Collectieve schuldenregeling België (2025)

4.9/5 Google

531+ reviews

4.000+ dossiers beoordeeld

De collectieve schuldenregeling biedt een uitweg wanneer u uw schulden structureel niet meer kunt dragen. Voorwaarden, verloop van de procedure, de rol van de schuldbemiddelaar en wat u overhoudt.

7 oktober 2025

Steeds meer gezinnen in Vlaanderen en Brussel worstelen met schulden. Als u het overzicht kwijt bent en schuldeisers blijven aandringen, biedt de collectieve schuldenregeling (CSR) mogelijk een uitweg. In dit artikel leggen we uit wat deze procedure inhoudt, wie ervoor in aanmerking komt en hoe een advocaat of schuldbemiddelaar u begeleidt.

Wat is een collectieve schuldenregeling?

De collectieve schuldenregeling is een gerechtelijke procedure die bedoeld is om mensen in ernstige financiële moeilijkheden opnieuw een menswaardig leven te geven. Ze is geregeld door de artikelen 1675/2 tot 1675/27 van het Gerechtelijk Wetboek.

In eenvoudige woorden: de rechter stelt een erkende schuldbemiddelaar aan die samen met u een afbetalingsplan opstelt. Dit plan houdt rekening met uw inkomsten, gezinssituatie en vaste kosten. Het doel is om:

uw schulden te herstructureren of kwijtschelden;

beslagleggingen te stoppen;

en u de kans te geven om opnieuw financieel stabiel te worden.

Wanneer komt u in aanmerking?

U kunt de procedure aanvragen als u:

een natuurlijk persoon bent (geen vennootschap);

niet meer in staat bent uw schulden duurzaam te betalen;

en in België woont.

De procedure is niet enkel voor werklozen of mensen met lage inkomens. Ook zelfstandigen die hun activiteit stopten en met schulden blijven zitten, kunnen een aanvraag indienen, maar wie vroeger ondernemer was, kan dat pas ten minste zes maanden na de stopzetting of, na een faillissement, na de sluiting ervan (art. 1675/2 Ger.W.).

Belangrijk:

U mag geen ondernemer meer zijn op het moment van de aanvraag.

U moet te goeder trouw handelen — wie bewust schulden opstapelde of informatie verzwijgt, riskeert afwijzing.

Hoe verloopt de procedure?

U dient een verzoekschrift in bij de arbeidsrechtbank van uw woonplaats. Dit moet alle bewijsstukken bevatten: loonfiches, facturen, schuldenlijst, bankafschriften, enz.

De rechtbank stelt een erkende schuldbemiddelaar aan (een erkende advocaat, ministerieel ambtenaar of gerechtelijk mandataris, of een erkende openbare of private instelling). Vanaf dat moment:

worden alle individuele invorderingen geschorst;

stopt de intrestaanrekening;

en communiceert u enkel nog via de bemiddelaar met uw schuldeisers.

De bemiddelaar stelt een minnelijke of gerechtelijke afbetalingsregeling voor:

Minnelijk plan: akkoord tussen u en de schuldeisers.

Gerechtelijk plan: opgelegd door de rechter als er geen akkoord is.

Een minnelijk plan duurt maximaal 7 jaar (art. 1675/10, § 6 Ger.W.), een gerechtelijk plan maximaal 5 jaar (art. 1675/12, § 2 Ger.W.); een gerechtelijk plan met kwijtschelding van schulden in kapitaal duurt tussen 3 en 5 jaar (art. 1675/13, § 2 Ger.W.). Een minnelijk plan of een gerechtelijk plan volgens art. 1675/12 kan alleen langer lopen op uw uitdrukkelijk en gemotiveerd verzoek, om bepaalde elementen van uw vermogen te beschermen en een menswaardig leven te verzekeren.

De bemiddelaar beheert uw inkomsten via een budgetrekening. U krijgt van de schuldbemiddelaar een leefgeld, vastgelegd in de regeling en nooit lager dan het wettelijke minimum (art. 1675/9, § 4 Ger.W.), waarmee u dagelijkse uitgaven doet. De rest gaat naar de afbetaling van uw schulden.

Belangrijke termijnen en documenten

Verzoekschrift: ingediend bij de arbeidsrechtbank, zonder advocaat maar juridische hulp is sterk aanbevolen.

Behandeling door de rechter: de rechter beslist over de toelaatbaarheid binnen acht dagen na de neerlegging van het (vervolledigde) verzoekschrift of na de zitting in raadkamer (art. 1675/6 Ger.W.).

