Prijsverhoging abonnement: mag dat zomaar?

In een economisch klimaat gekenmerkt door inflatie en stijgende operationele kosten, worden consumenten steeds vaker geconfronteerd met eenzijdige prijsaanpassingen van hun lopende abonnementen. Of het nu gaat om telecomdiensten, energiecontracten, softwarelicenties (SaaS) of fitnessabonnementen, de vraag blijft onveranderd: mag een onderneming de prijs van een lopende overeenkomst zomaar verhogen? Het Belgische consumentenrecht biedt hiertegen een strikt beschermingskader, verankerd in het Wetboek van Economisch Recht (WER). Als ervaren advocaten bij LawBase merken wij dat veel consumenten hun rechten onvoldoende kennen wanneer zij een dergelijke kennisgeving ontvangen. In dit artikel ontleden wij de juridische voorwaarden, de procedurele vereisten en de remedies die u ter beschikking staan.

Procedure en Stappen

Wanneer een onderneming besluit de tarieven van een lopende dienstverlening te wijzigen, dient zij een strikt wettelijk protocol te volgen. Een prijsverhoging kan niet stilzwijgend of met terugwerkende kracht worden doorgevoerd. De volgende stappen zijn essentieel voor de rechtsgeldigheid van de aanpassing:

• Individuele kennisgeving: De consument moet persoonlijk op de hoogte worden gesteld van de voorgenomen prijsverhoging. Een algemene melding op een website of in een krant volstaat in de regel niet voor individuele contracten.
• Termijn van kennisgeving: De melding moet tijdig gebeuren, meestal minstens één maand voordat de nieuwe prijs van kracht wordt. Dit geeft de consument de nodige tijd om de impact te evalueren en eventueel actie te ondernemen.
• Informatieplicht over het opzeggingsrecht: De onderneming is verplicht om de consument expliciet te wijzen op het recht om de overeenkomst kosteloos te beëindigen indien men niet akkoord gaat met de nieuwe tarieven.
• Duidelijkheid en transparantie: De communicatie mag niet misleidend zijn. De oude prijs, de nieuwe prijs en de reden van de stijging moeten op een begrijpelijke wijze worden gepresenteerd.

Indien deze procedurele stappen niet worden gerespecteerd, is de prijsverhoging niet tegenstelbaar aan de consument en blijft de oorspronkelijke prijs van kracht. LawBase adviseert cliënten om bij elke wijziging kritisch de contractuele kleine lettertjes en de verzonden communicatie te vergelijken met de wettelijke standaarden.

Wettelijk Kader

De fundamenten van de bescherming tegen eenzijdige prijsverhogingen bevinden zich in het Wetboek van Economisch Recht (WER), specifiek in Boek VI betreffende marktpraktijken en consumentenbescherming. Een centraal principe in het Belgisch verbintenissenrecht is dat overeenkomsten de partijen tot wet strekken (artikel 1134 oud Burgerlijk Wetboek, thans artikel 5.69 BW). Dit betekent dat een contract in principe niet eenzijdig kan worden gewijzigd.

Echter, de wetgever heeft specifieke uitzonderingen voorzien onder strikte voorwaarden. Artikel VI.83, 3° WER verbiedt bedingen die de onderneming de bevoegdheid verlenen om eenzijdig de prijs te wijzigen op basis van elementen die enkel van haar wil afhangen. Een prijsaanpassing is enkel toelaatbaar indien:

• Objectieve criteria: De verhoging gebaseerd is op objectieve factoren die in de overeenkomst zijn vastgelegd (bijvoorbeeld een indexatieclausule gekoppeld aan de consumptieprijsindex).
• Transparantie: De wijze waarop de prijs wordt berekend, voorafgaandelijk en duidelijk is gecommuniceerd.
• Opzeggingsrecht: De consument bij elke niet-geïndexeerde prijsverhoging de mogelijkheid heeft om de overeenkomst zonder vergoeding op te zeggen.

Voor specifieke sectoren, zoals de telecomsector (Wet betreffende de elektronische communicatie), gelden nog strengere regels. Hier moet de abonnee minstens een maand op voorhand worden verwittigd en heeft deze het recht om het contract op te zeggen zonder enige boete, ongeacht of de initiële contractduur reeds is verstreken.

Praktische Tips

Als u een bericht ontvangt over een prijsverhoging, raden wij u aan de volgende stappen te ondernemen:

• Controleer de Algemene Voorwaarden: Ga na of er een rechtsgeldig wijzigingsbeding in uw contract staat. Een beding dat de onderneming toestaat de prijs "te allen tijde en naar eigen goeddunken" te wijzigen, is doorgaans een onrechtmatig beding en dus nietig.
• Verifieer de opzegtermijn: Kijk tot wanneer u de tijd heeft om uw abonnement op te zeggen zonder kosten. Vaak vervalt dit recht zodra de eerste factuur met de nieuwe prijs is betaald zonder protest.
• Protesteer schriftelijk: Indien u van mening bent dat de verhoging onrechtmatig is, stuur dan een aangetekende brief of een gemotiveerde e-mail naar de klantendienst.
• Vergelijk de markt: Een prijsverhoging is vaak het ideale moment om over te stappen naar een concurrent. De wettelijke bescherming zorgt ervoor dat u niet vastgeketend blijft aan een duurder wordend contract.

Heeft u twijfels over de wettigheid van een prijsaanpassing? LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Onze specialisten in consumentenrecht staan klaar om uw dossier te screenen. Een eerste videocall is volledig gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten slechts €50 kost.

Kosten en Vergoedingen

Bij een onrechtmatige prijsverhoging heeft de consument recht op herstel. Dit kan verschillende vormen aannemen:

• Terugbetaling van het teveel betaalde: Indien de prijsverhoging onterecht werd toegepast en u deze reeds heeft voldaan, kunt u de terugbetaling vorderen van het verschil tussen de oude en de nieuwe prijs.
• Kosteloze opzegging: U mag de overeenkomst beëindigen zonder de gebruikelijke opzegvergoedingen of verbrekingsvergoedingen te betalen, zelfs bij contracten van bepaalde duur die nog niet zijn afgelopen.
• Schadevergoeding: In uitzonderlijke gevallen, wanneer er sprake is van kwade trouw of misleidende handelspraktijken, kan een aanvullende schadevergoeding worden geëist via de rechtbank.

Het is belangrijk op te merken dat de bewijslast voor de conformiteit van de prijsverhoging bij de onderneming ligt. Zij moeten aantonen dat zij voldaan hebben aan alle informatieverplichtingen uit het WER.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest prangende vragen met betrekking tot prijsaanpassingen in consumentenovereenkomsten.