Faillissement aanvragen: procedure

Wanneer een onderneming in zwaar weer verkeert en de financiële verplichtingen niet langer nagekomen kunnen worden, rijst vaak de vraag of een faillissement onvermijdbaar is. In België is het faillissement een wettelijke procedure die strikt gereguleerd wordt door het Wetboek van Economisch Recht (WER). Het is een proces dat niet alleen het einde van een zakelijke activiteit betekent, maar ook een mechanisme is om de belangen van schuldeisers te beschermen en de ondernemer (in bepaalde gevallen) een nieuwe start te bieden. LawBase ondersteunt ondernemers bij deze moeilijke transitie vanuit onze 6 kantoren in Vlaanderen: Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven.

Wettelijk Kader

Het faillissementsrecht in België wordt hoofdzakelijk beheerst door Boek XX van het Wetboek van Economisch Recht (WER). Volgens Artikel XX.99 WER zijn er twee cumulatieve voorwaarden waaraan voldaan moet zijn voordat een onderneming failliet kan worden verklaard:

• Staking van betaling: De onderneming is niet langer in staat haar opeisbare schulden te betalen. Dit betekent dat er een structureel gebrek aan liquide middelen is.
• Wankelen van het krediet: De onderneming geniet niet langer het vertrouwen van haar schuldeisers (zoals banken, leveranciers of de fiscus), waardoor zij geen nieuw uitstel van betaling of extra krediet meer krijgt.

Het is belangrijk te begrijpen dat een tijdelijk liquiditeitsprobleem niet volstaat. Er moet sprake zijn van een duurzame onmogelijkheid om te betalen. Sinds de hervorming van het ondernemingsrecht vallen niet alleen vennootschappen (zoals een BV of NV) onder deze wetgeving, maar ook eenmanszaken, vrije beroepen en zelfs vzw's. Bij LawBase adviseren wij cliënten dagelijks over de vraag of hun specifieke situatie voldoet aan deze wettelijke criteria.

Procedure en Stappen

De procedure voor het aanvragen van een faillissement verloopt tegenwoordig volledig digitaal via het Regsol-platform (Central Register of Solvency). Hieronder volgt het stappenplan:

• Stap 1: De aangifteplicht. De wet verplicht de ondernemer om binnen de maand nadat de staking van betaling is ingetreden, aangifte te doen bij de ondernemingsrechtbank. Het negeren van deze termijn kan leiden tot bestuurdersaansprakelijkheid.
• Stap 2: Indiening via Regsol. De aangifte gebeurt elektronisch. Hierbij moeten diverse documenten gevoegd worden, zoals de balans van het laatste boekjaar, een lijst van werknemers, een lijst van schuldeisers en een overzicht van de lopende contracten.
• Stap 3: Verschijning voor de rechtbank. Na de aangifte wordt de ondernemer (of de organen van de vennootschap) doorgaans opgeroepen om uitleg te geven bij de financiële toestand voor de kamer voor ondernemingen in moeilijkheden.
• Stap 4: Het vonnis van faillietverklaring. Indien de rechtbank oordeelt dat aan de voorwaarden is voldaan, spreekt zij het faillissement uit. In dit vonnis wordt een curator aangesteld en een rechter-commissaris aangeduid die toezicht houdt op de afwikkeling.
• Stap 5: Beheer door de curator. Vanaf het moment van het vonnis verliest de ondernemer het beheer over zijn goederen. De curator inventariseert de activa, verkoopt deze en verdeelt de opbrengst onder de schuldeisers volgens de wettelijke rangorde.

Praktische Tips

Een faillissement is een emotioneel en juridisch complex proces. Enkele praktische aanbevelingen voor ondernemers:

• Zorg voor een up-to-date boekhouding: De rechtbank en de curator baseren zich op uw cijfers. Een onvolledige boekhouding kan leiden tot vermoedens van wanbeheer.
• Communiceer met uw personeel: Werknemers hebben recht op informatie en worden bij een faillissement vaak opgevangen door het Sluitingsfonds (FSO).
• Onderzoek de mogelijkheid tot kwijtschelding: Voor natuurlijke personen (zoals eenmanszaken of ex-bestuurders die zich persoonlijk borg stelden) bestaat de procedure van 'kwijtschelding van de restschulden'. Dit stelt u in staat om na het faillissement schuldenvrij opnieuw te beginnen, mits u te goeder trouw heeft gehandeld.
• Vraag tijdig juridische bijstand: Een advocaat kan u helpen bij het voorbereiden van het dossier en u begeleiden tijdens de gesprekken met de curator.

Bij LawBase bieden we een laagdrempelige instap: een videocall is gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten in een van onze kantoren (Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven) slechts €50 kost.

Kosten en Vergoedingen

De kosten van een faillissementsprocedure vallen uiteen in verschillende categorieën:

• Griffierechten en Regsol-retributie: Bij de aangifte moeten bepaalde administratieve kosten worden voldaan voor het gebruik van het digitale platform.
• Erelonen van de curator: Deze worden in principe betaald uit de opbrengst van de verkoop van de activa van de failliete boedel. Indien er geen activa zijn, kan de staat onder bepaalde voorwaarden tussenkomen in de kosten.
• Juridische bijstand: Het tarief voor een advocaat hangt af van de complexiteit van het dossier en de noodzaak tot verdediging tegen eventuele aansprakelijkheidsvorderingen.

Het is een misverstand dat een faillissement 'gratis' is voor de ondernemer. Vooral de indirecte kosten, zoals het verlies van persoonlijke bezittingen bij een eenmanszaak zonder scheiding van vermogen, kunnen aanzienlijk zijn.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest prangende vragen die wij in onze dagelijkse praktijk behandelen.