Zorgvolmacht en erfrecht

Denkt u er wel eens over na wat er zou gebeuren als u plotseling zelf niet meer in staat bent om uw financiën of persoonlijke zaken te regelen? Niemand staat hier graag bij stil, maar een ongeval of een aandoening zoals dementie kan ieders leven onverwacht overhoop gooien. In de Belgische wetgeving is de zorgvolmacht een cruciaal instrument geworden om in dergelijke situaties de controle te behouden. Het is een manier om vandaag al te beslissen wie morgen uw belangen behartigt, zonder dat er een vrederechter aan te pas hoeft te komen om een bewindvoerder aan te stellen.

Bij LawBase merken we dat cliënten vaak vragen hebben over de wisselwerking tussen de zorgvolmacht en het erfrecht. Kan een lasthebber bijvoorbeeld al schenkingen doen? Wat gebeurt er met de volmacht na het overlijden? In dit artikel gidsen we u door de complexe, maar zeer belangrijke materie van de zorgvolmacht binnen het Belgische recht. Of u nu in Brugge, Antwerpen of Leuven woont, onze advocaten staan klaar om u hierbij te ondersteunen.

Kosten en Vergoedingen

Wanneer we spreken over de kosten van een zorgvolmacht, moeten we een onderscheid maken tussen de opstartkosten en de kosten tijdens de uitvoering. Een zorgvolmacht kan in principe onderhands worden opgesteld, maar als u wilt dat de lasthebber ook onroerende goederen (zoals uw woning) kan verkopen of schenken, is een authentieke akte bij de notaris verplicht.

• Notariële kosten: Voor een zorgvolmacht betaalt u doorgaans tussen de €400 en €800 aan notariskosten, inclusief de registratie in het Centraal Register van Lastgevingsovereenkomsten (CRL).
• Registratierecht: Er is een vast recht verschuldigd voor de registratie van de akte.
• Vergoeding voor de lasthebber: In de meeste familiale situaties voert de lasthebber (bijvoorbeeld een kind of partner) de taken gratis uit. U kunt echter in de volmacht bepalen dat de lasthebber een vergoeding krijgt voor de gepresteerde uren of een onkostenvergoeding ontvangt.
• Juridisch advies: Het laten screenen van uw zorgvolmacht door een gespecialiseerde advocaat van LawBase zorgt ervoor dat de clausules waterdicht zijn en aansluiten bij uw successieplanning. Een fysieke consultatie van 30 minuten kost bij ons slechts €50, wat een kleine investering is voor grote gemoedsrust.

Procedure en Stappen

Het opstellen van een zorgvolmacht is een proces dat nauwkeurigheid vereist. Hieronder volgt het stappenplan dat wij bij LawBase adviseren:

• Stap 1: De wilsbekwaamheid. U kunt alleen een zorgvolmacht opstellen zolang u wilsbekwaam bent. Wacht dus niet te lang. Eens de diagnose van wilsonbekwaamheid er is, is het te laat en rest enkel de weg naar de vrederechter voor een bewindvoering.
• Stap 2: Keuze van de lasthebber(s). Wie vertrouwt u door dik en dun? U kunt één persoon aanduiden, of meerdere personen die samen of apart moeten handelen.
• Stap 3: Bepalen van de bevoegdheden. Wat mag de lasthebber doen? Gaat het enkel over het betalen van facturen, of ook over het verkopen van uw woning, het doen van schenkingen aan uw kinderen (in het kader van erfbelastingbesparing) of het beslissen over uw opname in een woonzorgcentrum?
• Stap 4: Registratie. De zorgvolmacht moet worden geregistreerd in het Centraal Register van Lastgevingsovereenkomsten (CRL). Zonder deze registratie is de zorgvolmacht niet geldig op het moment dat u wilsonbekwaam wordt.
• Stap 5: Inwerkingtreding. U kunt bepalen dat de volmacht onmiddellijk ingaat, of pas op het moment dat twee artsen verklaren dat u wilsonbekwaam bent.

Onze experts in de kantoren van Gent, Waasland, Hasselt en onze andere vestigingen begeleiden u stap voor stap door dit proces om ervoor te zorgen dat uw wensen gerespecteerd worden.

Wettelijk Kader

De zorgvolmacht is verankerd in het Belgisch Burgerlijk Wetboek, specifiek in de Artikelen 490 tot 503 BW. Deze wetgeving werd ingevoerd om de autonomie van de burger te vergroten en de tussenkomst van de rechtbank te minimaliseren. De essentie van deze artikelen is de 'buitengerechtelijke bescherming'.

Volgens Artikel 490 BW kan iedereen die wilsbekwaam is een lastgeving geven met als doel een regeling te treffen voor het geval hij of zij in de toekomst niet meer in staat zal zijn om de goederen zelf te beheren. Een belangrijk aspect hierbij is dat de lasthebber steeds moet handelen in het belang van de lastgever. De vrederechter behoudt wel een beperkte toezichtsrol: als er misbruik wordt vastgesteld, kan de vrederechter de zorgvolmacht beëindigen en overgaan tot een gerechtelijke bewindvoering.

In relatie tot het erfrecht is de zorgvolmacht bijzonder krachtig. Het staat de lasthebber toe om aan successieplanning te doen (bijvoorbeeld via schenkingen) zelfs wanneer u dat zelf niet meer kunt, mits dit uitdrukkelijk en gedetailleerd in de volmacht is opgenomen.

Praktische Tips

Als ervaren advocaten zien we vaak waar het misloopt. Hier zijn enkele praktische tips voor uw zorgvolmacht:

• Wees specifiek over schenkingen: Als u wilt dat uw lasthebber aan successieplanning doet om erfbelasting te besparen, moet u dit heel specifiek omschrijven. Vermeld wie mag ontvangen, welke bedragen en onder welke voorwaarden.
• Voorzie een cascade-regeling: Wat als uw aangeduide lasthebber zelf ziek wordt of overlijdt? Duid altijd een reserve-lasthebber aan.
• Communiceer met uw familie: Een zorgvolmacht die als een verrassing komt na uw wilsonbekwaamheid, kan leiden tot conflicten tussen kinderen. Transparantie vooraf voorkomt procedures achteraf.
• Denk aan de persoonlijke aspecten: Een zorgvolmacht gaat niet alleen over geld. U kunt ook instructies geven over uw medische zorg, uw voorkeur voor een bepaald rusthuis of zelfs de zorg voor uw huisdieren.
• Maak gebruik van onze expertise: LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Een eerste videocall is bij ons altijd gratis om uw situatie in kaart te brengen.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest prangende vragen die wij dagelijks ontvangen over de zorgvolmacht en erfrecht.