Herroepingsrecht: 14 dagen bedenktijd bij online aankopen

Dit artikel is gebaseerd op de volgende Belgische wetgeving:

• •
  Wetboek van economisch recht(art. I.8, 15° WER)

  Definitie van de overeenkomst op afstand

• •
  Wetboek van economisch recht(art. VI.45 WER)

  Informatieplicht van de onderneming bij een overeenkomst op afstand

• •
  Wetboek van economisch recht(art. VI.47 WER)

  Herroepingstermijn van veertien dagen en het startpunt ervan

• •
  Wetboek van economisch recht(art. VI.48 WER)

  Verlenging van de herroepingstermijn wanneer de onderneming niet correct informeerde

• •
  Wetboek van economisch recht(art. VI.50 WER)

  Terugbetaling, en het uitstel tot ontvangst of verzendbewijs

• •
  Wetboek van economisch recht(art. VI.51 WER)

  Terugzending, retourkosten en waardevermindering

• •
  Wetboek van economisch recht(art. VI.53 WER)

  De uitzonderingen op het herroepingsrecht

• •
  Wetboek van economisch recht(art. VI.44/1, § 1 WER)

  Uitsluiting voor akten van een notaris of gerechtsdeurwaarder als openbaar ambtenaar

U kocht iets online, u hebt er spijt van of het product valt tegen, en nu weigert de webshop uw geld terug te geven, dringt hij een tegoedbon op of reageert hij gewoon niet meer. Frustrerend, want als consument bent u in België sterk beschermd: bij een overeenkomst op afstand hebt u 14 dagen bedenktijd om te herroepen, zonder opgave van reden, en de onderneming moet u terugbetalen. Toch lopen consumenten in de praktijk vast op onterecht ingeroepen uitzonderingen, opgedrongen waardebonnen en uitgestelde terugbetalingen.

U hoeft dit niet alleen te doen. Een advocaat consumentenrecht beoordeelt of uw herroeping geldig is, stelt een sluitende ingebrekestelling op en dwingt uw terugbetaling af, vaak zonder dat het tot een procedure hoeft te komen.

Wat is het herroepingsrecht?

Het herroepingsrecht is het recht van een consument om binnen een bepaalde termijn af te zien van een aankoop, zonder een reden te moeten opgeven en zonder andere kosten te dragen dan de wettelijk voorziene retourkosten. De wettelijke basis staat in het Wetboek van Economisch Recht, vooral in art. VI.47 tot VI.53 WER, de omzetting van de Europese Richtlijn Consumentenrechten.

Het recht geldt alleen voor een overeenkomst op afstand (art. I.8, 15° WER). Dat is een overeenkomst die gesloten wordt zonder gelijktijdige fysieke aanwezigheid van de onderneming en de consument, in het kader van een georganiseerd systeem voor verkoop op afstand, zoals:

• een webshop of online platform (als u koopt van een professionele verkoper);
• telefoonverkoop;
• verkoop via e-mail of sociale media;
• een bestelbon uit een catalogus.

Geldt het herroepingsrecht in een fysieke winkel?

Nee. Het wettelijke herroepingsrecht geldt enkel voor overeenkomsten op afstand (en voor verkopen buiten de verkoopruimten, zoals colportage aan de deur). Koopt u een product in een fysieke winkel, dan is de koop in principe definitief. Sommige winkels laten u wel ruilen of terugbrengen, maar dat is een vrijwillig, commercieel recht, geen wettelijke verplichting, en de winkel bepaalt dan zelf de voorwaarden (bijvoorbeeld enkel een waardebon, of binnen een bepaalde termijn).

Geldt het herroepingsrecht voor B2B?

Nee. Het herroepingsrecht beschermt uitsluitend de consument: een natuurlijke persoon die handelt voor doeleinden buiten zijn handels-, bedrijfs- of beroepsactiviteit. Koopt u aan als onderneming, zelfstandige of vzw voor professioneel gebruik (B2B), dan hebt u wettelijk geen recht op bedenktijd, tenzij de verkoper dit vrijwillig in zijn overeenkomst of algemene voorwaarden opneemt.

De termijn van 14 dagen

De standaardbedenktijd bedraagt 14 kalenderdagen (art. VI.47 §1 WER). Cruciaal is te weten wanneer die teller begint te lopen, want dat hangt af van het soort overeenkomst. Reken dus niet zomaar vanaf de besteldatum.