Duur van de regeling: een minnelijk plan maximaal 7 jaar, een gerechtelijk plan maximaal 5 jaar (met kwijtschelding in kapitaal tussen 3 en 5 jaar), afhankelijk van uw draagkracht.

Einde van de regeling: bij volledige betaling of kwijtschelding van resterende schulden.

Werd in het plan een kwijtschelding van de resterende schulden toegestaan, dan is die definitief verworven als u het plan correct hebt nageleefd, behoudens terugkeer tot beter fortuin vóór het einde van de regeling (art. 1675/13, § 1 Ger.W.).

Veelgemaakte fouten bij een aanvraag

Onvolledige dossiers

→ Voeg álle bewijsstukken toe (ook schulden bij familie of sociale instellingen).

Verzwijgen van inkomsten of bezittingen

→ Dit kan leiden tot herroeping van de regeling (art. 1675/15 Ger.W.), waarna u vijf jaar lang geen nieuwe aanvraag kunt indienen (art. 1675/2 Ger.W.).

Zelf contact opnemen met schuldeisers

→ Tijdens de regeling verloopt alles via de schuldbemiddelaar.

Nieuwe schulden maken

→ Nieuwe leningen of niet-betalen van vaste kosten kunnen de regeling doen mislukken.

Hoe helpt een advocaat of schuldbemiddelaar?

Een gespecialiseerde advocaat insolventierecht of erkende schuldbemiddelaar kan:

het verzoekschrift correct opstellen;

contact opnemen met alle schuldeisers;

onderhandelen over kwijtschelding of herstructurering;

en u juridisch vertegenwoordigen bij de rechtbank.

Een advocaat zorgt ook dat u:

geen onredelijke afbetalingen aanvaardt;

alle rechten behoudt (zoals het Groeipakket, leefloon, huurpremie);

en op het einde een volledige kwijtschelding krijgt indien wettelijk mogelijk.

Juridische begeleiding helpt fouten te voorkomen.

Actuele ontwikkelingen

De kernregels van de collectieve schuldenregeling blijven dezelfde; de procedure verloopt wel steeds meer digitaal:

Verzoekschriften kunnen in veel arrondissementen digitaal worden ingediend via Just-on-Web.

Schuldbemiddelaars werken met online budgetbeheerplatformen zodat cliënten hun saldo kunnen volgen.

Er is meer nadruk op preventieve schuldbemiddeling via OCMW’s en erkende centra.

De procedure verloopt via het centraal register collectieve schuldenregelingen (art. 1675/20 Ger.W.), de digitale gegevensbank waarin alle stukken en gegevens van de procedure worden bijgehouden.

Samenvatting in 5 kernpunten

De collectieve schuldenregeling is een gerechtelijke bescherming voor wie structureel in de schulden zit.

De procedure start via de arbeidsrechtbank met aanstelling van een erkende schuldbemiddelaar.

Tijdens de regeling worden alle invorderingen stopgezet.

De looptijd bedraagt maximaal 7 jaar voor een minnelijk plan en maximaal 5 jaar voor een gerechtelijk plan, met mogelijk kwijtschelding (dan tussen 3 en 5 jaar).

FAQ

Wat is het doel van de collectieve schuldenregeling?

Ze beschermt mensen tegen beslag en laat toe hun schulden gestructureerd af te lossen.

Hoe lang duurt de regeling?

Een minnelijk plan duurt maximaal 7 jaar, een gerechtelijk plan maximaal 5 jaar (met kwijtschelding in kapitaal tussen 3 en 5 jaar), afhankelijk van inkomen en schuldenlast.

Kan ik tijdens de regeling nieuwe schulden maken?

In principe niet. Zonder toestemming van de rechter mag u geen daad stellen die een normaal vermogensbeheer te buiten gaat of uw onvermogen vergroot (art. 1675/7, § 3 Ger.W.). Wie onrechtmatig zijn lasten verhoogt, riskeert de herroeping van de regeling (art. 1675/15, § 1 Ger.W.).

Wie kan schuldbemiddelaar worden?

Erkende advocaten, ministeriële ambtenaren (zoals gerechtsdeurwaarders en notarissen) of gerechtelijke mandatarissen, of openbare of private instellingen die daartoe door de bevoegde overheid zijn erkend. De arbeidsrechtbank stelt de bemiddelaar aan in de beschikking van toelaatbaarheid (art. 1675/6, § 2 Ger.W.); wie bemiddelaar kan zijn, bepaalt art. 1675/17 Ger.W.

Worden alle schulden kwijtgescholden?

Niet altijd. Een kwijtschelding van resterende schulden wordt in het plan vastgelegd en is definitief verworven als u het plan correct naleeft (art. 1675/13, § 1 Ger.W.).

