Welke straf staat op diefstal in België?

Dit artikel is gebaseerd op de volgende Belgische wetgeving:

• •
  Nieuw Strafwetboek boek II (wet van 29 februari 2024)(Art. 465-469)
• •
  Strafwetboek 1867 (oud)(Art. 461-472)

Diefstal is een van de meest voorkomende misdrijven in het Belgische strafrecht. Hoewel het begrip in de volksmond vaak eenduidig lijkt, herbergt de juridische kwalificatie een complex web van verzwarende omstandigheden, specifieke strafmaten en procedurele nuances. In de Belgische rechtsorde wordt diefstal gedefinieerd als het bedrieglijk wegnemen van een zaak die aan een ander toebehoort. Dit artikel biedt een diepgaande analyse van de sancties die de wetgever voorziet en de factoren die de uiteindelijke uitspraak van de strafrechter beïnvloeden.

Procedure en Stappen

Wanneer een feit van diefstal wordt vastgesteld, treedt het Belgische strafprocesrecht in werking. De procedure verloopt doorgaans volgens een vast stramien, waarbij de bijstand van een gespecialiseerd advocaat cruciaal is om de rechten van verdediging te waarborgen.

• De Opsporing en het Onderzoek: Na de aangifte of de vaststelling op heterdaad start de politie een proces-verbaal op. De procureur des Konings beslist vervolgens over de opportuniteit van de vervolging. In complexe zaken kan een onderzoeksrechter worden aangesteld.
• De Dagvaarding: Indien er voldoende bezwaren zijn, wordt de verdachte gedagvaard voor de Correctionele Rechtbank. In geval van zeer lichte feiten kan er sprake zijn van een minnelijke schikking of een voorafgaande erkenning van schuld (guilty plea).
• De Behandeling ter Zitting: Tijdens de openbare terechtzitting worden de feiten besproken. De rechter onderzoekt zowel de materiële elementen (is de zaak weggenomen?) als het moreel element (was er een bedrieglijk opzet?).
• Het Vonnis: De rechter doet uitspraak over de schuldvraag en de strafmaat. Hierbij wordt rekening gehouden met het strafblad, de ernst van de feiten en de persoonlijke situatie van de beklaagde.

LawBase ondersteunt cliënten gedurende dit gehele proces. Met vestigingen in Brugge, Antwerpen, Gent, Leuven, Sint-Niklaas en Tongeren, bieden wij lokale expertise doorheen heel Vlaanderen. Een videocall van 30 minuten met een advocaat kost € 60,50 incl. btw; een consultatie op kantoor van 60 minuten kost € 90,75 incl. btw.

Wettelijk Kader

De fundamentele basis voor de bestraffing van diefstal bevindt zich in het oud Strafwetboek (art. 461-472; sinds 1 september 2026 vervangen door de artikelen 465 tot 469 van het nieuwe Strafwetboek). De wetgever maakt een essentieel onderscheid tussen eenvoudige diefstal en diefstal met verzwarende omstandigheden.

Eenvoudige diefstal (art. 461 en 463 oud Sw.; sinds 1 september 2026: art. 465 Sw.): Dit betreft diefstal zonder braak, geweld of andere strafverzwarende elementen. Onder het oude wetboek was dat een gevangenisstraf van een maand tot vijf jaar en een geldboete van 26 tot 500 euro, te vermenigvuldigen met de opdeciemen. Sinds 1 september 2026 is het een straf van niveau 2: een gevangenisstraf van zes maanden tot ten hoogste drie jaar, of een werkstraf, een probatiestraf, een straf onder elektronisch toezicht of een veroordeling bij schuldigverklaring, met een mogelijke bijkomende geldboete van 250 tot 6.250 euro.

