Testament herroepen of wijzigen

Het opstellen van een testament is een belangrijke beslissing om uw nalatenschap te regelen, maar het leven staat niet stil. Relaties veranderen, vermogens groeien of krimpen, en wetgeving evolueert. Bij LawBase zien we dagelijks cliënten die hun laatste wil willen aanpassen aan een nieuwe realiteit. Of het nu gaat om een echtscheiding, de geboorte van een kleinkind of een verwaterde vriendschap: de Belgische wetgever voorziet in een grote mate van flexibiliteit om uw testament te herroepen of te wijzigen. In dit artikel leggen we uit hoe u dit juridisch correct aanpakt, geïllustreerd met praktijkvoorbeelden uit onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven.

Wettelijk Kader

In het Belgisch recht is een testament per definitie herroepbaar tot op het moment van overlijden. Dit principe van 'wilsautonomie' is verankerd in het Burgerlijk Wetboek. Specifiek de artikelen 1035 tot en met 1039 van het BW vormen de basis voor de herroeping van uiterste wilsbeschikkingen.

Er zijn drie manieren waarop een testament kan worden herroepen:

• Uitdrukkelijke herroeping: U verklaart expliciet in een nieuw testament of in een notariële akte dat u uw eerdere beschikkingen intrekt.
• Stilzwijgende herroeping: U stelt een nieuw testament op dat onverenigbaar is met het vorige. Bijvoorbeeld: in testament A laat u uw woning aan persoon X, in testament B laat u diezelfde woning aan persoon Y.
• Feitelijke herroeping (Vernietiging): Dit geldt enkel voor het eigenhandig testament. Als u het originele document fysiek verscheurt of verbrandt, wordt het geacht nooit te hebben bestaan.

Casus: De vergeten clausule
Neem het voorbeeld van Marc uit Antwerpen. Hij had tien jaar geleden een testament opgesteld ten gunste van zijn toenmalige partner. Na hun breuk schreef hij een nieuw document waarin hij zijn neefjes tot erfgenaam benoemde, maar hij vergat expliciet te vermelden dat het oude testament werd herroepen. Hoewel het nieuwe testament geldig is, ontstond er juridische discussie over de vraag of bepaalde legaten uit het eerste testament nog standhielden. Bij LawBase adviseren we daarom altijd om de clausule "Ik herroep alle voorgaande testamentaire beschikkingen" op te nemen.

Praktische Tips

Wanneer u overweegt uw testament te wijzigen, is een gestructureerde aanpak cruciaal om latere betwistingen tussen erfgenamen te voorkomen. Hier zijn enkele praktische tips van onze experts:

• Controleer de vormvereisten: Een wijziging moet aan dezelfde strenge regels voldoen als het oorspronkelijke testament. Een eigenhandig testament moet volledig met de hand geschreven, gedateerd en ondertekend zijn.
• Wees specifiek: Vermijd vage bewoordingen zoals "ik wil dat mijn vrienden iets krijgen". Gebruik volledige namen en rijksregisternummers om verwarring uit te sluiten.
• Centrale Registratie (CRT): Als u een notarieel testament wijzigt, wordt dit automatisch geregistreerd in het Centraal Register van Testamenten. Bij een eigenhandig testament raden wij aan dit ook bij een notaris in bewaring te geven voor registratie.
• Update bij levensgebeurtenissen: Maak er een gewoonte van om elke vijf jaar, of bij grote veranderingen (huwelijk, aankoop vastgoed, overlijden van een erfgenaam), uw testament tegen het licht te houden.

LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen waar u terecht kunt voor een check-up van uw huidige testament. U kunt kiezen voor een gratis videocall om uw situatie te bespreken, of een fysieke consultatie van 30 minuten voor slechts €50 in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt of Leuven.

Procedure en Stappen

De procedure voor het herroepen of wijzigen van een testament hangt af van het type testament dat u oorspronkelijk heeft opgesteld.

1. Het eigenhandig testament wijzigen

U kunt dit eenvoudigweg vernietigen en een volledig nieuw document schrijven. Het is echter veiliger om een nieuw document op te stellen waarin u expliciet verwijst naar de vernietiging van het oude. Let op: bewaar nooit twee versies die elkaar tegenspreken zonder duidelijke instructie welke de meest recente is.

2. Het notarieel testament wijzigen

Een notarieel (openbaar) testament kan enkel worden herroepen door een nieuwe notariële akte of door een nieuw eigenhandig testament. Wij adviseren echter om een notarieel testament ook weer via de notaris te wijzigen. Dit garandeert dat de herroeping correct wordt opgenomen in het CRT en dat er geen discussie ontstaat over de wilsbekwaamheid van de erflater.

3. Toevoegingen (Codicilles)

In sommige gevallen wilt u het testament niet volledig herroepen, maar slechts een kleine toevoeging doen. Dit wordt een codicille genoemd. In België moet een dergelijke toevoeging echter aan exact dezelfde geldigheidsvereisten voldoen als een testament. Het is vaak overzichtelijker om een volledig nieuw testament op te stellen om interpretatieproblemen te vermijden.

Kosten en Vergoedingen

De kosten voor het wijzigen van een testament zijn variabel en hangen af van de complexiteit van de wijzigingen en de gekozen vorm.

• Eigenhandig testament: In principe kosteloos, aangezien u dit zelf schrijft. Echter, de kosten voor juridisch advies om de geldigheid te garanderen en de kosten voor bewaring en registratie door een notaris (ongeveer €100 - €200) zijn een slimme investering.
• Notarieel testament: De kosten voor een nieuw notarieel testament liggen doorgaans tussen de €300 en €600, inclusief registratie in het CRT en aktekosten.
• Juridisch advies bij LawBase: Voor een complexe successieplanning waarbij we kijken naar de fiscale optimalisatie bij de herroeping, werken wij met transparante uurtarieven of vaste pakketprijzen. Een eerste oriëntatie via videocall is altijd kosteloos.

Bedenk dat de kostprijs van een herroeping in het niets valt bij de juridische kosten die erfgenamen moeten maken wanneer een testament onduidelijk is of aanleiding geeft tot jarenlange procedures voor de familierechtbank.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest prangende vragen die onze advocaten in de kantoren van Leuven tot Brugge ontvangen over dit onderwerp.