Aansprakelijkheid voor schade door dieren

Stelt u zich voor: u wandelt rustig in een park in Antwerpen wanneer een loslopende hond plotseling opspringt en uw dure merkkledij scheurt, of erger nog, u een beet toebrengt. Of denk aan een scenario waarbij een paard uit een wei in het Waasland ontsnapt en een verkeersongeval veroorzaakt. Wie is er in dergelijke gevallen verantwoordelijk voor de schade? In het Belgisch recht is de aansprakelijkheid voor dieren een strikt regime. Het gaat niet om wie 'schuld' heeft in de morele zin van het woord, maar om wie de juridische bewaring over het dier voert. Bij LawBase zien we dagelijks hoe deze situaties escaleren tot complexe juridische discussies over bewaring, overmacht en eigen fout van het slachtoffer.

Wettelijk Kader

De hoeksteen van de aansprakelijkheid voor dieren in België bevindt zich in het Oud Burgerlijk Wetboek, artikel 1385. Dit artikel stelt onomwonden: "De eigenaar van een dier, of degene die zich ervan bedient, terwijl het bij hem in gebruik is, is aansprakelijk voor de schade die door het dier is aangericht, hetzij het onder zijn bewaring stond, dan wel verdwaald of ontsnapt was."

Dit betreft een weerlegbaar vermoeden van aansprakelijkheid dat in de praktijk bijna onweerlegbaar is. Men spreekt van een objectieve aansprakelijkheid of een 'foutloze' aansprakelijkheid. Dit betekent dat het slachtoffer niet hoeft aan te tonen dat de eigenaar onvoorzichtig was (bijvoorbeeld door de hond niet aan de leiband te houden). Het loutere feit dat het dier de schade heeft veroorzaakt, volstaat om de eigenaar of de bewaarder aan te spreken.

Cruciaal is het begrip 'bewaring'. De bewaarder is degene die op het moment van de feiten de leiding, de controle en het toezicht over het dier heeft. In een recente zaak die wij behandelden in ons kantoor te Gent, werd een hondenoppas aansprakelijk gesteld in plaats van de eigenaar, omdat de oppas op dat moment de feitelijke macht over het dier uitoefende voor een langere periode.

Praktische Tips

Wanneer u geconfronteerd wordt met schade door een dier, of u bent zelf de eigenaar van een dier dat schade heeft berokkend, zijn de volgende stappen essentieel:

• Identificatie: Noteer onmiddellijk de gegevens van de eigenaar of de persoon die met het dier wandelt. Bij honden kan de chip uitgelezen worden door een dierenarts of de politie.
• Bewijs van de feiten: Neem foto's van de letsels, de schade aan goederen en de omgeving. Zoek getuigen die het incident hebben gezien en vraag hun contactgegevens.
• Aangifte: Doe bij ernstige bijtincidenten altijd aangifte bij de lokale politie. Dit is niet alleen belangrijk voor de schadevergoeding, maar ook voor de openbare veiligheid.
• Medisch dossier: Ga direct naar een arts. Een medisch attest dat kort na de feiten is opgesteld, vormt een onmisbaar bewijsstuk in een latere procedure.
• Verzekering: Controleer uw familiale verzekering (BA Privéleven). In België dekt deze verzekering nagenoeg altijd de schade die uw huisdieren aan derden toebrengen.

Onze advocaten in Brugge, Leuven en Hasselt adviseren cliënten vaak om niet direct akkoord te gaan met een minnelijke schikking zonder juridisch advies, aangezien de werkelijke schade (denk aan esthetische schade door littekens of psychologisch trauma) vaak onderschat wordt.

Procedure en Stappen

De weg naar een schadevergoeding verloopt meestal via drie fasen:

1. De Minnelijke Fase: We stellen de tegenpartij officieel in gebreke via een aangetekend schrijven. In veel gevallen treedt de verzekeringsmaatschappij van de tegenpartij op. Onze experts in het kantoor te Antwerpen onderhandelen dagelijks met verzekeraars om een eerlijke vergoeding te bekomen zonder tussenkomst van de rechter.

2. Deskundigenonderzoek: Bij lichamelijke schade zal er vaak een medische expertise plaatsvinden. Een onafhankelijk arts stelt dan de graad van invaliditeit, de tijdelijke werkonbekwaamheid en de morele schade vast.

3. De Gerechtelijke Procedure: Indien de tegenpartij aansprakelijkheid betwist (bijvoorbeeld door te claimen dat het slachtoffer het dier provoceerde), moet de zaak voor de Politierechtbank of de Burgerlijke Rechtbank gebracht worden. Hierbij is de juridische argumentatie rond artikel 1385 BW van cruciaal belang. LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen om u hierin lokaal bij te staan.

Kosten en Vergoedingen

De kosten voor een procedure kunnen variëren, maar het is belangrijk te weten dat bij een gewonnen zaak de tegenpartij vaak een rechtsplegingsvergoeding moet betalen, wat een forfaitaire tegemoetkoming is in uw advocatenkosten.

Wat betreft de vergoedingen waar u recht op heeft:

• Materiële schade: Herstel of vervanging van kledij, voertuigen, of medische kosten.
• Lichamelijke schade: Vergoeding voor pijn en lijden (pretium doloris), esthetische schade (littekens) en eventueel inkomstenverlies.
• Morele schade: De psychologische impact van het incident, zoals angst voor honden na een bijtincident.

Wilt u weten waar u staat? Een eerste videocall met een advocaat van LawBase is volledig gratis. Voor een fysieke consultatie van 30 minuten in een van onze kantoren (Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven) betaalt u slechts €50.

Veelgestelde Vragen