit; artikel 78 Sw. komt er niet meer aan te pas. Bij een misdrijf van artikel 2bis kan de bijkomende geldboete oplopen tot 800.000 euro (artikel 2bis, § 6). Valt het feit onder de lichtere categorie van artikel 2ter, dan is de geldboete een hoofdstraf van 200 euro bij een eerste inbreuk, ten hoogste 400 euro bij herhaling binnen het jaar en ten hoogste 800 euro bij een tweede herhaling. Dat zijn de wettelijke grenzen, niet wat een rechter bij een klein bezit voor eigen gebruik oplegt: in de praktijk blijft dat doorgaans beperkt tot enkele honderden euro's, en vaak volgt geen dagvaarding maar een minnelijke schikking of een waarschuwing. Voor feiten van vóór 1 september 2026 gelden de oude bedragen van de Drugswet, vermenigvuldigd met de opdeciemen die op de datum van de feiten golden (factor 8 vóór 1 februari 2026, factor 10 daarna).
• Gerechtskosten: Indien de zaak voor de rechtbank komt, betaalt u de kosten voor het dossier en de bijdrage aan het Slachtofferfonds (momenteel € 250; dat bedrag is al vermeerderd met de opdeciemen).
• Advocaatkosten: Bij LawBase geloven we in transparantie. Een videocall van 30 minuten met een advocaat kost € 60,50 incl. btw; een consultatie op kantoor van 60 minuten kost € 90,75 incl. btw. Een videocall van 30 minuten met een advocaat kost € 60,50 incl. btw; een consultatie op kantoor van 60 minuten kost € 90,75 incl. btw..

Daarnaast kan de rechter een rijverbod opleggen indien wordt aangetoond dat het drugsgebruik een invloed heeft op uw rijvaardigheid, zelfs als u op het moment van de feiten niet aan het rijden was.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest prangende vragen die cliënten ons stellen over drugsbezit.