Ongeldige clausules in algemene voorwaarden

Veel ondernemers gaan ervan uit dat hun algemene voorwaarden een waterdicht schild vormen tegen elke vorm van aansprakelijkheid. Niets is minder waar. In het Belgische recht, en meer specifiek binnen het consumentenrecht, worden de grenzen van de contractsvrijheid streng bewaakt door de wetgever. Wanneer u als consument geconfronteerd wordt met onredelijke kleine lettertjes, is de kans groot dat deze juridisch niet afdwingbaar zijn. Bij LawBase zien we dagelijks hoe consumenten benadeeld worden door clausules die lijnrecht indruisen tegen het Wetboek van Economisch Recht (WER). In dit artikel gidsen wij u door de complexe materie van onrechtmatige bedingen en leggen we uit hoe u zich hiertegen kunt wapenen.

Praktische Tips

Wanneer u een contract ondertekent of een online aankoop doet, is het essentieel om alert te zijn op bepaalde rode vlaggen in de algemene voorwaarden. Hier zijn enkele praktische stappen die u kunt ondernemen:

• Lees voor de ondertekening: Het klinkt cliché, maar juridisch gezien bent u gebonden aan wat u ondertekent, tenzij het beding onrechtmatig is. Scan specifiek op clausules over schadevergoedingen en opzegtermijnen.
• Vergelijk met de realiteit: Beweert het bedrijf dat zij nooit aansprakelijk zijn voor schade, zelfs niet bij grove fout? Noteer dit als een potentieel ongeldig beding.
• Documenteer alles: Bewaar de versie van de algemene voorwaarden die van kracht was op het moment van uw aankoop. Bedrijven passen deze vaak aan.
• Maak voorbehoud: Indien u twijfelt over een specifieke clausule bij een grote aankoop, kunt u deze doorstrepen en paraferen voor akkoord van de tegenpartij, al zullen grote bedrijven dit zelden aanvaarden.
• Win tijdig advies in: Bij LawBase bieden we een eerste videocall gratis aan om de haalbaarheid van uw dossier te toetsen. Een fysieke consultatie van 30 minuten kost slechts €50 in een van onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven.

Wettelijk Kader

De hoeksteen van de bescherming tegen onredelijke voorwaarden vinden we in het Wetboek van Economisch Recht (WER), specifiek in de Artikelen VI.82 tot en met VI.87. Dit wettelijk kader is dwingend van recht, wat betekent dat er niet van mag worden afgeweken in het nadeel van de consument.

De wet definieert een onrechtmatig beding als elk beding dat, alleen of in samenhang met andere bedingen, een kennelijk evenwicht schept tussen de rechten en plichten van de partijen ten nadele van de consument. Artikel VI.83 bevat een zogenaamde 'zwarte lijst' van 33 specifieke bedingen die in elk geval verboden zijn. Enkele voorbeelden hiervan zijn:

• Bedingen die de wettelijke garantie op verborgen gebreken volledig uitsluiten.
• Clausules die de ondernemer het recht geven om eenzijdig de prijs te verhogen zonder dat de consument het contract mag verbreken.
• Bedingen die de consument verbieden om de uitvoering van zijn verbintenissen op te schorten wanneer de ondernemer in gebreke blijft.
• De zogenaamde 'schadebedingen' die een buitensporig hoge vergoeding eisen bij een wanprestatie van de consument, zonder een evenredige vergoeding te voorzien voor de ondernemer.

Belangrijk is ook Artikel VI.84 WER, dat stelt dat elk onrechtmatig beding verboden en nietig is. De rest van de overeenkomst blijft echter bindend voor de partijen indien ze zonder de onrechtmatige bedingen kan voortbestaan.

Procedure en Stappen

Wat moet u doen als u merkt dat een bedrijf zich beroept op een ongeldige clausule? Volg dit stappenplan:

Stap 1: De schriftelijke ingebrekestelling. Stuur een aangetekende brief naar de onderneming. Verwijs expliciet naar het betreffende artikel in hun algemene voorwaarden en leg uit waarom dit volgens u een onrechtmatig beding is onder Artikel VI.82-87 WER.

Stap 2: De melding bij de Economische Inspectie. Indien de onderneming voet bij stuk houdt, kunt u een melding maken via het 'Meldpunt' van de FOD Economie. Hoewel zij uw individuele geschil niet direct oplossen, kunnen zij wel een onderzoek instellen naar de praktijken van het bedrijf.

Stap 3: Bemiddeling. Voordat u naar de rechtbank stapt, kunt u beroep doen op de Consumentenombudsdienst. Dit is een gratis procedure die vaak tot een schikking leidt.

Stap 4: Gerechtelijke procedure. Als bemiddeling faalt, kunt u de zaak voor de Vrederechter of de Rechtbank van Eerste Aanleg brengen. De rechter zal de nietigheid van het beding vaststellen. LawBase kan u hierbij bijstaan vanuit onze kantoren in Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt of Leuven.

Kosten en Vergoedingen

De kosten voor het aanvechten van algemene voorwaarden hangen sterk af van de fase waarin het dossier zich bevindt:

• Buitengerechtelijk: Een ingebrekestelling door een advocaat kost doorgaans tussen de €100 en €250. Dit is vaak voldoende om een bedrijf te doen inbinden.
• Gerechtelijk: U betaalt rolrechten (variërend van €50 tot €165 afhankelijk van de rechtbank) en eventueel de kosten voor een gerechtsdeurwaarder.
• Rechtsplegingsvergoeding (RPV): Indien u de zaak wint, moet de tegenpartij een forfaitaire tegemoetkoming betalen in uw advocatenkosten.
• Schadevergoeding: Naast de nietigheid van het beding, kunt u soms aanspraak maken op een schadevergoeding indien de toepassing van het ongeldige beding u effectieve schade heeft berokkend.

Onthoud dat bij LawBase een eerste oriënterend gesprek via videocall altijd gratis is, waardoor u zonder risico de juridische haalbaarheid van uw zaak kunt toetsen.

Veelgestelde Vragen