Recht op dataportabiliteit

In onze gedigitaliseerde samenleving laten we overal digitale sporen na. Of u nu muziek streamt, online shopt of sociale media gebruikt, bedrijven verzamelen enorme hoeveelheden persoonsgegevens. Maar wat als u wilt overstappen naar een concurrent zonder al uw opgebouwde data te verliezen? Sinds de invoering van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG/GDPR) beschikt u over een krachtig instrument: het recht op dataportabiliteit. Dit recht stelt u in staat om uw gegevens eenvoudig 'mee te nemen' van de ene dienstverlener naar de andere, wat zowel uw privacy als de marktwerking ten goede komt. Bij LawBase helpen we consumenten en ondernemers dagelijks om deze digitale rechten effectief uit te oefenen vanuit onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven.

Praktische Tips

Het effectief uitoefenen van uw recht op dataportabiliteit vereist een proactieve houding. Hier zijn enkele praktische tips om dit proces soepel te laten verlopen:

• Identificeer de data: Voordat u een verzoek indient, moet u bepalen welke gegevens u precies nodig heeft. Gaat het om uw volledige aankoopgeschiedenis, uw afspeellijsten of uw contactenlijst? Specifieer dit in uw aanvraag.
• Controleer het formaat: De wet vereist een 'gestructureerd, gangbaar en machineleesbaar formaat'. Vraag expliciet om formaten zoals CSV, XML of JSON als u van plan bent de data in een andere applicatie te importeren.
• Directe overdracht: U kunt de huidige verwerkingsverantwoordelijke vragen om de gegevens rechtstreeks door te sturen naar de nieuwe dienstverlener. Dit bespaart u de moeite van het downloaden en uploaden, mits dit technisch mogelijk is.
• Bewaar bewijslast: Houd een kopie bij van uw verzoek en de datum van verzending. Bedrijven hebben wettelijk één maand de tijd om te reageren.
• Beveiliging: Zorg ervoor dat de methode van overdracht veilig is. Vraag om versleutelde bestanden of beveiligde downloadlinks, zeker bij gevoelige informatie.

Wettelijk Kader

Het recht op dataportabiliteit vindt zijn fundament in Artikel 20 van de GDPR (General Data Protection Regulation). Dit artikel bepaalt dat de betrokkene het recht heeft om de hem betreffende persoonsgegevens, die hij aan een verwerkingsverantwoordelijke heeft verstrekt, in een gestructureerde, gangbare en machineleesbare vorm te verkrijgen.

Er zijn echter drie strikte voorwaarden verbonden aan dit recht:

• Rechtsgrondslag: De verwerking moet gebaseerd zijn op uw toestemming óf op de uitvoering van een overeenkomst waarbij u partij bent. Gegevens die worden verwerkt op basis van een wettelijke verplichting of een gerechtvaardigd belang vallen hier dus buiten.
• Geautomatiseerde verwerking: Het recht geldt enkel voor gegevens die via geautomatiseerde procedés worden verwerkt. Papieren dossiers vallen hier niet onder.
• Verstrekte gegevens: Het gaat om gegevens die u zelf 'verstrekt' heeft. Dit omvat niet alleen de data die u actief invult (zoals een e-mailadres), maar ook data die gegenereerd wordt door uw gebruik van de dienst (zoals zoekgeschiedenis of locatiegegevens).

Belangrijk is dat de uitoefening van dit recht geen afbreuk mag doen aan de rechten en vrijheden van anderen. Als uw data ook persoonsgegevens van derden bevatten, moet de ontvanger van de data deze zorgvuldig verwerken.

Procedure en Stappen

Wilt u uw gegevens overdragen? Volg dan dit stappenplan om uw rechten bij LawBase-ondersteunde dossiers te waarborgen:

Stap 1: Het verzoek formuleren. Stuur een schriftelijk verzoek (bij voorkeur via e-mail of het officiële privacy-portaal van het bedrijf). Vermeld duidelijk dat u zich beroept op Artikel 20 GDPR.

Stap 2: Identificatie. Het bedrijf mag u vragen om uw identiteit te bewijzen om te voorkomen dat uw data bij de verkeerde persoon terechtkomen. Een kopie van de voorzijde van uw identiteitskaart kan gevraagd worden, maar let op dat u niet-relevante gegevens afschermt.

Stap 3: De wachtperiode. De verwerkingsverantwoordelijke moet binnen de 30 dagen reageren. Bij complexe verzoeken kan deze termijn met twee maanden worden verlengd, maar u moet hiervan binnen de eerste maand op de hoogte worden gesteld.

Stap 4: Ontvangst en controle. Controleer of de ontvangen data volledig zijn en in het juiste formaat staan. Als het bedrijf weigert of onvolledige data levert, moeten zij dit motiveren.

Stap 5: Escalatie. Indien het bedrijf niet meewerkt, kunt u een klacht indienen bij de Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA) of juridische bijstand zoeken. LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven waar onze experts u kunnen bijstaan. Een videocall is gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten slechts €50 kost.

Kosten en Vergoedingen

In principe is de uitoefening van het recht op dataportabiliteit volledig gratis. De verwerkingsverantwoordelijke mag geen administratieve kosten aanrekenen voor het verstrekken van de gegevens in een gangbaar formaat.

Er is echter één uitzondering: wanneer uw verzoeken 'kennelijk ongegrond of buitensporig' zijn, met name vanwege hun herhalende karakter. In dat geval kan de verwerker een redelijke vergoeding aanrekenen op basis van de administratieve kosten, of weigeren aan het verzoek te voldoen. Het is aan het bedrijf om aan te tonen dat een verzoek buitensporig is.

Indien een bedrijf onterecht kosten aanrekent of uw recht negeert, kunt u via de rechtbank een schadevergoeding eisen indien u kunt aantonen dat u materiële of immateriële schade heeft geleden door deze inbreuk op de GDPR.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest prangende vragen over dataportabiliteit in de Belgische context.