Type overeenkomst	Wanneer start de termijn van 14 dagen?
Dienstenovereenkomst	De dag waarop de overeenkomst wordt gesloten
Levering van goederen (standaard)	De dag nadat u (of een door u aangewezen derde, niet de vervoerder) het goed fysiek in bezit neemt
Meerdere goederen in één bestelling, los geleverd	De dag na ontvangst van het laatste goed
Goed uit meerdere zendingen of onderdelen	De dag na ontvangst van de laatste zending of het laatste onderdeel
Regelmatige levering (abonnement)	De dag na ontvangst van het eerste goed
Digitale inhoud zonder materiële drager	Wordt voor het startpunt van de termijn behandeld als een dienstenovereenkomst (art. VI.47, § 2, 1° WER), dus vanaf de dag van het sluiten van de overeenkomst. Let op de uitzondering verderop

Valt de laatste dag van de termijn op een zaterdag, zondag of wettelijke feestdag, dan wordt de termijn verlengd tot de eerstvolgende werkdag. Die verlenging staat niet in het WER zelf: zij volgt uit verordening nr. 1182/71 en uit de richtsnoeren van de Europese Commissie bij richtlijn 2011/83.

Sanctie bij gebrekkige informatie: +12 maanden. De onderneming moet u vóór de aankoop duidelijk informeren over uw herroepingsrecht. Doet ze dat niet, dan wordt de bedenktijd automatisch verlengd met 12 maanden na afloop van de oorspronkelijke 14 dagen. Informeert de onderneming u alsnog binnen die periode, dan begint vanaf dat moment opnieuw een termijn van 14 dagen te lopen.

De uitzonderingen van art. VI.53 WER

Het herroepingsrecht is ruim, maar niet absoluut. Art. VI.53 WER bevat een limitatieve lijst van uitzonderingen, die strikt wordt geïnterpreteerd (in het voordeel van de consument). Een maatpak of een reeds geconsumeerde maaltijd kan de verkoper immers niet meer doorverkopen.

Uitzondering (geen herroeping)	Verduidelijking / voorbeeld
Op maat gemaakt of gepersonaliseerd	Volgens uw specificaties vervaardigd of met een duidelijk persoonlijk karakter (gegraveerd juweel, fotoboek, maatwerkmeubel). Zie de nuance hieronder.
Snel bederfelijk of beperkt houdbaar	Verse voeding, bloemen, maaltijdboxen
Verzegeld, hygiëne of gezondheid	Ondergoed, zwemkledij, cosmetica, tandenborstels, zodra de verzegeling is verbroken na levering
Onherroepelijk vermengd na levering	Brandstof of bulkgoederen die niet meer te scheiden zijn
Verzegelde audio, video of software	Cd's, dvd's of software op fysieke drager waarvan de verzegeling is verbroken
Digitale inhoud zonder materiële drager	E-books, downloads, streaming, als de uitvoering met uw uitdrukkelijke toestemming begon én u erkende het herroepingsrecht te verliezen
Volledig uitgevoerde dienst	Zodra de dienst volledig is uitgevoerd, mét uw uitdrukkelijke voorafgaande instemming en erkenning van verlies van het recht
Kranten, tijdschriften, magazines	Losse verkoop, abonnementen vallen hier niet onder
Logies, vervoer, autohuur, catering, vrijetijd op bepaalde datum	Hotelboeking, concertticket, huurwagen, vliegticket
Openbare veiling	Traditionele veiling met veilingmeester, vaak niet elke "online veilingsite"
Dringende herstelling of onderhoud op uw verzoek	Enkel voor de strikt gevraagde dringende interventie
Alcoholische dranken met marktafhankelijke waarde	Levering na 30 dagen, prijs afhankelijk van schommelingen
Prijs gebonden aan financiële marktschommelingen	Edelmetalen, bepaalde beleggingsgerelateerde producten
Weddenschappen en loterijen	Kansspelen, sportweddenschappen

De "op maat"-nuance. Een webshop mag niet zomaar "op maat" op alles kleven. Echte personalisering betekent dat het product volgens uw individuele specificaties uniek wordt gemaakt en niet zonder meer opnieuw verkoopbaar is (bijvoorbeeld een kostuum op basis van uw exacte lichaamsmaten). Kiest u daarentegen enkel uit standaardopties, kleur, maat, een vooraf aangeboden configuratie, dan blijft uw herroepingsrecht wel bestaan. Die nuance is belangrijk bij meubels, computers, fietsen, brillen, drukwerk en gepersonaliseerde cadeaus.

