Herroeping van gewijsde: procedure

Heeft u een definitief vonnis ontvangen dat gebaseerd is op bedrog, valse documenten of waarbij cruciale bewijsstukken werden achtergehouden? In het Belgische rechtssysteem geldt het principe dat een definitieve uitspraak 'gezag van gewijsde' heeft. Dit betekent dat de zaak in principe beslecht is en niet opnieuw kan worden gevoerd. Er bestaat echter een buitengewone rechtsmiddel voor situaties waarin het rechtvaardigheidsgevoel ernstig wordt geschonden: de herroeping van gewijsde. Dit is een procedure die toelaat om een definitieve beslissing, waartegen geen gewoon rechtsmiddel (zoals verzet of hoger beroep) meer openstaat, opnieuw in vraag te stellen voor dezelfde rechter die de beslissing nam.

Praktische Tips

Wanneer u overweegt een procedure tot herroeping van gewijsde op te starten, is snelheid en precisie cruciaal. Hier zijn enkele praktische adviezen van onze experten bij LawBase:

• Check de termijnen onmiddellijk: De termijn voor herroeping is strikt. Zodra u het bedrog of de nieuwe stukken ontdekt, begint de klok te tikken. Wacht niet tot u alle bewijzen tot in het kleinste detail heeft verzameld alvorens een advocaat te raadplegen.
• Verzamel objectief bewijs van het bedrog: De loutere bewering dat de tegenpartij heeft gelogen is onvoldoende. U moet kunnen aantonen dat er sprake is van opzettelijke misleiding die een beslissende invloed heeft gehad op de uitspraak.
• Bewaar de ontdekkingsdatum: Houd bewijzen bij van de dag waarop u de nieuwe feiten of documenten heeft ontdekt (bijvoorbeeld een e-mail, een poststempel of een verklaring van een derde). Dit is essentieel om de ontvankelijkheid van uw vordering aan te tonen.
• Evalueer de relevantie: Vraag uzelf af: "Zou de rechter een andere beslissing hebben genomen als hij dit document wél had gezien?" Indien het antwoord 'nee' is, heeft de procedure weinig kans op slagen.
• Raadpleeg tijdig een specialist: Gezien de complexiteit en de strikte voorwaarden raden wij aan om direct juridisch advies in te winnen. Bij LawBase bieden we een gratis videocall aan of een fysieke consultatie van 30 minuten voor slechts €50 in een van onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven.

Wettelijk Kader

De herroeping van gewijsde wordt geregeld door de artikelen 1132 tot en met 1139 van het Gerechtelijk Wetboek. Het is een buitengewoon rechtsmiddel, wat betekent dat het enkel kan worden aangewend in de specifiek door de wet limitatief opgesomde gevallen.

Volgens Artikel 1133 kan herroeping van gewijsde alleen worden gevorderd indien er sprake is van:

• Persoonlijk bedrog: De tegenpartij heeft tijdens de procedure bedrieglijke manoeuvres uitgevoerd die de rechter hebben misleid.
• Valse stukken: De beslissing is gegrond op documenten die na de uitspraak vals zijn verklaard of waarvan de valsheid pas nadien is ontdekt.
• Achtergehouden stukken: Na de uitspraak zijn beslissende bewijsstukken teruggevonden die door de tegenpartij waren achtergehouden.
• Tegenstrijdige uitspraken: Indien er tussen dezelfde partijen, over hetzelfde onderwerp en op basis van dezelfde oorzaak, verschillende onverenigbare vonnissen zijn gewezen door dezelfde rechtbanken.

Het is belangrijk te benadrukken dat dit rechtsmiddel enkel openstaat tegen beslissingen die in laatste aanleg zijn gewezen. Dit betekent dat er geen hoger beroep meer mogelijk is tegen het vonnis of arrest.

Procedure en Stappen

De weg naar een herroeping van gewijsde volgt een strikt formeel proces. Het negeren van één stap kan leiden tot de onontvankelijkheid van de vordering.

Stap 1: De Dagvaarding
De procedure wordt ingeleid bij wijze van dagvaarding. In tegenstelling tot een hoger beroep, wordt de zaak aanhangig gemaakt bij het rechtscollege dat de bestreden beslissing heeft gewezen. De dagvaarding moet expliciet de wettelijke grond (volgens art. 1133 Ger.W.) vermelden en de bewijzen hiervoor omschrijven.

Stap 2: De Termijn
De vordering moet worden ingesteld binnen een termijn van zes maanden. Deze termijn begint te lopen vanaf de dag waarop de partij het bedrog heeft ontdekt of de stukken heeft teruggevonden. Let op: dit is een vervaltermijn. Na deze zes maanden vervalt het recht om de herroeping te vragen onherroepelijk.

Stap 3: De Toelaatbaarheid (Het 'Rescindens')
De rechter zal eerst oordelen of de vraag tot herroeping toelaatbaar is. Er wordt nagegaan of aan alle wettelijke voorwaarden is voldaan en of de termijnen gerespecteerd zijn. Indien de rechter de herroeping toestaat, wordt de oorspronkelijke beslissing 'vernietigd'.

Stap 4: De Behandeling ten gronde (Het 'Rescisoire')
Zodra de beslissing is herroepen, wordt de zaak opnieuw ten gronde behandeld. De rechter doet dan een nieuwe uitspraak, rekening houdend met de nieuwe elementen of de gecorrigeerde feiten. Dit kan leiden tot een volledig andere uitkomst dan het oorspronkelijke vonnis.

Kosten en Vergoedingen

Een procedure tot herroeping van gewijsde brengt kosten met zich mee die vergelijkbaar zijn met een reguliere procedure voor de rechtbank, maar met een extra risico.

• Gerechtsdeurwaarderskosten: De kosten voor de dagvaarding variëren afhankelijk van de complexiteit en het aantal partijen, meestal tussen de €250 en €500.
• Rechtsplegingsvergoeding (RPV): Dit is een forfaitaire tegemoetkoming in de advocatenkosten van de winnende partij. Als u de procedure verliest, zult u de RPV aan de tegenpartij moeten betalen. Gezien het buitengewone karakter van de procedure, kunnen deze bedragen aanzienlijk zijn afhankelijk van de waarde van de vordering.
• Rolrechten: Sinds de hervormingen moeten er rolrechten betaald worden om de zaak op de algemene rol van de rechtbank te plaatsen.
• Boete bij misbruik: Artikel 1139 van het Gerechtelijk Wetboek bepaalt dat een partij die een vordering tot herroeping instelt en in het ongelijk wordt gesteld, veroordeeld kan worden tot een schadevergoeding en zelfs een geldboete wegens tergend en roekeloos procesvoeren.

Bij LawBase streven we naar transparantie. Tijdens een eerste consultatie in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven maken we een inschatting van de slaagkansen en de bijbehorende kostenstructuur.

Veelgestelde Vragen