Diefstal met geweld of bedreiging (art. 468 oud Sw.; sinds 1 september 2026: art. 467 Sw.): Indien de diefstal gepaard gaat met geweld of bedreiging, wordt dit beschouwd als een zwaarder misdrijf. Onder het oude wetboek liepen de straffen hier op tot opsluiting van vijf tot tien jaar, en bij wapens of een bende tot vijftien of zelfs twintig jaar. Sinds 1 september 2026 kent het Strafwetboek geen opsluiting en geen misdaden meer, maar acht strafniveaus. Diefstal met geweld of bedreiging en afpersing staan nu in de artikelen 467 en 468 Sw. en zijn misdrijven van niveau 3; de verzwaarde vormen van artikel 469 Sw. zijn van niveau 4. Aan niveau 3 beantwoordt een gevangenisstraf van meer dan drie tot ten hoogste vijf jaar, aan niveau 4 een gevangenisstraf van meer dan vijf tot ten hoogste tien jaar (art. 36 Sw.). Welk regime geldt, hangt af van de datum van de feiten (art. 2 Sw.).

Diefstal door middel van braak, inklimming of valse sleutels (art. 467 oud Sw.) — sinds 1 september 2026 geen aparte verzwarende omstandigheid meer, zie art. 466 Sw.: Deze vorm van diefstal wordt strenger bestraft dan de eenvoudige variant. Het binnendringen in een bewoond pand door een raam in te slaan of een slot te forceren, verzwaart de straf tot niveau 3: een gevangenisstraf van meer dan drie tot ten hoogste vijf jaar, met een mogelijke bijkomende geldboete van 250 tot 12.500 euro.

Praktische Tips

Indien u wordt verdacht van diefstal of het slachtoffer bent geworden, zijn de volgende stappen van essentieel belang voor een correcte juridische afhandeling:

• Zwijgrecht: Als verdachte heeft u het recht om te zwijgen tijdens uw eerste verhoor. Het is raadzaam om eerst overleg te plegen met een advocaat voordat u verklaringen aflegt die tegen u gebruikt kunnen worden.
• Bewijsvoering: Verzamel alle relevante bewijsstukken. Voor slachtoffers betekent dit facturen van gestolen goederen en foto's van schade. Voor verdachten kan dit gaan om bewijzen van een alibi of verzachtende omstandigheden.
• Schadevergoeding: Als slachtoffer kunt u zich 'benadeelde persoon' verklaren of u 'burgerlijke partij' stellen om een schadevergoeding te eisen voor de geleden materiële en morele schade.
• Gebruik technologie: Voor een eerste inschatting van de mogelijke sanctie kunt u onze strafmaat-simulator raadplegen. Deze tool geeft een indicatieve weergave op basis van de huidige rechtspraak.

Kosten en Vergoedingen

De financiële gevolgen van een veroordeling voor diefstal zijn tweeledig: de strafrechtelijke boete en de resterende kosten.

1. De Geldboete: De nominale bedragen in het nieuwe Strafwetboek bevatten al de vroegere factor acht; daarop komen nog 2,5 opdeciemen, wat neerkomt op een vermenigvuldiging met 1,25. Een geldboete van 200 tot 5.000 euro bij een straf van niveau 2 (artikel 52, § 1 Sw.) bedraagt effectief € 250 tot € 6.250. Voor feiten van vóór 1 september 2026 gold het oude basisbedrag, te vermenigvuldigen met de opdeciemen van dat ogenblik: factor 8 tot en met 31 januari 2026, factor 10 daarna.

2. Gerechtskosten: De veroordeelde partij wordt doorgaans verplicht tot het betalen van de gerechtskosten, inclusief de bijdrage aan het Slachtofferfonds (momenteel € 250; dat bedrag is al vermeerderd met de opdeciemen).

3. Rechtsplegingsvergoeding: Indien de tegenpartij een advocaat heeft ingeschakeld, kan de rechter u veroordelen tot het betalen van een forfaitaire tegemoetkoming in hun advocaatkosten.

Bij LawBase streven we naar transparantie. Een videocall van 30 minuten met een advocaat kost € 60,50 incl. btw; een consultatie op kantoor van 60 minuten kost € 90,75 incl. btw.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u antwoorden op de meest prangende vragen omtrent de bestraffing van diefstal in België.