Klacht bij Gegevensbeschermingsautoriteit

In een gedigitaliseerde samenleving is de bescherming van persoonsgegevens niet langer een abstracte luxe, maar een fundamenteel recht. Wanneer een onderneming, overheidsinstantie of vereniging uw privacyrechten schendt, biedt de Belgische wetgeving een specifiek instrumentarium om hiertegen op te treden. Centraal hierin staat de Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA), de opvolger van de Privacycommissie, die toeziet op de naleving van de General Data Protection Regulation (GDPR). Een klacht bij de GBA is een formele juridische procedure die nauwgezetheid vereist om effectief te zijn. In dit artikel analyseren wij de procedurele aspecten, het wettelijk kader en de praktische implicaties van een dergelijke klacht.

Procedure en Stappen

De procedure voor het indienen van een klacht bij de GBA verloopt volgens strikte administratieve regels. Het is essentieel om te begrijpen dat de GBA niet louter een adviesorgaan is, maar beschikt over een Geschillenkamer met verregaande bevoegdheden.

• Stap 1: Voorafgaande poging tot minnelijke regeling: Alvorens de GBA te adiëren, dient u in de regel eerst contact op te nemen met de verwerkingsverantwoordelijke (de organisatie die uw gegevens verwerkt) of hun Data Protection Officer (DPO). U moet hen de kans bieden om de inbreuk te herstellen of uw rechten (zoals inzage of wissing) uit te oefenen.
• Stap 2: Het indienen van de klacht: Indien er binnen de wettelijke termijn van één maand geen afdoende reactie volgt, kunt u een klacht indienen. Dit kan via het online formulier op de website van de GBA of per post. De klacht moet gemotiveerd zijn en gestaafd worden met bewijsstukken, zoals correspondentie met de tegenpartij.
• Stap 3: Ontvankelijkheidsonderzoek: De Eerste Lijnsdienst (ELD) van de GBA beoordeelt of uw klacht ontvankelijk is. Voldoet de klacht aan de vormvereisten en valt de materie onder de bevoegdheid van de GBA?
• Stap 4: Bemiddeling of inspectie: De GBA kan trachten te bemiddelen. Indien de inbreuk ernstig is, kan de Inspectiedienst een onderzoek instellen om bewijsmateriaal te verzamelen bij de verwerkingsverantwoordelijke.
• Stap 5: De beslissing van de Geschillenkamer: De Geschillenkamer kan sancties opleggen, variërend van een waarschuwing tot aanzienlijke administratieve boetes of de opschorting van de gegevensverwerking.

Wettelijk Kader

De juridische basis voor de werking van de GBA en de handhaving van privacyrechten rust op twee pijlers. Enerzijds is er de Verordening (EU) 2016/679, beter bekend als de GDPR (of AVG in het Nederlands). Deze Europese verordening bepaalt de rechten van betrokkenen, zoals het recht op inzage (art. 15), het recht op rectificatie (art. 16) en het recht op gegevenswissing (art. 17).

Anderzijds is er de Belgische Wet van 3 december 2017 tot oprichting van de Gegevensbeschermingsautoriteit (de Wet GBA). Deze wet regelt de interne structuur van de autoriteit en de procedureregels. Artikel 58 van de GDPR verleent de GBA haar onderzoeks- en corrigerende bevoegdheden. Belangrijk is ook de Wet van 30 juli 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen met betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens, die de GDPR op nationaal niveau aanvult en nuanceert.

Praktische Tips

Een succesvolle klacht staat of valt met de juridische onderbouwing. Hieronder volgen enkele cruciale aanbevelingen voor de praktijk:

• Documenteer alles: Bewaar screenshots van ongewenste e-mails, kopieën van verzonden brieven en logs van telefoongesprekken. Bewijslast is in privacyzaken vaak de grootste uitdaging.
• Wees specifiek: Vermeld exact welk artikel van de GDPR volgens u geschonden is. Is er sprake van een gebrek aan transparantie (Art. 12-14) of wordt de rechtsgrond voor verwerking (Art. 6) betwist?
• Respecteer termijnen: Hoewel er geen strikte verjaringstermijn is voor het indienen van een klacht, verzwakt een lange wachttijd uw positie. Handel onverwijld na de vaststelling van de inbreuk.
• Schakel expertise in: De procedure bij de Geschillenkamer is contradictoir. Dit betekent dat de tegenpartij zich vaak laat bijstaan door gespecialiseerde advocaten. Het is raadzaam om zelf ook juridisch advies in te winnen.

LawBase ondersteunt cliënten bij het formuleren van complexe klachten en de verdediging van hun rechten. Met vestigingen in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven zijn wij lokaal verankerd. U kunt bij ons terecht voor een gratis videocall of een fysieke consultatie van 30 minuten voor slechts €50.

Kosten en Vergoedingen

Het indienen van een klacht bij de Gegevensbeschermingsautoriteit zelf is kosteloos. Er zijn geen griffierechten of administratieve taksen verschuldigd aan de overheid. Dit maakt de drempel voor de burger laag.

Echter, het is belangrijk om te benadrukken dat de GBA geen schadevergoeding kan toekennen aan het slachtoffer. De boetes die de GBA oplegt, vloeien naar de staatskas. Indien u een geldelijke vergoeding wenst voor de geleden materiële of morele schade, dient u een vordering in te stellen bij de burgerlijke rechtbank (meestal de rechtbank van eerste aanleg). Een gunstige beslissing van de GBA kan hierbij wel als krachtig bewijsmiddel dienen in uw civielrechtelijke procedure.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest voorkomende vragen met betrekking tot de klachtenprocedure bij de GBA.