Bedreiging: wanneer strafbaar?

Dit artikel is gebaseerd op de volgende Belgische wetgeving:

• •
  Nieuw Strafwetboek boek II (wet van 29 februari 2024)(Art. 231-232)
• •
  Strafwetboek 1867 (oud)(Art. 327-330)

Wanneer u geconfronteerd wordt met verbale of schriftelijke agressie, rijst vaak de vraag: is dit nog een uiting van frustratie of is er sprake van een strafbaar feit? In de Belgische rechtspraktijk zien we bij LawBase dagelijks cliënten die het slachtoffer zijn geworden van bedreigingen, of die zich moeten verdedigen tegen dergelijke beschuldigingen. Het onderscheid tussen een 'kwade opmerking' en een strafbare bedreiging is juridisch scherp afgelijnd, maar in de praktijk vaak complex. Dit artikel biedt u een praktisch overzicht van uw rechten, de wettelijke grenzen en de stappen die u moet ondernemen.

Praktische Tips

Indien u bedreigd wordt, is het cruciaal om onmiddellijk op de juiste manier te handelen om uw bewijspositie te versterken. Hier zijn enkele concrete stappen die onze advocaten adviseren:

• Bewaar elk bewijsstuk: Wis nooit berichten, e-mails of voicemails. Maak screenshots van WhatsApp-gesprekken of social media posts. In het strafrecht is de context van de bedreiging vaak even belangrijk als de woorden zelf.
• Noteer getuigen: Vonden de bedreigingen plaats in een publieke ruimte of in het bijzijn van anderen? Noteer direct namen en contactgegevens van omstanders.
• Vermijd escalatie: Reageer niet op de bedreiging met tegenbedreigingen. Dit kan uw positie als slachtoffer ondermijnen en u zelf blootstellen aan strafrechtelijke vervolging.
• Doe aangifte: Ga naar een politiekantoor om een proces-verbaal te laten opstellen. Vraag altijd om een kopie van het attest van klachtneerlegging.
• Raadpleeg een expert: De advocaten van LawBase kunnen u bijstaan in alle 6 onze vestigingen (Brugge, Antwerpen, Gent, Leuven, Sint-Niklaas en Tongeren) om te beoordelen of de feiten juridisch gekwalificeerd kunnen worden als een misdrijf.

Wettelijk Kader

In het Belgische Strafwetboek wordt bedreiging behandeld in artikel 231 Sw., verzwaard artikel 232 Sw. (voor feiten van vóór 1 september 2026: de artikelen 327 tot en met 330 oud Sw.). Niet elke uiting van vijandigheid is strafbaar; de wet stelt specifieke voorwaarden aan de aard en de vorm van de bedreiging.

Artikel 231 Sw. omschrijft de bedreiging als het met welk middel ook opzettelijk veroorzaken van een ernstige vrees voor een aanslag op personen of op eigendommen. Dat "met welk middel ook" is belangrijk: het oude wetboek maakte nog een onderscheid tussen schriftelijke en mondelinge bedreigingen (de artikelen 327 tot en met 330 oud Sw.), en dat onderscheid bestaat niet meer. Een bedreiging via sociale media of een berichtenapp valt sindsdien onder dezelfde bepaling als een brief.

Wat wél telt, is de zwaarte van het feit waarmee gedreigd wordt. Gaat het om een aanslag waarop een straf van niveau 4 tot 8 staat — denk aan moord, brandstichting of zware mishandeling — dan is de bedreiging een misdrijf van niveau 2. Gaat het om een aanslag waarop niveau 2 of 3 staat, dan is de bedreiging zelf een misdrijf van niveau 1.

Artikel 232 Sw. verzwaart dat wanneer de bedreiging gepaard gaat met een bevel of een voorwaarde — de klassieke chantage: "Als je dit niet doet, dan steek ik je kantoor in brand." Dan wordt het niveau 3 bij een gedreigde aanslag van niveau 4 tot 8, en niveau 2 bij een gedreigde aanslag van niveau 2 of 3.

Procedure en Stappen

Wanneer u besluit actie te ondernemen tegen bedreigingen, doorloopt u doorgaans het volgende traject:

• Stap 1: De klachtneerlegging. U doet aangifte bij de politie of rechtstreeks bij de Procureur des Konings via een schriftelijke klacht. LawBase kan u helpen bij het formuleren van deze klacht om de juiste juridische kwalificaties direct aan te stippen.
• Stap 2: Het opsporingsonderzoek. De politie zal onder leiding van het parket de feiten onderzoeken. Dit kan inhouden dat de verdachte wordt verhoord en dat digitale gegevens (zoals IP-adressen) worden opgevraagd.
• Stap 3: De vervolging. Als er voldoende bewijs is, kan de Procureur beslissen om de dader te dagvaarden voor de Correctionele Rechtbank.
• Stap 4: De burgerlijke partijstelling. Als slachtoffer kunt u zich burgerlijke partij stellen om een schadevergoeding te eisen voor de geleden morele of materiële schade.

Onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Leuven, Sint-Niklaas en Tongeren staan klaar om u door dit proces te loodsen. Een videocall van 30 minuten met een advocaat kost € 60,50 incl. btw; een consultatie op kantoor van 60 minuten kost € 90,75 incl. btw.

Kosten en Vergoedingen

De kosten van een procedure hangen af van de complexiteit van het dossier. Bij een veroordeling wordt de dader meestal veroordeeld tot het betalen van een rechtsplegingsvergoeding, wat een forfaitaire tegemoetkoming is in uw advocaatkosten.

Daarnaast kunt u aanspraak maken op:

• Morele schadevergoeding: Voor de angst en psychische belasting die de bedreigingen hebben veroorzaakt.
• Materiële schadevergoeding: Indien u bijvoorbeeld beveiligingsmaatregelen heeft moeten nemen of inkomsten heeft verloren door werkonbekwaamheid.

Vergeet niet te controleren of u een rechtsbijstandsverzekering heeft (vaak inbegrepen in uw familiale verzekering). In veel gevallen dekt deze verzekering de erelonen van uw advocaat bij LawBase volledig.

Welk Strafwetboek geldt? Dat hangt af van de datum van de feiten, niet van de datum van het vonnis (artikel 2 Sw.). Voor feiten gepleegd vanaf 1 september 2026 geldt het nieuwe Strafwetboek. Voor feiten van vóór die datum blijft het oude Strafwetboek van 1867 van toepassing, tenzij de nieuwe wet voor de dader milder is: dan past de rechter de meest gunstige bepaling toe (artikel 2, derde lid Sw.).

Veelgestelde Vragen