Gratis probeerperiode wordt betaald?

Veel consumenten laten zich verleiden door een aanbod om een product of dienst gedurende een korte periode gratis uit te proberen. Of het nu gaat om een streamingdienst, een softwarepakket of een maandelijkse levering van supplementen, de belofte van 'gratis' is krachtig. Echter, vaak volgt na deze proefperiode de onaangename verrassing: een automatische afschrijving of een factuur voor een abonnement waar men zich niet expliciet voor had opgegeven. In het Belgische consumentenrecht zijn er strikte regels die bepalen wanneer een gratis probeerperiode mag overgaan in een betaalde overeenkomst en welke verplichtingen de onderneming hierbij heeft.

Wettelijk Kader

De bescherming van de consument bij gratis proefperiodes is in België hoofdzakelijk verankerd in het Wetboek van Economisch Recht (WER). Specifiek de artikelen VI.38 tot en met VI.46 zijn van cruciaal belang. Deze artikelen regelen de informatieverplichtingen bij overeenkomsten op afstand en buiten verkoopruimten.

Een essentieel principe is dat de consument vóór de aanvang van de proefperiode op een duidelijke en begrijpelijke wijze moet worden geïnformeerd over de voorwaarden. Volgens Art. VI.45 WER moet de onderneming de consument informeren over de totale prijs van de goederen of diensten, de duur van de overeenkomst en de voorwaarden voor het opzeggen ervan. Indien een gratis proefperiode automatisch wordt verlengd naar een betaald abonnement, wordt dit beschouwd als een overeenkomst van onbepaalde duur of een opeenvolgende reeks prestaties.

Sinds de implementatie van de Europese 'Omnibus-richtlijn' zijn de regels rond transparantie nog strenger geworden. Een onderneming mag de consument niet misleiden door de indruk te wekken dat een dienst volledig kosteloos is, terwijl er verborgen verplichtingen aan vastzitten. Het niet naleven van deze informatieverplichtingen kan leiden tot de nietigheid van de overeenkomst, waarbij de consument in principe niet gehouden is tot betaling.

Procedure en Stappen

Wanneer u geconfronteerd wordt met een ongewenste aanrekening na een gratis proefperiode, is het belangrijk om methodisch te werk te gaan. De juridische procedure en de te nemen stappen zijn als volgt:

• Stap 1: Controleer de bevestigingsmail en algemene voorwaarden. Ga na of de onderneming voldaan heeft aan haar informatieplicht. Werd er expliciet vermeld dat de proefperiode zou overgaan in een betaald abonnement? Werd de prijs en de opzegtermijn duidelijk gecommuniceerd?
• Stap 2: Schriftelijke betwisting. Stuur onmiddellijk een aangetekende brief of een e-mail met ontvangstbevestiging naar de klantendienst van de onderneming. Betwist de factuur op grond van een gebrek aan duidelijke voorafgaande informatie (schending van Art. VI.45 WER).
• Stap 3: Stopzetting van automatische incasso. Indien er bedragen van uw rekening worden afgeschreven via een domiciliëring of kredietkaart, kunt u bij uw bank de opdracht geven om toekomstige betalingen te blokkeren en eventueel de laatste betaling te laten storneren (reversal).
• Stap 4: Melding bij de Economische Inspectie. Indien de onderneming systematisch consumenten misleidt met 'gratis' aanbiedingen die verborgen abonnementen zijn, kunt u een melding maken via het 'Meldpunt' van de FOD Economie.
• Stap 5: Juridische bijstand. Indien het om aanzienlijke bedragen gaat of de onderneming dreigt met incassobureaus, is het raadzaam juridisch advies in te winnen. LawBase kan u helpen bij het analyseren van de algemene voorwaarden en het opstellen van een juridisch sluitende verweerschrift.

Praktische Tips

Voorkomen is beter dan genezen. Om te vermijden dat een gratis probeerperiode ontaardt in een financiële last, geven onze experts de volgende tips:

• Lees de kleine lettertjes: Zoek specifiek naar termen zoals "automatische verlenging", "maandelijks lidmaatschap" of "na de proefperiode".
• Agenda-notificatie: Zet onmiddellijk een herinnering in uw agenda, twee dagen vóór de proefperiode afloopt, om het abonnement op te zeggen.
• Gebruik een virtuele kaart: Sommige bankdiensten laten toe om een eenmalige virtuele kredietkaart aan te maken met een beperkt saldo, waardoor automatische verlengingen mislukken.
• Screenshot de aanbieding: Bewaar een bewijs van de pagina waarop "gratis" stond zonder duidelijke vermelding van een volgend abonnement. Dit is cruciaal bewijsmateriaal bij een geschil.

Heeft u twijfels over de wettelijkheid van een abonnement? LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Een eerste videocall is volledig gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten slechts €50 kost.

Kosten en Vergoedingen

De kosten verbonden aan het aanvechten van een onterechte aanrekening hangen af van de fase waarin het geschil zich bevindt. Indien u tijdig reageert en de onderneming haar fout erkent, blijven de kosten beperkt tot uw eigen tijd en eventueel een aangetekende zending.

Indien de zaak voor de vrederechter komt, moet er rekening worden gehouden met de rechtsplegingsvergoeding (RPV). Dit is een forfaitaire tegemoetkoming in de kosten en erelonen van de advocaat van de winnende partij. In consumentenzaken liggen deze bedragen vaak vast op basis van de waarde van de vordering. Echter, wanneer een onderneming de informatieverplichtingen van het WER heeft geschonden, kan de rechter oordelen dat de consument de kosten van het abonnement niet verschuldigd is en kan de onderneming zelfs veroordeeld worden tot het terugbetalen van reeds geïnde bedragen plus interesten.

Belangrijk om te weten is dat incassokosten die door een bedrijf worden aangerekend aan een consument, strikt gereguleerd zijn. Een eerste herinnering moet altijd gratis zijn en er moet een wachttermijn van 14 dagen worden gerespecteerd voordat er kosten mogen worden aangerekend.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u een overzicht van de meest prangende vragen met betrekking tot proefperiodes en consumentenrecht.