Agressieve verkooptechnieken: verboden

Stelt u zich voor: een oudere dame wordt thuis bezocht door een verkoper van zonnepanelen. De verkoper weigert de woning te verlaten voordat er een contract is getekend, ondanks herhaaldelijke verzoeken om te vertrekken. Of u ontvangt constant dreigende telefoontjes van een incassobureau voor een abonnement waar u nooit om gevraagd heeft. Dit zijn geen louter vervelende situaties; het zijn schoolvoorbeelden van agressieve verkooptechnieken die onder het Belgisch recht strikt verboden zijn. Bij LawBase zien we dagelijks cliënten die zich onder druk gezet voelen door malafide handelspraktijken. In dit artikel ontleden we wat mag en vooral wat niet mag, ondersteund door praktijkvoorbeelden.

Wettelijk Kader

In België wordt de consument beschermd door het Wetboek van Economisch Recht (WER). Specifiek de artikelen VI.100 tot en met VI.103 WER vormen de basis voor de strijd tegen agressieve handelspraktijken. De wet definieert een praktijk als agressief wanneer deze de keuzevrijheid of de gedragingen van de consument aanzienlijk beperkt door middel van intimidatie, dwang, inclusief fysiek geweld, of ongepaste beïnvloeding.

Een cruciaal aspect hierbij is de 'gemiddelde consument'. De rechter zal beoordelen of de gebruikte techniek de gemiddelde consument ertoe brengt een besluit over een transactie te nemen dat hij anders niet had genomen. Er is ook extra bescherming voor kwetsbare groepen, zoals minderjarigen of ouderen, waarbij de drempel voor wat als 'agressief' wordt beschouwd lager ligt.

De wet bevat een zwarte lijst van praktijken die onder alle omstandigheden als agressief worden beschouwd (Art. VI.103 WER). Enkele voorbeelden hiervan zijn:

• Het creëren van de indruk dat de consument de woning niet mag verlaten voordat er een contract is getekend.
• Persoonlijke bezoeken aan de woning van de consument waarbij de instructie om te vertrekken wordt genegeerd.
• Het hardnekkig en ongewenst aandringen via telefoon, e-mail of andere middelen op afstand.
• Het rechtstreeks aanzetten van kinderen in advertenties om hun ouders te overtuigen producten te kopen.

Praktische Tips

Hoe herkent u agressieve verkoop in de praktijk? Laten we kijken naar de casus van 'De Hardnekkige Energieverkoper'. Een verkoper belt aan en beweert dat uw huidige energieleverancier failliet gaat. Hij dwingt u om direct op zijn tablet een nieuw contract te tekenen 'omdat u anders morgen zonder stroom zit'.

Tip 1: Teken nooit onder tijdsdruk. Een bonafide onderneming zal u altijd de tijd geven om een aanbod te bestuderen. Beweringen dat een aanbod 'enkel nu' geldig is, zijn vaak een rode vlag.

Tip 2: Ken uw herroepingsrecht. Bij verkoop buiten de verkoopruimte (huis-aan-huis of op straat) heeft u in België wettelijk 14 kalenderdagen bedenktijd. U kunt de overeenkomst zonder opgave van reden annuleren.

Tip 3: Documenteer de interactie. Als een verkoper weigert uw pand te verlaten, noteer dan het tijdstip, de naam van de persoon en het bedrijf. Indien mogelijk, maak een geluidsopname of video met uw smartphone als bewijsmateriaal voor latere juridische stappen.

LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Onze advocaten kunnen u helpen bij het opstellen van een aangetekende brief om dergelijke contracten nietig te laten verklaren.

Procedure en Stappen

Indien u het slachtoffer bent geworden van agressieve verkoop, dient u methodisch te werk te gaan om uw rechten te vrijwaren. Volg dit stappenplan:

• Stap 1: Onmiddellijke schriftelijke reactie. Stuur zo snel mogelijk een aangetekende brief naar de onderneming. Beroep u op uw herroepingsrecht (indien binnen 14 dagen) of roep de nietigheid van de overeenkomst in wegens een agressieve handelspraktijk (Art. VI.103 WER).
• Stap 2: Verzamelen van bewijs. Verzamel getuigenissen van buren, kopieën van de getekende documenten en eventuele correspondentie.
• Stap 3: Melding bij de Economische Inspectie. Via het Meldpunt van de FOD Economie kunt u een klacht indienen. Hoewel zij uw individuele geschil niet direct oplossen, kunnen zij wel een onderzoek instellen naar de praktijken van het bedrijf.
• Stap 4: Juridische bijstand. Indien het bedrijf de annulering weigert of dreigt met incassokosten, is het raadzaam een advocaat in te schakelen. Wij kunnen de nietigheid van het contract voor de rechtbank vorderen.

Bij LawBase bieden wij een laagdrempelige instap: een videocall is gratis, terwijl een fysieke consultatie op een van onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven slechts €50 kost voor een gesprek van 30 minuten.

Kosten en Vergoedingen

Wat zijn de financiële gevolgen van een geschil over agressieve verkoop? Ten eerste is een overeenkomst die tot stand is gekomen door agressieve handelspraktijken nietig. Dit betekent dat de wet doet alsof de overeenkomst nooit heeft bestaan. U heeft recht op terugbetaling van alle reeds betaalde bedragen.

Bovendien kan de consument in bepaalde gevallen aanspraak maken op een schadevergoeding indien er sprake is van morele of materiële schade. Denk aan de kosten voor het herstellen van een slot als een verkoper zich toegang heeft verschaft tot uw woning, of de psychologische impact van intimidatie.

Aan de andere kant riskeren bedrijven die zich schuldig maken aan deze praktijken zware strafrechtelijke boetes die kunnen oplopen tot tienduizenden euro's. De rechtbank kan ook de publicatie van het vonnis bevelen op kosten van de overtreder, wat enorme reputatieschade met zich meebrengt.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest gestelde vragen over agressieve verkooptechnieken in België.