Kort geding: snelle voorlopige maatregel

In de complexe wereld van het Belgische recht kan een klassieke bodemprocedure soms jaren aanslepen. Wanneer er echter sprake is van hoogdringendheid en er onmiddellijk een voorlopige beslissing nodig is om onherstelbare schade te voorkomen, biedt de procedure in kort geding de noodzakelijke uitkomst. Een kort geding is een versnelde rechtspleging waarbij de voorzitter van de rechtbank een voorlopige uitspraak doet in zaken die niet kunnen wachten op een definitieve beslissing ten gronde.

Of het nu gaat om het stopzetten van hinderlijke bouwwerken, het bekomen van een voorlopig omgangsrecht met kinderen, of het afdwingen van de naleving van een contractuele verbintenis: het kort geding is een krachtig instrument in de gereedschapskist van de Belgische advocaat. Bij LawBase begeleiden we cliënten dagelijks in deze urgente procedures vanuit onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven.

Wettelijk Kader

De rechtsgrondslag voor het kort geding is verankerd in het Gerechtelijk Wetboek, specifiek in de artikelen 584 tot en met 589. Artikel 584 stelt dat de voorzitter van de rechtbank van eerste aanleg bij voorraad uitspraak doet in alle zaken waarin hij de spoedeisendheid erkent.

Er zijn drie essentiële voorwaarden waaraan voldaan moet zijn om een procedure in kort geding succesvol in te leiden:

• Hoogdringendheid: Dit is de absolute bestaansreden van het kort geding. De eiser moet aantonen dat een onmiddellijke beslissing noodzakelijk is om ernstig nadeel of een onomkeerbare situatie te voorkomen. De rechter beoordeelt deze hoogdringendheid soeverein.
• Voorlopig karakter: De beslissing van de voorzitter (de 'beschikking') heeft geen gezag van gewijsde ten aanzien van de bodemprocedure. Dit betekent dat de rechter ten gronde later nog steeds een andersluidende beslissing kan nemen. De kortgedingrechter mag de rechten van partijen niet definitief vastleggen.
• Recht van de eiser: Hoewel de rechter de zaak niet ten gronde behandelt, moet de eiser wel een schijn van recht kunnen aantonen. De vordering mag niet manifest ongegrond zijn.

Belangrijk om te weten is dat de bevoegdheid van de voorzitter ruim is. Naast de rechtbank van eerste aanleg hebben ook de voorzitters van de ondernemingsrechtbank en de arbeidsrechtbank soortgelijke bevoegdheden binnen hun respectievelijke domeinen.

Procedure en Stappen

De procedure in kort geding wijkt aanzienlijk af van de gewone burgerlijke procedure door haar snelheid en flexibiliteit. Hieronder volgt het typische traject:

1. De Dagvaarding: De procedure start meestal met een dagvaarding die door een gerechtsdeurwaarder aan de tegenpartij wordt betekend. In gevallen van absolute noodzaak (waarbij de tegenpartij niet vooraf ingelicht mag worden) kan de procedure bij eenzijdig verzoekschrift worden ingeleid, maar dit is de uitzondering op de regel van tegensprekelijkheid.

2. De Verschijning: In de dagvaarding wordt de tegenpartij op zeer korte termijn opgeroepen om te verschijnen (vaak binnen enkele dagen, soms zelfs uren in extreme gevallen). De zaak wordt behandeld op de 'inleidingszitting' voor de voorzitter van de rechtbank.

3. De Behandeling: Tijdens de zitting worden de argumenten mondeling toegelicht. Vanwege de snelheid wordt er vaak gewerkt met korte synthensenota's in plaats van uitgebreide conclusies. De rechter focust primair op de bewijzen van hoogdringendheid.

4. De Beschikking: De voorzitter spreekt een beschikking uit. Deze is bij voorraad uitvoerbaar, wat betekent dat de beslissing onmiddellijk kan worden uitgevoerd, zelfs als de tegenpartij in beroep gaat (tenzij de rechter anders beslist).

LawBase biedt ondersteuning bij elke stap. Onze advocaten in de vestigingen te Antwerpen, Leuven of Hasselt kunnen binnen 24 uur een dossier opstarten om uw belangen te vrijwaren.

Praktische Tips

Wanneer u een procedure in kort geding overweegt, is een goede voorbereiding cruciaal. Houd rekening met de volgende adviezen:

• Documenteer de hoogdringendheid: Zorg voor tastbare bewijzen (e-mails, foto’s, ingebrekestellingen) die aantonen waarom u niet kunt wachten op een bodemprocedure.
• Blijf redelijk in uw eisen: Omdat de maatregel voorlopig is, zal een rechter sneller geneigd zijn in te gaan op een vordering die de status quo bewaart dan op een vordering die ingrijpende wijzigingen eist.
• Combineer met een bodemprocedure: Een kort geding lost het onderliggende juridische geschil niet definitief op. Start vaak gelijktijdig of kort daarna de procedure ten gronde om een definitieve uitspraak te bekomen.
• Respecteer de termijnen: Wacht niet te lang met het inleiden van een kort geding. Als u maanden wacht nadat een probleem zich stelt, zal de rechter oordelen dat er geen sprake is van hoogdringendheid.

Indien u twijfelt over de slaagkans van uw dossier, raden wij een consultatie aan. Bij LawBase is een videocall volledig gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten op een van onze 6 locaties (waaronder Brugge en Waasland) slechts €50 kost.

Kosten en Vergoedingen

De kosten van een kort geding bestaan uit verschillende elementen:

• Dagvaardingskosten: De kosten voor de gerechtsdeurwaarder om de dagvaarding te betekenen. Deze variëren naargelang de omvang en de urgentie.
• Rolrechten: De belasting die betaald moet worden om de zaak op de algemene rol van de rechtbank te plaatsen.
• Rechtsplegingsvergoeding (RPV): Een forfaitaire tegemoetkoming in de honoraria van de advocaat van de winnende partij, te betalen door de verliezende partij.
• Ereloon advocaat: De vergoeding voor de juridische bijstand en het opstellen van de processtukken.

Hoewel een kort geding extra kosten met zich meebrengt bovenop een eventuele bodemprocedure, weegt dit vaak niet op tegen de schade die men lijdt als er niet onmiddellijk wordt ingegrepen. De rechter kan tevens een dwangsom opleggen aan de tegenpartij om de naleving van de beschikking af te dwingen.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest prangende vragen over de procedure in kort geding binnen het Belgisch recht.