FOD Justitie – Gerechtelijk Wetboek art. 1675/2 – 1675/27

Gerechtelijk Wetboek: art. 1675/20 (centraal register collectieve schuldenregelingen)

Rechtspraak.be – recente arresten arbeidsrechtbanken over CSR

Bevoegde overheid: erkenning van instellingen voor schuldbemiddeling (art. 1675/17 Ger.W.)

Is uw situatie minder ver gevorderd, dan kan begeleiding buiten de rechtbank volstaan: zie schuldbemiddeling. Loopt er al beslag op uw inkomen, lees dan loonbeslag en het beschermd loongedeelte.

Veelgestelde Vragen

1. Wat is het hoofddoel van de collectieve schuldenregeling in België?

Het hoofddoel van de collectieve schuldenregeling is om personen die in ernstige financiële moeilijkheden verkeren, opnieuw een menswaardig bestaan te bieden door hun schulden te herstructureren of kwijt te schelden. Dit gebeurt via een gerechtelijke procedure waarbij een afbetalingsplan wordt opgesteld.

2. Welke wetgeving regelt de collectieve schuldenregeling in België?

De collectieve schuldenregeling is geregeld door de artikelen 1675/2 tot 1675/27 van het Gerechtelijk Wetboek. Deze artikelen bepalen de voorwaarden, de procedure en de rechten en plichten van de betrokken partijen.

3. Wie komt in aanmerking voor een collectieve schuldenregeling?

U komt in aanmerking als u een natuurlijk persoon bent (geen vennootschap), niet meer in staat bent uw schulden duurzaam te betalen, in België woont en te goeder trouw handelt. U mag op het moment van de aanvraag geen ondernemer meer zijn.

4. Wat is de rol van een schuldbemiddelaar in deze procedure?

De schuldbemiddelaar, aangesteld door de rechter, begeleidt u doorheen de procedure en stelt samen met u een afbetalingsplan op. Hij of zij onderhandelt met uw schuldeisers en zorgt voor de uitvoering van het plan.

5. Wat gebeurt er met beslagleggingen zodra ik in collectieve schuldenregeling ben?

Zodra de rechter uw verzoek toelaatbaar verklaart, worden alle middelen van tenuitvoerlegging en de lopende beslagen geschorst; die beslagen behouden wel hun bewarend karakter (art. 1675/7 Ger.W.). Dit biedt u onmiddellijk ademruimte en beschermt u tegen verdere invorderingsmaatregelen van uw schuldeisers.

6. Hoe lang duurt een collectieve schuldenregeling gemiddeld?

De duur van een collectieve schuldenregeling kan variëren, maar de wet legt maximumtermijnen vast: 7 jaar voor een minnelijk plan en 5 jaar voor een gerechtelijk plan. Dit is afhankelijk van de aard en omvang van de schulden, en de financiële mogelijkheden van de schuldenaar, maar vaak enkele jaren.

7. Wat betekent het begrip "te goeder trouw" in het kader van deze regeling?

"Te goeder trouw" betekent dat u geen schulden opzettelijk heeft gecreëerd of verergerd, en dat u actief meewerkt aan de oplossing van uw schuldproblemen. Oneerlijk handelen kan leiden tot de weigering of intrekking van de regeling.

8. Kan ik als zelfstandige een collectieve schuldenregeling aanvragen?

Ja, u kunt als zelfstandige een collectieve schuldenregeling aanvragen, op voorwaarde dat u uw zelfstandige activiteit ten minste zes maanden voor de aanvraag heeft stopgezet of, na een faillissement, dat het faillissement gesloten is (art. 1675/2 Ger.W.). De procedure is dan bedoeld voor de schulden die u als natuurlijk persoon heeft opgebouwd.

9. Welke documenten heb ik nodig om een aanvraag in te dienen?

Voor de aanvraag heeft u doorgaans een overzicht van al uw inkomsten, uitgaven, activa en passiva nodig. Ook bewijzen van uw schulden en gezinssituatie zijn vereist. De schuldbemiddelaar zal u hierbij begeleiden.

10. Wat zijn de gevolgen als ik het afbetalingsplan niet naleef?

Als u het afbetalingsplan niet naleeft zonder geldige reden, kan de collectieve schuldenregeling worden ingetrokken door de rechtbank. Dit betekent dat uw schuldeisers het nog niet betaalde deel van hun schuldvorderingen weer individueel kunnen invorderen, en dat u de bescherming van de regeling verliest.

Dit artikel is gebaseerd op de volgende Belgische wetgeving:

• •
  Burgerlijk Wetboek
• •
  Gerechtelijk Wetboek

Gerelateerde Artikelen