Vrijwaringsvordering instellen

Stel u voor: u bent een aannemer die een prachtige villa heeft gebouwd. Enkele jaren later wordt u gedagvaard door de bouwheer omdat er vochtproblemen zijn in de kelder. U weet echter dat dit te wijten is aan een foutieve berekening van de stabiliteitsingenieur of een gebrekkig product van de leverancier. Moet u dan alleen opdraaien voor de schade? Het antwoord is nee. Via een vrijwaringsvordering kunt u deze derde partij in de procedure betrekken om de uiteindelijke factuur (geheel of gedeeltelijk) door te schuiven naar de werkelijke verantwoordelijke.

Bij LawBase zien we dagelijks hoe cliënten onterecht alle schuld op zich nemen, simpelweg omdat ze niet weten hoe ze een derde in de zaak moeten roepen. Of u nu een ondernemer bent die geconfronteerd wordt met een gebrekkige levering, of een particulier die betrokken raakt in een burenruzie door een fout van een onderaannemer: de vrijwaringsvordering is uw krachtigste juridische schild. In dit artikel leggen we uit hoe u dit instrument optimaal benut binnen de Belgische rechtspraktijk.

Wettelijk Kader

De basis van de vrijwaringsvordering ligt verankerd in het Belgische procesrecht. Hoewel de term 'vrijwaring' in verschillende contexten voorkomt (denk aan de vrijwaring voor verborgen gebreken in het kooprecht), doelen we hier op de vrijwaring in rechte of de tussenkomst.

Volgens Artikel 15 van het Gerechtelijk Wetboek is de tussenkomst een proceshandeling waarbij een derde in het geding wordt betrokken. We onderscheiden hierbij twee types:

• Vrijwillige tussenkomst: Een derde partij beslist zelf om deel te nemen aan een lopend proces omdat zij een belang heeft bij de afloop.
• Gedwongen tussenkomst (de eigenlijke vrijwaring): Een procespartij dwingt een derde om in het proces te verschijnen.

In de praktijk steunt de vordering vaak op een contractuele basis (bijvoorbeeld een clausule in een onderaannemingscontract) of op een buitencontractuele fout (artikel 1382 van het oud Burgerlijk Wetboek). Het doel is tweeledig: de derde partij dwingen om u te verdedigen (formele vrijwaring) en de derde partij veroordelen om de schadevergoeding te betalen die u eventueel aan de eiser verschuldigd bent (zakelijke vrijwaring).

Praktische Tips

Het instellen van een vrijwaringsvordering vereist een strategische aanpak. Hier zijn drie cruciale tips vanuit onze praktijkervaring in de kantoren van Brugge, Antwerpen en Gent:

• Wacht niet tot de laatste minuut: Een veelgemaakte fout is wachten tot de zaak bijna gepleit wordt. Hoewel de wet toestaat om een tussenkomst te vorderen zolang de debatten niet gesloten zijn, zal de rechter dit vaak weigeren als het de procedure onredelijk vertraagt.
• Check uw verzekeringspolis: Vaak bevatten polissen voor beroepsaansprakelijkheid of rechtsbijstand specifieke verplichtingen over het in vrijwaring roepen van derden. LawBase kan uw polis screenen om te vermijden dat u uw dekking verliest.
• Bewaar de bewijslast: Om een derde succesvol in vrijwaring te roepen, moet u de fout van die derde kunnen aantonen. Denk aan e-mails, werfverslagen of technische rapporten die wijzen op de verantwoordelijkheid van de toeleverancier of onderaannemer.

Casus: De defecte koelinstallatie. Een supermarkteigenaar dagvaardt de installateur omdat de koeling is uitgevallen, wat leidde tot een verlies van €20.000 aan voorraad. De installateur stelt vast dat een specifieke sensor van de fabrikant defect was. Door de fabrikant direct in vrijwaring te roepen, vermijdt de installateur dat hij eerst zelf moet betalen om pas later een nieuwe procedure tegen de fabrikant te starten.

Procedure en Stappen

Hoe verloopt de procedure bij de Belgische rechtbanken (zoals de Ondernemingsrechtbank of de Rechtbank van Eerste Aanleg)?

1. De Analyse: Uw advocaat bij LawBase onderzoekt of er een juridische grondslag is om de derde aan te spreken.
2. De Dagvaarding in Tussenkomst en Vrijwaring: Dit is de officiële akte, betekend door een gerechtsdeurwaarder, waarmee de derde partij voor de rechtbank wordt geroepen waar de hoofdzaak al aanhangig is.
3. Voeging van de zaken: De rechter zal de hoofdvordering (Eiser vs. U) en de vrijwaringsvordering (U vs. Derde) meestal samen behandelen. Dit voorkomt tegenstrijdige vonnissen.
4. Conclusies en Pleidooien: Alle partijen wisselen schriftelijke argumenten (conclusies) uit. De derde partij zal proberen aan te tonen dat zij niet verantwoordelijk is.
5. Het Vonnis: De rechter doet uitspraak over beide vorderingen. Indien de vrijwaring gegrond is, zal de derde partij veroordeeld worden om u schadeloos te stellen voor alles waartoe u in de hoofdzaak wordt veroordeeld.

Heeft u nood aan advies voor uw specifieke situatie? LawBase heeft 6 kantoren: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Een videocall is gratis om uw zaak kort te bespreken; voor een fysieke consultatie van 30 minuten rekenen wij slechts €50 aan.

Kosten en Vergoedingen

Aan een vrijwaringsprocedure zijn kosten verbonden waar u rekening mee moet houden:

• Dagvaardingskosten: De kosten van de gerechtsdeurwaarder voor het betekenen van de dagvaarding in tussenkomst. Dit bedraagt meestal tussen de €250 en €500, afhankelijk van de complexiteit en de partijen.
• Rechtsplegingsvergoeding (RPV): Dit is een forfaitaire tegemoetkoming in de advocatenkosten. Als u de vrijwaringsvordering wint, moet de derde partij u een RPV betalen. Verliest u echter, dan moet u een RPV aan de derde partij betalen.
• Gerechtskosten: Denk aan kosten voor een deskundigenonderzoek. In bouwzaken is een expertise vaak onvermijdelijk om de technische verantwoordelijkheid vast te stellen.

Het is belangrijk om te beseffen dat de kosten van een vrijwaringsvordering vaak opwegen tegen het risico om de volledige schadeclaim alleen te moeten dragen. Onze experts in Leuven en Hasselt kunnen voor u een kosten-batenanalyse maken voordat de procedure wordt opgestart.

Veelgestelde Vragen