Deurwaarder aan de deur: je rechten

Wanneer er plots een gerechtsdeurwaarder voor uw deur staat, brengt dit vaak een grote dosis stress en onzekerheid met zich mee. Toch is het essentieel om kalm te blijven en te weten dat u als burger over specifieke rechten beschikt. Een gerechtsdeurwaarder is weliswaar een openbaar ambtenaar met verregaande bevoegdheden, maar hij is tegelijkertijd strikt gebonden aan de regels van het Belgische Gerechtelijk Wetboek. In dit artikel leggen we uit wat een deurwaarder wel en niet mag doen, hoe de procedure verloopt en hoe u uw belangen kunt beschermen.

Wettelijk Kader

In België is het statuut en de werking van de gerechtsdeurwaarder verankerd in het Gerechtelijk Wetboek (artikelen 509 tot 555). De gerechtsdeurwaarder vervult een dubbele rol: hij is een zelfstandig ondernemer, maar treedt op als ministerieel ambtenaar. Dit betekent dat hij een monopolie heeft op bepaalde taken, zoals het betekenen van akten (officiële kennisgevingen) en de gedwongen uitvoering van rechterlijke beslissingen.

Het wettelijk kader bepaalt dat een deurwaarder enkel mag optreden op basis van een uitvoerbare titel. Dit is meestal een vonnis van een rechter, maar het kan ook gaan om een dwangbevel van de belastingen of een notariële akte. Zonder dergelijke titel kan een deurwaarder u niet dwingen tot betaling of beslag leggen op uw goederen. Bovendien moet de deurwaarder steeds de deontologische regels van de Nationale Kamer van Gerechtsdeurwaarders naleven, wat inhoudt dat hij menselijk en proportioneel moet handelen.

Procedure en Stappen

De tussenkomst van een deurwaarder verloopt volgens een strikt wettelijk stramien. Het overslaan van een stap kan in sommige gevallen leiden tot de nietigheid van de procedure.

• De Betekening: De eerste keer dat u officieel met een deurwaarder te maken krijgt, is vaak bij de betekening van een vonnis. De deurwaarder overhandigt u een kopie van de uitspraak zodat u officieel op de hoogte bent. Vanaf dit moment gaan bepaalde termijnen (zoals voor hoger beroep) in.
• De Aanmaning / Bevel tot Betalen: Indien u na het vonnis niet vrijwillig betaalt, volgt een 'bevel voorafgaand aan beslag'. Dit is een laatste waarschuwing waarbij u meestal 24 uur tot 15 dagen de tijd krijgt om de schuld te vereffenen.
• Het Uitvoerend Beslag: Indien betaling uitblijft, kan de deurwaarder overgaan tot beslag op uw roerende goederen (meubels, auto, tv) of op uw loon. Bij een beslag op goederen maakt de deurwaarder een inventaris op. De goederen blijven in eerste instantie bij u staan, maar u mag ze niet meer verkopen of wegschenken.
• De Verkoop: Pas in de laatste fase, als er geen afbetalingsplan wordt nageleefd, worden de goederen effectief opgeladen en openbaar verkocht.

Praktische Tips

Als u geconfronteerd wordt met een deurwaarder, zijn er enkele cruciale zaken waar u op moet letten om uw rechten te vrijwaren:

• Vraag naar de legitimatie: Een gerechtsdeurwaarder moet zich altijd kunnen legitimeren. Controleer ook altijd voor welk kantoor hij werkt en in opdracht van welke schuldeiser hij optreedt.
• Verleen toegang (onder voorwaarden): Een deurwaarder mag uw woning betreden, desnoods met een slotenmaker en politiebijstand, mits hij beschikt over een uitvoerbare titel. Het weigeren van de toegang zal de kosten enkel doen oplopen.
• Controleer de beslaglijst: Niet alles is vatbaar voor beslag. Volgens artikel 1408 van het Gerechtelijk Wetboek zijn basisbehoeften beschermd. Denk aan: uw bed en beddengoed, kledij, de koelkast, het fornuis, schoolboeken van de kinderen en noodzakelijke werkinstrumenten.
• Stel een afbetalingsplan voor: Deurwaarders hebben er vaak belang bij om een minnelijke oplossing te vinden. Doe een realistisch voorstel. LawBase kan u helpen bij het onderhandelen over dergelijke plannen om verdere kosten te vermijden.

Heeft u juridische bijstand nodig bij een dreigend beslag? LawBase heeft 6 kantoren: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Een videocall is gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten slechts €50 kost.

Kosten en Vergoedingen

De kosten van een gerechtsdeurwaarder zijn wettelijk vastgelegd in een KB (Koninklijk Besluit). U hoeft dus niet te onderhandelen over de prijs van een akte; deze tarieven zijn voor elke deurwaarder gelijk. De kosten bestaan uit:

• Vaste rechten: Voor het opstellen en betekenen van de akte.
• Evenredige rechten: Een percentage op de bedragen die de deurwaarder int (het inningsrecht of kwijtingsrecht).
• Verschotten: Kosten die de deurwaarder zelf heeft gemaakt, zoals getuigentaksen of kosten voor het opvragen van gegevens uit het rijksregister.

Let op: al deze kosten vallen in principe ten laste van de schuldenaar (u). Hoe langer de procedure aansleept, hoe hoger de factuur zal worden door bijkomende akten en interesten.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u een overzicht van de meest prangende vragen die cliënten ons stellen over de bevoegdheden van de deurwaarder.