Goed om te weten: het herroepingsrecht geldt niet voor overeenkomsten die een notaris of gerechtsdeurwaarder als openbaar ambtenaar opstelt (art. VI.44/1, § 1 WER). Juridische bijstand door een advocaat volgt een eigen regeling: die valt niet onder diezelfde uitsluiting.

Zo herroept u correct

Een pakket zomaar terugsturen of een levering weigeren aan de deur is doorgaans onvoldoende. U moet duidelijk en tijdig laten weten dat u de overeenkomst herroept.

Stap 1: Meld ondubbelzinnig dat u herroept

U informeert de verkoper met een ondubbelzinnige verklaring (art. VI.49 §1 WER). U hoeft geen reden te geven. Dat kan met:

• het modelformulier voor herroeping (ondernemingen moeten dit, vaak gebaseerd op het model van de FOD Economie, ter beschikking stellen);
• een e-mail of aangetekende brief waarin u duidelijk schrijft dat u de aankoop herroept;
• een online herroepingsformulier van de webshop zelf. Biedt de onderneming dat aan, dan moet ze u onverwijld een ontvangstbevestiging op een duurzame drager bezorgen (art. VI.49 §3 WER).

De bewijslast ligt bij u (art. VI.49 §4 WER). Meld uw herroeping daarom traceerbaar: per e-mail met bevestiging, via het klantenportaal met screenshot, of per aangetekende brief bij dure aankopen.

Stap 2: Stuur de goederen tijdig terug

Na uw melding hebt u opnieuw 14 dagen om het goed terug te sturen of te overhandigen (art. VI.51 §1 WER). Bewaar uw verzendbewijs en gebruik bij voorkeur track & trace. De verkoper mag zijn terugbetaling uitstellen tot hij de goederen ontvangt óf tot u bewijs van terugzending levert, tenzij hij heeft aangeboden de goederen zelf op te halen: dan mag hij de terugbetaling niet uitstellen (art. VI.50 §3 WER).

Stap 3: Gebruik het product niet verder dan nodig

U mag een product uitpakken en inspecteren zoals u dat in een winkel zou doen: schoenen passen, een toestel aanzetten om de werking te controleren. Gaat u verder dan nodig is om de aard, kenmerken en werking vast te stellen (de jas een avond dragen, software definitief installeren), dan bent u aansprakelijk voor de waardevermindering. Belangrijk: de verkoper mag het product niet weigeren, maar mag wél een bedrag afhouden, en omdat hij zich op die waardevermindering beroept, moet hij haar volgens het gemeen bewijsrecht ook aantonen. Informeerde de onderneming u niet vooraf over uw herroepingsrecht, dan bent u zelfs nooit aansprakelijk voor waardevermindering.

De terugbetaling

Dit is de fase waar in de praktijk de meeste geschillen ontstaan. Het WER is er streng in.

Vraag	Regel
Wat moet worden terugbetaald?	Alle betaalde bedragen, inclusief de standaard leveringskosten
Binnen welke termijn?	Binnen 14 dagen na uw herroepingsmelding
Mag de webshop wachten?	Ja, tot ontvangst van de goederen óf tot u bewijs van terugzending levert, behalve als de webshop heeft aangeboden de goederen zelf op te halen
Via welk betaalmiddel?	Via hetzelfde betaalmiddel als waarmee u betaalde
Mag een tegoedbon?	Alleen als u daar uitdrukkelijk en vrijwillig mee instemt
Duurdere leveringsoptie gekozen?	De verkoper betaalt enkel de goedkoopste standaardlevering terug

De verkoper moet alle van u ontvangen bedragen terugbetalen, inclusief de initiële standaard leveringskosten (art. VI.50 WER). Koos u zelf voor een duurdere verzendmethode (bijvoorbeeld expreslevering terwijl standaardlevering beschikbaar was), dan moet enkel de standaardkost worden terugbetaald.

Hetzelfde betaalmiddel, geen automatische tegoedbon. De wet (art. VI.50 §1, 2de lid WER) is glashelder: de terugbetaling gebeurt met hetzelfde betaalmiddel als bij de oorspronkelijke betaling. Betaalde u met Bancontact, kredietkaart of overschrijving, dan moet het geld ook zo terugkomen. Een ander betaalmiddel kan enkel als u er uitdrukkelijk mee instemt en u daardoor geen kosten draagt. Een clausule in de algemene voorwaarden zoals "terugbetalingen gebeuren via een waardebon" is dan ook ongeldig: een vinkje bij "ik ga akkoord met de algemene voorwaarden" geldt niet als uitdrukkelijke, vrije instemming. Een webshop mag u dus geen tegoedbon opdringen.

