Internationaal testament opstellen

In een geglobaliseerde wereld waarin burgers steeds vaker bezittingen hebben in verschillende landen of over de landsgrenzen heen verhuizen, wint het internationaal testament aan belang. Voorheen kon de afwikkeling van een grensoverschrijdende nalatenschap leiden tot complexe juridische impasses, waarbij de geldigheid van een uiterste wilsbeschikking in het ene land werd betwist op basis van de vormvereisten van het andere land. Het internationaal testament, ingevoerd door de Conventie van Washington van 26 oktober 1973, biedt hierop een sluitend juridisch antwoord. In dit artikel bespreken onze experten van LawBase de procedurele nuances, het wettelijk kader en de praktische modaliteiten van deze specifieke testamentvorm.

Procedure en Stappen

De creatie van een internationaal testament is onderworpen aan strikte vormvereisten die cumulatief moeten worden nageleefd om de geldigheid ervan te garanderen. In tegenstelling tot het eigenhandig testament, vereist deze vorm de tussenkomst van een openbaar ambtenaar en getuigen.

• De redactie: De erflater kan het testament zelf schrijven of laten schrijven door een derde. Het hoeft niet met de hand geschreven te zijn; een getypte versie is perfect legitiem. De taal waarin het wordt opgesteld is vrij te kiezen.
• De aanbieding: De erflater moet het document aanbieden aan een notaris (in België de bevoegde openbaar ambtenaar) in de aanwezigheid van twee getuigen. Hierbij verklaart de erflater dat het document zijn testament is en dat hij de inhoud ervan kent.
• De ondertekening: De erflater ondertekent het testament in aanwezigheid van de notaris en de getuigen. Indien de erflater reeds eerder had getekend, moet hij zijn handtekening erkennen. Cruciaal is dat de notaris en de getuigen vervolgens onverwijld in aanwezigheid van de erflater het document eveneens ondertekenen.
• De datering: De notaris plaatst de datum op het testament. Dit is de datum van de ondertekening door de notaris, wat geldt als de officiële datum van de akte.
• De verklaring (Attest): De notaris voegt een wettelijk voorgeschreven attest toe aan het testament, waarin wordt bevestigd dat alle formaliteiten van de Conventie van Washington zijn nageleefd.

Hoewel de procedure formeel lijkt, biedt het een ongekende rechtszekerheid voor wie vermogen aanhoudt in landen die het verdrag hebben geratificeerd. Bij LawBase begeleiden wij cliënten in onze vestigingen te Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven bij het voorbereiden van deze teksten alvorens de stap naar de notaris te zetten.

Wettelijk Kader

De juridische basis van het internationaal testament rust op de Conventie van Washington van 1973, die in de Belgische rechtsorde werd geïntegreerd. Daarnaast speelt de Europese Erfrechtverordening (nr. 650/2012) een fundamentele rol bij het bepalen van het toepasselijke recht op de erfopvolging.

Conform Artikel 972 tot 977 van het Burgerlijk Wetboek (oud), werden de regels omtrent de vorm van testamenten verankerd. Echter, voor de internationale dimensie kijken we specifiek naar het Wetboek van Internationaal Privérecht (WIPR). Artikel 83 WIPR bepaalt dat een uiterste wilsbeschikking wat de vorm betreft geldig is indien zij beantwoordt aan het recht van de staat waar de beschikking is opgesteld, of het recht van de staat waarvan de erflater de nationaliteit bezit of zijn woonplaats heeft.

Het unieke aan het internationaal testament is dat het een 'eenvormige wet' introduceert. Dit betekent dat als het testament voldoet aan de vormvereisten van het verdrag, het in elk verdragsland erkend moet worden als zijnde vormelijk geldig, ongeacht waar het werd opgesteld of waar de goederen zich bevinden. Dit voorkomt dat een Belgisch testament ongeldig zou worden verklaard voor vastgoed in bijvoorbeeld Frankrijk of Italië wegens een gebrek aan lokale vormvereisten.

Praktische Tips

Bij het opstellen van een internationaal testament is loutere naleving van de vormvereisten niet voldoende; de inhoudelijke kwaliteit bepaalt de effectiviteit van de nalatenschapsplanning. Enkele aanbevelingen van onze advocaten:

• Rechtskeuze uitbrengen: Maak gebruik van de mogelijkheid onder de Europese Erfrechtverordening om expliciet te kiezen voor het recht van uw nationaliteit. Dit voorkomt dat het recht van uw laatste gewone verblijfplaats (dat onvoorspelbaar kan veranderen) uw nalatenschap beheerst.
• Inventarisatie van activa: Zorg voor een duidelijke omschrijving van buitenlandse onroerende goederen om identificatieproblemen bij de uitvoering te vermijden.
• Taalgebruik: Hoewel de taal vrij is, is het raadzaam om een beëdigde vertaling toe te voegen indien het testament hoofdzakelijk in een ander land dan de opstellingsplaats zal worden uitgevoerd.
• Bewaring: Laat het testament registreren in het Centraal Register van Testamenten (CRT). Dit garandeert dat het testament na overlijden wordt teruggevonden door de instrumenterende notaris.

Heeft u nood aan gespecialiseerd advies? LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Wij bieden een gratis videocall aan voor een eerste verkenning, of een fysieke consultatie van 30 minuten voor slechts €50.

Kosten en Vergoedingen

De kosten voor een internationaal testament vallen uiteen in drie categorieën:

1. Erelonen van de advocaat: Voor de juridische redactie, de successieplanning en het advies over de internationale privaatrechtelijke aspecten. Bij LawBase werken we met transparante uurtarieven of vaste pakketten voor complexe planningen.
2. Notariskosten: De notaris rekent een officieel tarief aan voor het verlijden van de akte en de tussenkomst van de getuigen. Dit tarief is wettelijk vastgelegd.
3. Registratierechten en administratieve kosten: Kosten voor de inschrijving in het CRT en eventuele vertalingskosten door een beëdigd vertaler.

Hoewel de initiële kostprijs hoger ligt dan bij een eigenhandig testament, bespaart het de erfgenamen vaak tienduizenden euro's aan juridische procedures in het buitenland om de geldigheid van de uiterste wil aan te tonen.

Veelgestelde Vragen