Verzoeningsprocedure bij vrederechter

In het Belgische rechtstelsel vormt de verzoeningsprocedure voor de vrederechter een essentieel en vaak onderbenut instrument om geschillen op een minnelijke, snelle en kosteloze wijze op te lossen. De vrederechter, die traditioneel wordt beschouwd als de rechter die het dichtst bij de burger staat, vervult hierbij een actieve rol als bemiddelaar. In een juridisch klimaat waar procedures vaak langdurig en kostbaar zijn, biedt de minnelijke schikking een waardig alternatief dat de sociale vrede herstelt zonder de noodzaak van een formeel en vijandig proces.

De verzoening is niet louter een informele babbel, maar een wettelijk verankerd mechanisme dat partijen toelaat om onder begeleiding van een magistraat tot een bindende overeenkomst te komen. Of het nu gaat om burenruzies, huurgeschillen of consumentenzaken, de tussenkomst van de vrederechter in verzoening kan een definitief punt zetten achter een sluimerend conflict.

Procedure en Stappen

De weg naar een verzoening bij de vrederechter is gekenmerkt door een opvallende eenvoud en een gebrek aan formalisme. De procedure verloopt doorgaans volgens de volgende chronologische stappen:

• Het initiatief: De procedure wordt opgestart door een van de betrokken partijen. Dit kan gebeuren via een eenvoudig mondeling verzoek ter griffie, of vaker via een ondertekend verzoekschrift (een brief) gericht aan de vrederechter van het kanton waar de tegenpartij woont of waar het onroerend goed gelegen is.
• De oproeping: Zodra het verzoek is ontvangen, verstuurt de griffie een oproepingsbrief (een gewone brief) naar alle betrokken partijen. Hierin worden de datum, het tijdstip en de locatie van de zitting vermeld. In tegenstelling tot een dagvaarding, komt hier geen gerechtsdeurwaarder aan te pas.
• De verschijning: Op de vastgestelde dag verschijnen de partijen persoonlijk voor de vrederechter in de raadkamer (een besloten kamer) of de rechtszaal. Hoewel bijstand door een advocaat van LawBase ten zeerste wordt aanbevolen om uw rechten te vrijwaren, is dit niet verplicht.
• De bemiddelingspoging: De vrederechter luistert naar de argumenten van beide partijen en probeert de standpunten te verzoenen. De rechter zal hierbij vaak juridische kaders schetsen om de partijen te wijzen op hun kansen en risico's bij een eventueel proces.
• De uitkomst: Er zijn twee mogelijke uitkomsten. Indien een akkoord wordt bereikt, stelt de rechter een proces-verbaal van verzoening op. Dit document heeft de kracht van een vonnis. Indien geen akkoord wordt bereikt, wordt dit vastgesteld en staat het de partijen vrij om een formele procedure ten gronde op te starten (meestal via dagvaarding).

Wettelijk Kader

De juridische grondslag van de verzoeningsprocedure bevindt zich in het Gerechtelijk Wetboek, specifiek de artikelen 731 tot en met 734. Artikel 731 stelt uitdrukkelijk dat iedere hoofdvordering tussen partijen die bekwaam zijn om te dadingen, vooraf aan een verzoeningspoging kan worden onderworpen.

Een cruciaal aspect van dit wettelijk kader is de vertrouwelijkheid. Hoewel de zitting zelf formeel is, kunnen de verklaringen die tijdens de verzoeningspoging worden afgelegd, in principe niet tegen de partijen worden gebruikt in een latere procedure ten gronde, mocht de verzoening mislukken. Dit bevordert de openheid van de gesprekken.

Daarnaast bepaalt artikel 733 van het Gerechtelijk Wetboek dat het proces-verbaal waarin de overeenkomst tussen partijen wordt vastgelegd, de uitvoerbare titel vormt. Dit betekent dat als een van de partijen de gemaakte afspraken niet nakomt, de andere partij dit akkoord direct kan laten uitvoeren door een gerechtsdeurwaarder (bijvoorbeeld door beslaglegging), zonder dat er eerst een nieuw proces gevoerd moet worden.

Praktische Tips

Om een verzoeningsprocedure tot een goed einde te brengen, is een degelijke voorbereiding essentieel. Hier zijn enkele praktische adviezen van onze experts bij LawBase:

• Bereid een dossier voor: Breng alle relevante bewijsstukken mee (contracten, foto's, facturen, briefwisseling). Hoewel het geen proces is, moet u de rechter kunnen overtuigen van de redelijkheid van uw standpunt.
• Stel u constructief op: Een verzoening vereist wederzijdse toegevingen. Bepaal vooraf wat uw 'ondergrens' is, maar blijf flexibel genoeg om naar de argumenten van de tegenpartij te luisteren.
• Formuleer een concreet voorstel: In plaats van enkel te klagen, kunt u een kant-en-klare oplossing voorstellen (bijv. een afbetalingsplan of een specifieke herstelling aan een gemene muur).
• Raadpleeg tijdig een advocaat: Een advocaat kan voor u inschatten of een voorgesteld akkoord juridisch wel sluitend is en of u niet meer weggeeft dan nodig.

LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Onze advocaten kunnen u bijstaan tijdens de zitting of u adviseren bij het opstellen van het verzoekschrift. Een videocall voor een eerste inschatting is gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten slechts €50 kost.

Kosten en Vergoedingen

Een van de grootste voordelen van de verzoeningsprocedure is het financiële aspect. In de regel is de procedure voor de vrederechter volledig gratis. Er zijn geen griffierechten (rolrechten) verschuldigd voor het inleiden van een verzoening, en er hoeft geen beroep te worden gedaan op een gerechtsdeurwaarder voor de oproeping.

Indien u zich laat bijstaan door een advocaat, vallen de erelonen van de advocaat uiteraard wel ten uwer laste. Echter, aangezien een succesvolle verzoening een langdurig proces vermijdt, bespaart u hiermee aanzienlijke kosten op lange termijn (zoals rechtsplegingsvergoedingen, expertisekosten en gerechtsdeurwaarderskosten).

Let wel: indien er een akkoord wordt bereikt en dit wordt vastgelegd in een proces-verbaal, zijn er geen verdere administratieve kosten. Pas wanneer u de 'uitgifte' (een officieel afschrift) van het proces-verbaal opvraagt om het gedwongen te laten uitvoeren, kunnen er beperkte kosten door de griffie of de deurwaarder worden aangerekend.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u antwoorden op de meest prangende vragen over de minnelijke schikking voor de vrederechter.