Wie betaalt de retourkosten? In principe draagt de consument de directe kosten van de terugzending, maar enkel als de verkoper u daarover vooraf correct informeerde. Zweeg de webshop daarover, dan kan hij die kosten niet op u afwentelen. De aangerekende retourkosten mogen bovendien nooit hoger zijn dan de werkelijke terugzendkost.

De webshop weigert: uw stappenplan

Deed u alles correct, herroepen, teruggestuurd, maar weigert de webshop uw terugbetaling, dringt hij een tegoedbon op of reageert hij niet meer? Dan hoeft u dat niet te aanvaarden. Volg dit stappenplan om uw herroepingsrecht af te dwingen.

1. Stuur een ingebrekestelling. Een formele (bij voorkeur aangetekende) brief of e-mail waarin u verwijst naar uw herroeping en de datum ervan, bewijs van terugzending toevoegt, terugbetaling via hetzelfde betaalmiddel vraagt binnen een korte, redelijke termijn, en uitdrukkelijk vermeldt dat u geen waardebon aanvaardt. Bewaar alle communicatie, bestelbevestigingen, algemene voorwaarden, screenshots en track & trace-gegevens.
2. Dien een klacht in. Voor Belgische ondernemingen kunt u terecht bij de Consumentenombudsdienst. Gaat het om een grensoverschrijdende aankoop bij een webshop in een andere EU-lidstaat, dan helpt ECC België (het Europees Centrum voor de Consument) u kosteloos met advies en bemiddeling.
3. Laat uw recht afdwingen. Blijft de webshop weigeren, dan is de bevoegde rechter de laatste stap, voor consumentengeschillen doorgaans de vrederechter. Een advocaat consumentenrecht helpt met een juridisch onderbouwde ingebrekestelling, de betwisting van uitzonderingen, retourkosten of waardevermindering, onderhandelingen en, indien nodig, de procedure.

Vaak volstaat een door een advocaat opgestelde ingebrekestelling al om een onwillige webshop tot betaling te dwingen. Bovendien dekt uw rechtsbijstandsverzekering (vaak gekoppeld aan uw familiale of woningverzekering) in veel gevallen de erelonen.

Hoe wij dossiers aanpakken, 3 voorbeelden

De onderstaande situaties zijn illustratief en dienen enkel om de aanpak te tonen; ze bevatten geen concrete bedragen of gegarandeerde uitkomsten.

Onze aanpak in 5 stappen

1. Intake: videocall. U legt uw situatie voor tijdens een videocall. We bekijken of uw herroeping geldig is, of de webshop een uitzondering terecht inroept en wat uw slaagkansen zijn.
2. Strategie. We bepalen de sterkste juridische grond (termijn, terugbetalingsplicht, ongeldige tegoedbon-clausule, waardevermindering) en verzamelen uw bewijzen: bestelbevestiging, herroepingsmelding, track & trace.
3. Onderhandeling of dagvaarding. We stellen een juridisch onderbouwde ingebrekestelling op. Vaak volstaat dat al om terugbetaling af te dwingen; zo niet, bereiden we de dagvaarding voor.
4. Procedure. Blijft de webshop in gebreke, dan brengen we de zaak voor de bevoegde rechter en verdedigen we uw dossier.
5. Nazorg. We volgen de effectieve terugbetaling op en, indien van toepassing, de tussenkomst van uw rechtsbijstandsverzekering.

Weigert een webshop uw geld, dringt men een tegoedbon op of roept men een uitzondering in die niet klopt? Onze advocaten consumentenrecht beoordelen uw dossier en dwingen uw herroepingsrecht af, van een sluitende ingebrekestelling tot, indien nodig, de procedure voor de rechter.

Twijfelt u of de webshop zich terecht op een uitzondering beroept? Laat uw dossier nakijken door een advocaat consumentenrecht.

• Controleer eerst of uw aankoop niet onder een wettelijke uitzondering valt.
• Herroep altijd schriftelijk en traceerbaar, gebruik het modelformulier als u twijfelt over de formulering.
• Stuur het product tijdig terug en bewaar uw verzendbewijs.
• Maak foto's van het product en de verpakking vóór verzending, zeker bij dure goederen.
• Aanvaard geen tegoedbon als u recht hebt op terugbetaling in geld.
• Is het product ook defect of niet-conform? Bekijk dan ook uw rechten inzake wettelijke garantie bij consumentenkoop of gebruik de garantie-checker van LawBase.