Comfort-legaat: erfenis voor goede doelen

Wanneer u nadenkt over uw nalatenschap, wilt u natuurlijk dat uw vermogen op de best mogelijke manier terechtkomt bij uw dierbaren. Tegelijkertijd hebben veel Belgen de wens om een maatschappelijk doel te steunen. Vroeger was het 'duolegaat' de gouden standaard om beide doelen te combineren: u liet een deel na aan een goed doel, dat in ruil de successierechten van uw andere erfgenamen betaalde. Sinds de fiscale hervormingen in Vlaanderen op 1 juli 2021 is dit fiscale voordeel echter verdwenen. Maar wist u dat er een waardig alternatief bestaat? Maak kennis met het comfort-legaat.

Bij LawBase merken we dat veel cliënten nog steeds de wens hebben om een goed doel te steunen zonder hun familieleden te benadelen. Het comfort-legaat is een moderne techniek binnen het Belgische erfrecht die inspeelt op deze behoefte. In dit artikel leggen we u haarfijn uit hoe dit werkt, wat de voordelen zijn en waar u op moet letten bij de opmaak van uw testament.

Kosten en Vergoedingen

Bij een comfort-legaat schenkt u een specifiek bedrag of een percentage van uw vermogen aan een goed doel (een VZW of stichting), terwijl de rest van uw vermogen naar uw familie of vrienden gaat. In tegenstelling tot het oude duolegaat, is er bij een comfort-legaat geen fiscale 'truc' meer waarbij het goede doel de belastingen van de andere erfgenamen betaalt. Dat mag namelijk niet meer gecombineerd worden met een belastingvermindering.

De kosten en tarieven zijn als volgt opgebouwd:

• Erfbelasting voor het goede doel: In Vlaanderen geniet een erkend goed doel van een nultarief (0%) in de erfbelasting. Dit betekent dat elke euro die u aan hen nalaat, ook effectief volledig naar het goede doel gaat.
• Erfbelasting voor uw naasten: Uw familieleden of vrienden betalen de normale successierechten op het deel dat zij ontvangen. In het Vlaamse Gewest variëren deze tarieven afhankelijk van de graad van verwantschap (rechte lijn, tussen broers/zussen, of tussen anderen).
• Notariskosten: Omdat een comfort-legaat via een testament moet worden vastgelegd, moet u rekening houden met de erelonen van de notaris voor het opstellen en registreren van het testament.

Hoewel het fiscale voordeel voor de 'verre' erfgenamen (zoals neven, nichten of vrienden) is weggevallen, blijft het comfort-legaat een krachtig instrument. Het biedt namelijk 'comfort' aan de erflater: de wetenschap dat een deel van het vermogen een nobel doel dient, zonder dat de afwikkeling van de erfenis voor de familie een administratieve nachtmerrie wordt.

Procedure en Stappen

Het opzetten van een comfort-legaat vereist een zorgvuldige planning. U kunt dit niet mondeling regelen; een geschreven document is essentieel. Volg deze stappen voor een correcte afhandeling:

• Stap 1: Keuze van het goede doel. Selecteer een organisatie die u nauw aan het hart ligt. Controleer of zij de rechtspersoonlijkheid bezitten om legaten te ontvangen.
• Stap 2: Bepaal de omvang. Beslis of u een 'bijzonder legaat' (een specifiek bedrag of object) of een 'algemeen legaat' (een percentage van de restinhoud) wilt toekennen.
• Stap 3: Redactie van het testament. U kunt kiezen voor een eigenhandig testament (zelf geschreven, gedateerd en ondertekend) of een authentiek testament via de notaris. Wij raden bij LawBase altijd een notarieel testament aan om betwistingen over de geldigheid te vermijden.
• Stap 4: De clausule 'vrij van kosten'. Bij een comfort-legaat kunt u bepalen dat het legaat aan het goede doel 'vrij van kosten en lasten' moet worden uitgekeerd. Dit betekent dat de overige erfgenamen de administratieve kosten dragen, maar het goede doel de volle som ontvangt.
• Stap 5: Bewaring. Zorg dat het testament vindbaar is. Registratie in het Centraal Register van Testamenten (CRT) is de veiligste optie.

Heeft u twijfels over de formulering? De advocaten van LawBase staan voor u klaar in onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Een eerste oriënterend gesprek via videocall is bij ons altijd gratis.

Wettelijk Kader

Het comfort-legaat stoelt op de algemene principes van het Belgisch Burgerlijk Wetboek (BW). Een cruciaal aspect hierbij is de reserve van de reservataire erfgenamen. Volgens de Belgische wetgeving hebben uw kinderen (en in bepaalde gevallen uw echtgenooot) recht op een minimaal deel van uw erfenis.

Artikel 1002 van het Burgerlijk Wetboek deelt de legaten in drie categorieën in: algemene legaten, legaten onder algemene titel en bijzondere legaten. Bij een comfort-legaat wordt meestal gebruikgemaakt van een bijzonder legaat. Dit geeft het goede doel een vordering op een specifiek goed of bedrag.

Sinds de hervorming van het erfrecht in 2018 is de reserve van de kinderen beperkt tot de helft van het vermogen, ongeacht het aantal kinderen. Dit betekent dat u over de andere helft (het 'beschikbaar deel') vrij kunt beschikken voor uw comfort-legaat aan een goed doel.

Praktische Tips

Om ervoor te zorgen dat uw comfort-legaat soepel verloopt, geven we u graag deze praktische tips mee:

• Contacteer het goede doel vooraf: Veel organisaties hebben een contactpersoon voor legaten. Zij kunnen u informeren over hun officiële benaming en ondernemingsnummer, wat cruciaal is voor de geldigheid van uw testament.
• Hou rekening met de inflatie: Als u een vast bedrag (bijv. € 10.000) legateert, kan de waarde hiervan over twintig jaar sterk verschillen van nu. Overweeg om te werken met percentages.
• Vermijd vage omschrijvingen: Schrijf niet "een deel aan de kerk", maar specificeer exact welke parochie of vzw u bedoelt.
• Combineer met een erfovereenkomst: Als u complexe familiale situaties heeft, kan een globale erfovereenkomst naast uw testament voor extra gemoedsrust zorgen.
• Laat uw testament nalezen: Een kleine fout in de formulering kan grote gevolgen hebben voor de fiscus of de geldigheid.

Wilt u een fysieke consultatie om uw situatie te bespreken? Voor slechts €50 krijgt u een gesprek van 30 minuten in een van onze kantoren (Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven). Wij helpen u graag om uw nalatenschap juridisch waterdicht te maken.

Veelgestelde Vragen