Rechtsbijstand: kosten procedure

Wanneer u geconfronteerd wordt met een juridisch geschil, is de vrees voor de financiële implicaties vaak een drempel om uw rechten te doen gelden. In het Belgische rechtstelsel is de toegang tot de rechter echter gewaarborgd door diverse mechanismen. Het begrijpen van de kostenstructuur van een procedure en de werking van rechtsbijstand is cruciaal voor elke rechtzoekende. Dit artikel biedt een diepgaande analyse van de kosten van een rechtszaak, de rol van de rechtsbijstandsverzekering en de wettelijke kaders die de recuperatie van kosten regelen.

Procedure en Stappen

Een juridische procedure start doorgaans met een poging tot minnelijke schikking. Indien dit onmogelijk blijkt, wordt de stap naar de rechtbank gezet. De financiële flow volgt hierbij een strikt stramien:

• De Dagvaarding: Dit is de officiële akte waarmee een proces wordt ingeleid. De kosten voor de gerechtsdeurwaarder (het exploot) moeten door de eisende partij worden voorgeschoten.
• Rolrechten: Om een zaak op de algemene rol van de rechtbank te plaatsen, is een belasting verschuldigd aan de staat. Sinds de hervormingen in het Gerechtelijk Wetboek variëren deze bedragen naargelang de aard en de waarde van de vordering.
• De Rechtspleging: Tijdens de behandeling van de zaak kunnen extra kosten ontstaan, zoals de aanstelling van een deskundige of het horen van getuigen.
• Het Vonnis: De rechter doet uitspraak over de grond van de zaak én over de kosten. In principe wordt de verliezende partij veroordeeld tot de kosten van de procedure.

Bij LawBase begeleiden wij cliënten vanuit onze vestigingen in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven om deze stappen kostenefficiënt te doorlopen.

Wettelijk Kader

Het Gerechtelijk Wetboek vormt de ruggengraat van de Belgische procesvoering. Artikel 1017 van het Gerechtelijk Wetboek bepaalt dat elk eindvonnis de in het ongelijk gestelde partij in de kosten verwijst, tenzij bijzondere wetten anders bepalen. Onder deze 'kosten' vallen onder meer de diverse rechten, de getuigen- en deskundigenkosten, en de rechtsplegingsvergoeding (RPV).

De Rechtsplegingsvergoeding is een forfaitaire tegemoetkoming in de kosten en erelonen van de advocaat van de winnende partij. Het bedrag van deze vergoeding is wettelijk vastgelegd en gekoppeld aan de waarde van de vordering (in geld uitgedrukt) of de aard van de zaak (indien niet in geld waardeerbaar). Het is belangrijk te noteren dat de RPV zelden de volledige advocatenfactuur dekt, maar een aanzienlijke buffer vormt.

Daarnaast is er de wetgeving rond de rechtsbijstandsverzekering. Deze verzekering is vaak gekoppeld aan een familiale polis of een autoverzekering en biedt dekking voor de kosten van een advocaat en de gerechtskosten binnen de grenzen van de polisvoorwaarden. Sinds de wet-Geens (2019) is er bovendien een fiscale stimulans voor uitgebreide rechtsbijstandspolissen.

Praktische Tips

Om de kosten van een procedure te beheersen, adviseren de advocaten van LawBase het volgende:

• Check uw polissen: Veel cliënten zijn onbewust verzekerd voor rechtsbijstand via hun woning-, auto- of familiale verzekering. Dit kan u duizenden euro's besparen.
• Vrije keuze van advocaat: Bij een verzekerde schadeclaim heeft u wettelijk het recht om zelf uw advocaat te kiezen. De verzekeraar mag u niet dwingen hun interne jurist te gebruiken.
• Kosten-batenanalyse: Weeg de waarde van de vordering af tegen de potentiële kosten. Soms is een dading (onderlinge schikking) financieel interessanter dan een jarenlange procedure.
• Pro-Deo check: Indien uw inkomen onder bepaalde grenzen valt, heeft u mogelijk recht op juridische tweedelijnsbijstand (gedeeltelijk of volledig kosteloos).

Heeft u twijfels over de haalbaarheid van uw zaak? LawBase biedt een gratis videocall aan om uw dossier te screenen. Voor een fysieke consultatie van 30 minuten in een van onze kantoren (Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven) betaalt u slechts €50.

Kosten en Vergoedingen

De totale kostprijs van een procedure bestaat uit drie componenten:

1. Erelonen en onkosten van de advocaat: Deze worden doorgaans berekend op basis van een uurtarief of een waarde-afhankelijk tarief.
2. Gerechtskosten: Dit omvat de dagvaardingskosten (tussen €200 en €600 afhankelijk van de complexiteit) en het rolrecht (€50 tot €500+ naargelang de rechtbank).
3. De Rechtsplegingsvergoeding (RPV): Dit is het bedrag dat de verliezer aan de winnaar betaalt. U kunt dit bedrag vooraf inschatten via onze rechtsplegingsvergoeding-calculator.

Indien u over een rechtsbijstandsverzekering beschikt, worden de erelonen van de advocaat rechtstreeks door de verzekeraar vergoed, vaak tot een bepaald maximum per geschil. De gerechtskosten worden eveneens door hen gedragen.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest voorkomende vragen met betrekking tot de kosten van rechtsbijstand en juridische procedures.