Ontbinding van een contract vorderen

Een contract is de hoeksteen van elke zakelijke of private afspraak. Maar wat gebeurt er als de tegenpartij haar beloften niet nakomt? Of het nu gaat om een aannemer die het werk niet afmaakt, een leverancier die defecte goederen levert of een huurder die de huur niet betaalt: de wet biedt u de mogelijkheid om het contract te ontbinden. Het vorderen van de ontbinding van een contract is een ingrijpende stap die juridisch correct moet worden aangepakt om schadeclaims tegen uzelf te vermijden. In dit artikel leggen we u haarfijn uit hoe u dit proces aanpakt volgens het Belgische recht.

Praktische Tips

Voordat u overgaat tot een juridische procedure, is het cruciaal om uw dossier strategisch op te bouwen. Hier zijn enkele praktische tips van onze advocaten:

• Documenteer de wanprestatie: Zorg voor een sluitend bewijs van de tekortkoming. Maak foto's, bewaar e-mails en laat indien nodig een proces-verbaal van vaststelling opstellen door een gerechtsdeurwaarder.
• Stel formeel in gebreke: Een mondelinge klacht volstaat zelden. Stuur altijd een aangetekende ingebrekestelling waarin u een laatste redelijke termijn geeft om de verbintenis alsnog na te komen.
• Check de ontbindende bedingen: Kijk uw contract na op een 'uitdrukkelijk ontbindend beding'. Dit kan u toelaten het contract te beëindigen zonder tussenkomst van een rechter, mits strikte naleving van de voorwaarden in het contract.
• Wees voorzichtig met de 'exceptio non adimpleti contractus': U mag uw eigen prestaties opschorten als de tegenpartij niet levert, maar dit moet proportioneel zijn. Schort niet zomaar alles op zonder juridisch advies, anders pleegt u zelf contractbreuk.
• Win tijdig advies in: Een foutieve ontbinding kan leiden tot een schadevergoeding aan de tegenpartij. LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Een eerste videocall is gratis, een fysieke consultatie van 30 minuten kost slechts €50.

Wettelijk Kader

In het Belgische verbintenissenrecht is de ontbinding van een contract gebaseerd op het principe dat een overeenkomst beide partijen bindt. Wanneer één partij haar verplichtingen niet nakomt, kan de andere partij kiezen tussen de gedwongen uitvoering of de ontbinding.

De belangrijkste juridische basis vinden we in het Burgerlijk Wetboek (BW) Art. 1184 (en de vernieuwde bepalingen in het nieuwe Boek 5 van het Burgerlijk Wetboek). Dit artikel stelt dat de ontbindende voorwaarde altijd stilzwijgend begrepen is in wederkerige contracten, voor het geval dat een van de beide partijen haar verbintenis niet nakomt. Belangrijk hierbij is dat de ontbinding in de regel via de rechter moet worden uitgesproken, tenzij er sprake is van een rechtsgeldig ontbindend beding of een buitengerechtelijke ontbinding onder strikte voorwaarden.

De wet vereist dat de tekortkoming van de tegenpartij voldoende ernstig is. Een lichte vertraging die geen fundamentele impact heeft op de uitvoering van het contract zal door een rechter zelden als voldoende grond voor ontbinding worden aanvaard. In dat geval zal de rechter eerder opteren voor een schadevergoeding of een gedeeltelijke ontbinding.

Procedure en Stappen

Het proces om een contract te ontbinden verloopt doorgaans volgens een vast stramien om juridische geldigheid te garanderen:

Stap 1: De Ingebrekestelling
Dit is de officiële verwittiging. U wijst de tegenpartij op de tekortkoming en stelt een laatste deadline (bijvoorbeeld 15 dagen). Vermeld expliciet dat u bij gebrek aan uitvoering de ontbinding zult nastreven.

Stap 2: De Buitengerechtelijke Ontbinding (Optioneel)
Sinds de hervorming van het verbintenissenrecht kunt u onder bepaalde omstandigheden het contract ontbinden via een schriftelijke kennisgeving, zonder voorafgaande tussenkomst van de rechter. Dit is echter riskant: als de rechter achteraf oordeelt dat de ontbinding onterecht was, bent u schadevergoeding verschuldigd. Dit vereist een ernstige wanprestatie en een voorafgaande aanmaning.

Stap 3: De Gerechtelijke Procedure
Indien de tegenpartij niet reageert, moet u de zaak aanhangig maken bij de bevoegde rechtbank (meestal de Ondernemingsrechtbank of de Nederlandstalige Rechtbank van Eerste Aanleg). Dit gebeurt via een dagvaarding door een gerechtsdeurwaarder.

Stap 4: Het Vonnis
De rechter beoordeelt de ernst van de tekortkoming. Indien de rechter de ontbinding uitspreekt, heeft dit 'ex tunc' werking: het contract wordt geacht nooit te hebben bestaan. Dit brengt de verplichting tot restitutie met zich mee (reeds betaalde bedragen moeten worden teruggegeven, goederen moeten worden terugbezorgd).

Kosten en Vergoedingen

Bij de ontbinding van een contract komen verschillende kosten kijken, maar er zijn ook mogelijkheden tot recuperatie:

• Gerechtskosten: Denk aan de kosten van de dagvaarding en het rolrecht.
• Rechtsplegingsvergoeding (RPV): De verliezende partij moet een forfaitaire tegemoetkoming betalen in de advocatenkosten van de winnende partij.
• Aanvullende schadevergoeding: Naast de ontbinding kunt u aanspraak maken op een schadevergoeding voor de geleden schade (bv. winstderving, extra kosten om een andere leverancier te zoeken).
• Restitutie: Partijen moeten worden teruggeplaatst in de situatie waarin zij zich bevonden vóór het afsluiten van het contract.

Onze advocaten in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven kunnen u helpen bij het begroten van deze schadevergoedingen zodat u niet met lege handen achterblijft.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u een overzicht van de meest gestelde vragen over het vorderen van een ontbinding.