Oneerlijke handelspraktijken herkennen

Heeft u ooit het gevoel gehad dat u als consument in de luren werd gelegd door een agressieve verkoper of een misleidende advertentie? U bent zeker niet alleen. In de complexe wereld van e-commerce en agressieve marketingcampagnes is het soms lastig om te bepalen waar commerciële overtuigingskracht ophoudt en waar de wet wordt overtreden. Bij LawBase zien we dagelijks cliënten die ongewild vastzitten aan contracten of producten die totaal niet voldoen aan de verwachtingen.

Het herkennen van oneerlijke handelspraktijken is essentieel om uw rechten als consument te beschermen. De Belgische wetgever heeft, onder impuls van Europese richtlijnen, een streng kader gecreëerd om u te beschermen tegen praktijken die uw keuzevrijheid beperken of u misleiden. In dit uitgebreide artikel gidsen wij u door het juridische landschap, zodat u voortaan met een gerust hart aankopen kunt doen.

Kosten en Vergoedingen

Wanneer u het slachtoffer bent geworden van een oneerlijke handelspraktijk, rijst onmiddellijk de vraag: wat gaat mij dit kosten en wat kan ik terugkrijgen? Het goede nieuws is dat de wetgever de consument hierin stevig ondersteunt. Indien een overeenkomst tot stand is gekomen door een oneerlijke handelspraktijk, is deze in veel gevallen nietig of vernietigbaar.

Dit betekent concreet dat u recht kunt hebben op de volledige terugbetaling van de betaalde sommen. Bovendien kan er sprake zijn van een schadevergoeding indien u bijkomende schade heeft geleden (bijvoorbeeld administratieve kosten of morele schade). Belangrijk om te weten is dat de bewijslast vaak bij de onderneming ligt om aan te tonen dat hun praktijk wél eerlijk was.

Bij LawBase hanteren we transparante tarieven voor het bijstaan van consumenten. Een eerste oriënterend gesprek via videocall is bij ons altijd gratis. Voor een fysieke consultatie van 30 minuten in een van onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt of Leuven betaalt u slechts €50. Dit stelt u in staat om zonder grote financiële risico's uw dossier te laten screenen door een expert.

Procedure en Stappen

Indien u vermoedt dat u te maken heeft met een oneerlijke handelspraktijk, raden wij u aan om de volgende stappen te ondernemen:

• Documenteer alles: Bewaar screenshots van advertenties, kopieën van e-mails, brochures en eventuele contracten. Noteer ook de datum en het tijdstip van telefonische gesprekken.
• Stel de verkoper in gebreke: Stuur een aangetekende brief naar de onderneming waarin u uitlegt waarom u vindt dat de praktijk oneerlijk is en wat u van hen verwacht (bijvoorbeeld ontbinding van de koop en terugbetaling).
• Meld de praktijk: U kunt een melding maken bij de Economische Inspectie via het online meldpunt van de FOD Economie. Hoewel zij uw individuele geschil niet direct oplossen, kunnen zij wel een onderzoek instellen en boetes opleggen.
• Juridisch advies inwinnen: Als de verkoper niet meewerkt, is het tijd om een advocaat in te schakelen. Wij kunnen voor u een formele ingebrekestelling sturen, wat vaak al voldoende is om de tegenpartij tot rede te brengen.
• De weg naar de rechtbank: In het uiterste geval kunnen we naar de rechtbank stappen om de nietigheid van het contract te laten vaststellen. Voor kleinere bedragen is de procedure voor de Vrederechter vaak zeer toegankelijk.

Wettelijk Kader

De basis van de consumentenbescherming in België vinden we terug in het Wetboek van Economisch Recht (WER), meer specifiek in de artikelen VI.92 tot en met VI.106. Deze artikelen vormen de omzetting van de Europese Richtlijn 2005/29/EG betreffende oneerlijke handelspraktijken.

De wet maakt een essentieel onderscheid tussen twee hoofdcategorieën van oneerlijke praktijken:

• Misleidende handelspraktijken (Art. VI.97 - VI.102 WER): Dit gaat over het verstrekken van onjuiste informatie of het weglaten van essentiële informatie waardoor de consument een besluit over een transactie neemt dat hij anders niet had genomen. Denk aan valse 'van-voor' prijzen of beweren dat een product slechts beperkt beschikbaar is terwijl dit niet zo is.
• Agressieve handelspraktijken (Art. VI.103 - VI.105 WER): Hierbij wordt gebruik gemaakt van intimidatie, dwang of ongepaste beïnvloeding. Een klassiek voorbeeld is het niet willen verlaten van de woning van een consument tijdens een verkoop aan huis, of het hardnekkig ongewenst benaderen via telefoon.

Daarnaast bevat de wet een 'zwarte lijst' van praktijken die onder alle omstandigheden als oneerlijk worden beschouwd. Hier hoeft niet eens bewezen te worden dat het gedrag de consument heeft beïnvloed; de praktijk zelf is simpelweg illegaal. Voorbeelden hiervan zijn piramidespelen of het ten onrechte beweren dat een onderneming op het punt staat de handel te staken.

Praktische Tips

Hoe voorkomt u dat u in de val loopt? Hier zijn enkele praktische tips van onze advocaten:

• Check de 'zwarte lijst': Wees extra alert bij praktijken zoals 'gratis' aanbiedingen waarbij u toch nog verzendkosten of verborgen abonnementen moet betalen.
• Druk is een alarmsignaal: Wordt u gepusht om 'nu direct' te beslissen omdat de korting anders vervalt? Dit is vaak een teken van een agressieve praktijk. Neem altijd de tijd om na te denken.
• Verifieer keurmerken: Sommige webshops gebruiken valse kwaliteitslabels. Klik op het logo om te zien of het linkt naar de officiële website van de certificerende instantie.
• Lees de kleine lettertjes: Let vooral op de voorwaarden voor opzegging en automatische verlenging.
• Ken uw herroepingsrecht: Bij aankopen op afstand (online) heeft u in de regel 14 dagen bedenktijd. Een onderneming die beweert dat dit niet geldt voor standaardproducten, begaat vaak een inbreuk.

Heeft u twijfels over een specifieke situatie? LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Onze experts in consumentenrecht staan klaar om uw dossier te evalueren.

Veelgestelde Vragen