Je privacyrechten bij online shoppen

Online shoppen is niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven. Of u nu een nieuwe outfit bestelt, uw wekelijkse boodschappen laat leveren of die ene gadget uit het buitenland koopt: met een paar klikken is het geregeld. Maar terwijl u die producten in uw winkelmandje legt, laat u ook een spoor van persoonlijke gegevens achter. Uw naam, adres, telefoonnummer, betaalgegevens en zelfs uw surfgedrag worden verzameld. Bij LawBase merken we dat consumenten zich vaak afvragen: wat gebeurt er precies met mijn data? Welke rechten heb ik eigenlijk tegenover die grote (en kleine) webshops? In dit artikel gidsen wij u door het landschap van de privacyrechten bij online shoppen, zodat u voortaan met een gerust hart op de bestelknop kunt drukken.

Kosten en Vergoedingen

Wanneer we spreken over privacyrechten, denken we niet meteen aan kosten. Toch is het belangrijk om te weten dat het uitoefenen van uw rechten in principe volledig gratis is. Volgens de GDPR (General Data Protection Regulation) mag een webshop u geen kosten aanrekenen wanneer u vraagt om uw gegevens in te kijken, te verbeteren of te laten wissen.

Er is echter een kleine nuance: indien u herhaaldelijk dezelfde verzoeken indient of wanneer uw verzoek 'kennelijk ongegrond of buitensporig' is, mag de webshop een redelijke administratieve vergoeding vragen of zelfs weigeren het verzoek uit te voeren. In de praktijk komt dit bij de gemiddelde consument echter zelden voor.

Aan de andere kant van het spectrum staat de schadevergoeding. Indien een webshop op een onrechtmatige manier met uw gegevens omgaat (bijvoorbeeld bij een datalek waarbij uw kredietkaartgegevens op straat komen te liggen door nalatigheid), heeft u recht op een vergoeding voor de geleden materiële of immateriële schade. Het begroten van dergelijke schade is juridisch complex werk. Heeft u het gevoel dat uw privacy ernstig geschonden is? De advocaten van LawBase staan voor u klaar in onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven om te bekijken of u recht heeft op een compensatie.

Procedure en Stappen

Stel, u wilt weten wat een webshop over u weet, of u wilt dat uw account definitief verwijderd wordt. Hoe pakt u dat aan? Het proces verloopt doorgaans via de volgende stappen:

• Stap 1: De Privacy Policy raadplegen. Elke legale webshop in België is verplicht een privacyverklaring op de website te hebben staan. Hierin vindt u contactgegevens van de functionaris voor gegevensbescherming (DPO) of het specifieke e-mailadres voor privacyvragen.
• Stap 2: Het verzoek indienen. Stuur een duidelijke e-mail of brief. Vermeld specifiek welk recht u wilt uitoefenen (bijv. recht op inzage of recht op gegevenswissing). U hoeft hiervoor geen ingewikkelde juridische termen te gebruiken, zolang uw wens maar duidelijk is.
• Stap 3: Identificatie. Om te voorkomen dat iemand anders uw gegevens opvraagt, mag de webshop om een bewijs van uw identiteit vragen. Let op: u mag daarbij gevoelige informatie op uw identiteitskaart (zoals uw rijksregisternummer) afschermen.
• Stap 4: De reactietermijn. De webshop moet binnen de 30 dagen reageren op uw verzoek. In complexe gevallen mag dit verlengd worden tot drie maanden, maar zij moeten u hiervan wel binnen de eerste maand op de hoogte stellen.
• Stap 5: Escalatie. Krijgt u geen gehoor? Dan kunt u een klacht indienen bij de Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA) of juridisch advies inwinnen om verdere stappen te ondernemen via de rechtbank.

Wettelijk Kader

Uw privacy bij het online winkelen wordt beschermd door een stevig juridisch fundament. De twee belangrijkste pijlers zijn de GDPR (de Algemene Verordening Gegevensbescherming) en het Wetboek van Economisch Recht (WER).

De GDPR bepaalt dat data enkel verzameld mogen worden voor een specifiek, uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigd doel. Een webshop heeft uw adres nodig om een pakketje te leveren (noodzakelijk voor de uitvoering van de overeenkomst), maar ze hebben uw geboortedatum niet nodig om een paar schoenen te verkopen, tenzij er een wettelijke leeftijdsgrens geldt.

Daarnaast speelt het WER een cruciale rol bij e-commerce. Dit wetboek regelt onder meer de informatieverplichtingen van de verkoper en de regels rond direct marketing. Zo mag een webshop u niet zomaar commerciële mails sturen zonder uw voorafgaande, vrije en specifieke toestemming (de zogenaamde 'opt-in'), tenzij het gaat om gelijkaardige producten die u al eerder kocht. Het samenspel tussen deze wetten zorgt ervoor dat u als consument in België zeer goed beschermd bent tegen misbruik van uw digitale identiteit.

Praktische Tips

Hoewel de wet u beschermt, is voorkomen nog steeds beter dan genezen. Hier zijn enkele praktische tips om uw privacy tijdens het shoppen te waarborgen:

• Check de 'S' in HTTPS: Koop enkel bij websites met een beveiligde verbinding. Dit herkent u aan het hangslotje in de adresbalk.
• Gastaccount vs. Profiel: Veel webshops bieden de optie om als gast af te rekenen. Dit is vaak de privacyvriendelijkste keuze, omdat er dan geen permanent profiel van u wordt opgebouwd.
• Beheer uw cookies: Wees kritisch bij het accepteren van cookies. 'Functionele cookies' zijn nodig, maar 'tracking cookies' voor marketingdoeleinden kunt u meestal weigeren zonder dat de site stopt met werken.
• Gebruik sterke wachtwoorden: Gebruik voor elke webshop een uniek wachtwoord. Mocht er bij één shop een datalek zijn, dan liggen uw andere accounts niet direct te grabbel.
• Betaal veilig: Gebruik beveiligde betaalmethoden zoals bancontact-apps of kredietkaarten met extra verificatie (2FA).

Twijfelt u over de algemene voorwaarden van een webshop of heeft u een geschil over uw gegevens? Bij LawBase bieden we een gratis videocall aan om uw situatie kort te bespreken. Voor een uitgebreide fysieke consultatie van 30 minuten betaalt u slechts €50. U kunt hiervoor terecht in onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven.

Veelgestelde Vragen