Makelaar roerend goed: juridisch kader en aandachtspunten

Naast de bekende vastgoedmakelaar bestaat er in België ook de makelaar in roerende goederen. Deze bemiddelaar is actief bij de aan- en verkoop van roerende zaken zoals voertuigen, kunstwerken, antiek, machines en andere goederen. Hoewel minder gereglementeerd dan de vastgoedmakelaar, is het juridische kader niet minder belangrijk. Als advocatenkantoor zien wij bij LawBase regelmatig geschillen in dit domein.

Wat is een makelaar in roerende goederen?

Een makelaar in roerende goederen is een tussenpersoon die bemiddelt bij de verkoop of aankoop van roerende zaken. In juridische zin is een roerend goed elk goed dat verplaatsbaar is: een auto, een boot, een kunstwerk, meubelen, machines, handelsgoederen, enzovoort. De makelaar brengt verkoper en koper samen en ontvangt hiervoor een commissieloon.

In tegenstelling tot de vastgoedmakelaar is de makelaar in roerende goederen niet onderworpen aan het BIV (Beroepsinstituut van Vastgoedmakelaars). Er bestaat geen specifieke beroepserkenning voor deze activiteit. Wel moet de makelaar voldoen aan de algemene regels van het ondernemingsrecht, het Wetboek van Economisch Recht en het consumentenrecht.

Het juridische kader

De activiteit van de makelaar in roerende goederen wordt beheerst door het gemeen recht, met name het verbintenissenrecht (Boek 5 Burgerlijk Wetboek) en de regels inzake lastgeving (mandaat). De makelaarsovereenkomst is een overeenkomst van dienstverlening waarbij de makelaar zich verbindt om een koper of verkoper te zoeken in ruil voor een vergoeding.

Daarnaast zijn de regels van het Wetboek van Economisch Recht van toepassing, in het bijzonder Boek VI inzake marktpraktijken en consumentenbescherming. De makelaar moet transparant zijn over zijn prijzen, identiteit en de kenmerken van zijn dienstverlening. Misleidende handelspraktijken zijn verboden en kunnen leiden tot sancties.

Specifieke sectoren kennen bijkomende regelgeving. Zo zijn autohandelaren onderworpen aan de regels inzake tweedehands voertuigen, waaronder de verplichte car-pass en de garantieregeling voor tweedehandswagens. Veilinghuizen voor kunst en antiek zijn onderworpen aan specifieke regels inzake het veilingwezen.

De makelaarsovereenkomst voor roerende goederen

Net als bij vastgoed is het essentieel om de relatie met de makelaar schriftelijk vast te leggen. Een goede makelaarsovereenkomst bevat minstens: de identiteit van de partijen, een beschrijving van het goed dat verkocht of aangekocht moet worden, de duur van de opdracht, het commissieloon (percentage of vast bedrag), de kosten die apart aangerekend worden, en de opzegregeling.

Als de overeenkomst wordt gesloten met een consument buiten de onderneming van de makelaar (bv. bij de consument thuis), geldt het herroepingsrecht van 14 dagen conform het Wetboek van Economisch Recht. De makelaar moet de consument uitdrukkelijk informeren over dit recht.

Commissieloon en transparantie

Het commissieloon van een makelaar in roerende goederen varieert sterk naargelang de sector en het type goed. Bij autoverkoop bedraagt de vergoeding doorgaans een vast bedrag of een percentage van de verkoopprijs (vaak 5-10%). Bij kunst en antiek kan het commissieloon oplopen tot 15-25% van de hamerprijs (bij veilingen).

De makelaar moet duidelijk communiceren of het commissieloon betaald wordt door de verkoper, de koper, of beiden. Bij veilingen is het gebruikelijk dat zowel de inbrenger als de koper een commissie betalen (respectievelijk het 'inbrengrecht' en het 'opgeld'). Transparantie hierover is wettelijk verplicht.

Aansprakelijkheid van de makelaar

De makelaar in roerende goederen heeft een middelenverbintenis: hij moet zich inspannen om een koper of verkoper te vinden, maar garandeert geen resultaat. Hij moet hierbij handelen als een normaal zorgvuldig en voorzichtig makelaar (de 'bonus pater familias'-norm).

De makelaar is aansprakelijk voor fouten in zijn dienstverlening, zoals het verstrekken van onjuiste informatie over het goed, het verzwijgen van gebreken die hij kende of behoorde te kennen, of het niet naleven van zijn informatieverplichting. Bij een fout van de makelaar kan de opdrachtgever een schadevergoeding vorderen op basis van contractuele aansprakelijkheid.

Een bijzonder aandachtspunt bij de verkoop van roerende goederen is de vrijwaring voor verborgen gebreken. Hoewel dit in eerste instantie een verplichting is van de verkoper, kan de makelaar medeverantwoordelijk worden gesteld als hij wist of moest weten dat het goed gebreken vertoonde.

Veelvoorkomende geschillen

In onze praktijk bij LawBase — met kantoren in Brugge, Gent, Antwerpen, Sint-Niklaas, Tongeren en Leuven — behandelen wij regelmatig geschillen over:

Betwisting van het commissieloon: De opdrachtgever weigert te betalen omdat hij vindt dat de makelaar onvoldoende inspanningen heeft geleverd, of omdat de verkoop buiten de makelaar om tot stand is gekomen.

Misleidende informatie: De makelaar heeft onjuiste informatie verstrekt over de staat, de herkomst of de waarde van het goed. Dit komt frequent voor bij de verkoop van tweedehandsvoertuigen en kunstwerken.

Verborgen gebreken: Het verkochte goed vertoont gebreken die niet zichtbaar waren bij de aankoop en die de makelaar kende of had moeten kennen.

Onrechtmatige bedingen: De makelaarsovereenkomst bevat bedingen die als onrechtmatig worden beschouwd onder het consumentenrecht, zoals buitensporige schadebedingen of het uitsluiten van de aansprakelijkheid van de makelaar.

Tips voor de consument

Controleer altijd de identiteit en het ondernemingsnummer van de makelaar in de Kruispuntbank van Ondernemingen. Vraag vooraf een duidelijk overzicht van alle kosten en het commissieloon. Lees de makelaarsovereenkomst aandachtig en maak gebruik van uw herroepingsrecht als de overeenkomst buiten de onderneming is gesloten. Bewaar alle correspondentie en documenten zorgvuldig.

Conclusie

Hoewel de makelaar in roerende goederen minder gereglementeerd is dan de vastgoedmakelaar, zijn de juridische valkuilen niet minder talrijk. Een goed begrip van uw rechten als consument en de plichten van de makelaar beschermt u tegen financiële schade en juridische problemen. Heeft u een geschil met een makelaar of twijfelt u over uw overeenkomst? Contacteer LawBase voor deskundig juridisch advies.