Beneficiaire aanvaarding: voordelen

Wanneer u geconfronteerd wordt met het overlijden van een naaste, komt er naast het emotionele aspect ook een complexe juridische afwikkeling op u af. Een van de meest kritieke beslissingen die u als erfgenaam moet nemen, is of u de nalatenschap aanvaardt of niet. In België biedt de wetgeving een beschermingsmechanisme: de aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving, in de volksmond vaak 'beneficiaire aanvaarding' genoemd. Dit artikel gidst u door de praktische voordelen van deze keuze, zodat u niet onverhoopt opdraait voor de schulden van de overledene. Of u nu in Brugge, Antwerpen of Hasselt woont, de regels zijn uniform, maar de uitvoering vereist precisie.

Praktische Tips

De keuze voor beneficiaire aanvaarding is vooral een strategische zet wanneer er onduidelijkheid bestaat over de solvabiliteit van de overledene. Hier zijn enkele praktische tips om dit proces optimaal te beheren:

• Raak niets aan: Verricht geen handelingen die kunnen worden geïnterpreteerd als een stilzwijgende aanvaarding. Het betalen van een persoonlijke schuld van de overledene met eigen middelen of het meenemen van waardevolle goederen uit de woning kan ertoe leiden dat u de nalatenschap zuiver heeft aanvaard, waardoor u onbeperkt aansprakelijk wordt.
• Inventariseer snel: Probeer zo snel mogelijk een overzicht te krijgen van de bankrekeningen, eigendomsakten en openstaande facturen. Dit helpt u in te schatten of de formele procedure van boedelbeschrijving wel noodzakelijk is.
• Communiceer met schuldeisers: Zodra u de verklaring bij de notaris heeft afgelegd, is het raadzaam om bekende schuldeisers formeel op de hoogte te stellen. Dit voorkomt onnodige aanmaningen en juridische druk terwijl de boedelbeschrijving loopt.
• Schakel een expert in: De termijnen en administratieve lasten in het erfrecht zijn strikt. LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen (Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven) waar gespecialiseerde advocaten u kunnen bijstaan. Een videocall is gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten slechts €50 kost.

Wettelijk Kader

Het Belgisch recht voorziet in drie opties voor een erfgenaam: zuivere aanvaarding, verwerping, of aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving. De wettelijke basis voor de beneficiaire aanvaarding vinden we terug in het Burgerlijk Wetboek (Art. 793-810 BW).

Volgens Artikel 793 BW moet de verklaring van beneficiaire aanvaarding worden afgelegd voor een notaris. Dit is een essentiële vormvereiste. Het belangrijkste gevolg van dit wettelijk kader is de scheiding van vermogens. Het eigen vermogen van de erfgenaam blijft strikt gescheiden van het vermogen van de nalatenschap. Artikel 802 BW specificeert dat de erfgenaam slechts gehouden is tot de schulden van de nalatenschap ten belope van de waarde van de goederen die hij uit de nalatenschap verkrijgt.

Dit betekent in essentie dat als de schulden €100.000 bedragen en de bezittingen slechts €40.000, de erfgenaam nooit meer dan die €40.000 hoeft af te lossen. Uw eigen woning, spaargeld en loon blijven volledig buiten schot.

Procedure en Stappen

Het proces van beneficiaire aanvaarding verloopt volgens een strikt juridisch stramien. Volg deze stappen nauwgezet:

• Stap 1: De verklaring bij de notaris. U moet een akte laten opmaken door een notaris naar keuze. Deze verklaring wordt vervolgens gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad binnen de 15 dagen. Vanaf dat moment zijn schuldeisers officieel op de hoogte.
• Stap 2: De boedelbeschrijving. Dit is een gedetailleerde inventaris van alle activa (bezittingen) en passiva (schulden). Deze inventaris moet meestal binnen de drie maanden na de verklaring worden voltooid. In complexe dossiers kan verlenging worden aangevraagd bij de rechtbank.
• Stap 3: Beheer van de goederen. Als erfgenaam onder voorrecht van boedelbeschrijving bent u belast met het beheer van de goederen. U moet handelen als een 'goede huisvader'. Dit houdt in dat u de goederen moet bewaren en, indien nodig, verkopen om schuldeisers te betalen.
• Stap 4: Betaling van schuldeisers en legatarissen. Er is een specifieke volgorde van betaling. Bevoorrechte schuldeisers (zoals de fiscus of banken met een hypotheek) gaan voor op gewone schuldeisers. Pas nadat alle schulden zijn voldaan, mag de erfgenaam het resterende saldo voor zichzelf behouden.

Kosten en Vergoedingen

Hoewel beneficiaire aanvaarding u beschermt tegen schulden, zijn er wel kosten verbonden aan de procedure. Het is belangrijk deze af te wegen tegen het risico.

• Notariskosten: Voor het opmaken van de akte van aanvaarding en de publicatie in het Belgisch Staatsblad rekent de notaris erelonen en aktekosten aan. Reken op een bedrag tussen de €500 en €1.000, afhankelijk van de complexiteit.
• Kosten voor de boedelbeschrijving: Als er een externe deskundige of notaris nodig is om de inventaris op te stellen, worden hiervoor kosten in rekening gebracht.
• Recht van successie (Erfbelasting): Let op: u betaalt alleen erfbelasting op het netto-actief. Als de nalatenschap negatief is, betaalt u geen belastingen, maar de kosten van de procedure blijven wel verschuldigd.

Onze advocaten in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven kunnen u helpen bij het minimaliseren van deze kosten door efficiënt beheer en juridisch advies op maat.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest prangende vragen over beneficiaire aanvaarding in de Belgische context.