Terug naar Blog
    Burgerlijk Recht

    Lastgeving en volmacht: verschil en herroeping

    Mr. Chanel Ribas Colomar10 november 202613 min leestijd8 weergaven
    Delen:

    Geschreven door een LawBase expert

    Mr. Chanel Ribas Colomar
    Mr. Chanel Ribas Colomar

    Advocaat bij LawBase

    Chanel is gespecialiseerd in strafrecht, familierecht, burgerlijk recht en consumentenrecht. Ze combineert juridische kennis met een empathische benadering.

    Meer over ons team
    4.9/5 Google
    531+ reviews
    4.000+ dossiers beoordeeld
    Google 4.9/5 (353) · Trustlocal 9.7/10 (178)

    Hulp nodig bij uw situatie?

    Persoonlijk advies van een advocaat.

    Lastgeving en volmacht: verschil en herroeping
    In het kort13 min leestijd

    Wat is het verschil tussen lastgeving en volmacht, en hoe herroept u die correct? Lees de Belgische regels, aandachtspunten en praktische stappen.

    Inleiding

    Een familielid dat uw bankzaken regelt, een makelaar die namens u een verkoop onderhandelt, een bestuurder die documenten ondertekent voor een vennootschap, of een kind dat administratieve formaliteiten uitvoert voor een ouder: in al die situaties duiken de begrippen lastgeving en volmacht op. Ze worden in de praktijk vaak door elkaar gebruikt, maar juridisch betekenen ze niet helemaal hetzelfde. Dat verschil is belangrijk wanneer er discussie ontstaat over de draagwijdte van de bevoegdheid, de aansprakelijkheid van de persoon die handelt, of de vraag of een handeling nog geldig is na herroeping.

    Voor mensen in Vlaanderen en Brussel is dit een zeer praktisch thema. Een volmacht kan nuttig en efficiënt zijn, maar ook risico's creëren. Wat als de lasthebber meer doet dan afgesproken? Wat als de bank, notaris of koper niet weet dat de volmacht al werd ingetrokken? En hoe bewijst u nadien wat precies was afgesproken? Wie in zo'n situatie terechtkomt, heeft vaak snel juridisch advies nodig, zeker wanneer een contract, verkoop, betaling of familiale regeling op het spel staat.

    In dit artikel leggen we uit wat lastgeving en volmacht betekenen in het Belgische burgerlijk recht, hoe u het verschil herkent, hoe herroeping werkt en welke stappen u best neemt om problemen te vermijden. LawBase behandelt dit soort vragen binnen het burgerlijk recht voor cliënten in onder meer Brugge, Gent, Antwerpen, Sint-Niklaas, Tongeren, Leuven en Brussel.

    Wat is lastgeving en volmacht?

    Lastgeving, ook mandaat genoemd, is een overeenkomst waarbij de ene persoon, de lastgever, aan een andere persoon, de lasthebber, de opdracht geeft om voor hem of haar één of meer rechtshandelingen te stellen. De lasthebber handelt dus niet louter voor zichzelf, maar in opdracht van de lastgever. Denk aan een broer die de verkoopformaliteiten van een wagen regelt, een advocaat die namens een cliënt proceshandelingen stelt binnen zijn opdracht, of een vastgoedmakelaar die een verkoopdossier beheert.

    Volmacht verwijst vooral naar de bevoegdheid om iemand juridisch te vertegenwoordigen tegenover derden. Het is de machtiging waarmee een persoon naar buiten toe kan aantonen dat hij namens iemand anders mag optreden. De volmacht is dus het instrument of de vertegenwoordigingsbevoegdheid; de lastgeving is de onderliggende contractuele verhouding tussen lastgever en lasthebber. In de praktijk vallen beide vaak samen, maar niet altijd.

    Een eenvoudig voorbeeld maakt het verschil duidelijk. Stel dat u aan uw zus vraagt om tijdens uw verblijf in het buitenland uw appartement in Gent te verhuren. U spreekt af dat zij kandidaat-huurders mag ontvangen, documenten mag opvragen en de huurovereenkomst mag ondertekenen voor een bepaalde huurprijs. De afspraak tussen u en uw zus is de lastgeving. Het document waarmee zij aan de kandidaat-huurder kan tonen dat zij namens u mag tekenen, is de volmacht. Als zij buiten die grenzen handelt, bijvoorbeeld door een veel lagere huurprijs te aanvaarden dan afgesproken, kan er discussie ontstaan over haar aansprakelijkheid en over de tegenstelbaarheid van die handeling aan u.

    Niet elke hulp of tussenkomst is meteen lastgeving. Iemand die enkel feitelijke handelingen verricht, zoals post ophalen, een sleutel bewaren of documenten naar een loket brengen, sluit niet noodzakelijk een lastgevingsovereenkomst. Lastgeving gaat in essentie over het stellen van rechtshandelingen: ondertekenen, verkopen, aankopen, opzeggen, innen, betalen, een overeenkomst sluiten of een procedure voeren. Het is net omdat die handelingen juridische gevolgen hebben dat duidelijke afspraken nodig zijn.

    Een volmacht kan mondeling, schriftelijk, onderhands of notarieel zijn, afhankelijk van de handeling waarvoor ze dient. Voor belangrijke verrichtingen, zoals bepaalde vastgoedtransacties of authentieke akten, zal in de praktijk vaak een notariële volmacht vereist zijn. Voor dagelijkse administratie volstaat soms een onderhands document, maar ook dan is precisie cruciaal: wie mag wat doen, voor welke duur, binnen welke grenzen en met welke verantwoordingsplicht?

    Bereken uw schadevergoeding

    Krijg een indicatie van de schadevergoeding waar u recht op heeft.

    Bereken Nu

    Juridisch kader in België

    Relevante wetgeving

    Lastgeving behoort tot de bijzondere contracten. Omdat Boek 7 van het nieuwe Burgerlijk Wetboek nog niet in werking is, staan de regels over lastgeving vandaag nog in het oud Burgerlijk Wetboek, meer bepaald in de artikelen 1984 tot 2010 oud BW. Het is dus onjuist om lastgeving te zoeken in een nieuw Boek 7 BW of om daarvoor fictieve artikelnummering te gebruiken.

    Artikel 1984 oud BW omschrijft lastgeving als een handeling waarbij iemand aan een ander de macht geeft om iets voor de lastgever en in diens naam te doen. De lastgeving komt tot stand door de aanvaarding van de lasthebber. Die aanvaarding kan uitdrukkelijk zijn, bijvoorbeeld door ondertekening van een document, maar kan in de praktijk ook blijken uit het feit dat de lasthebber de opdracht uitvoert.

    Een belangrijk onderscheid is dat tussen een algemene en een bijzondere lastgeving. Een algemene opdracht wordt in principe beperkter uitgelegd en omvat vooral gewone beheershandelingen. Voor ingrijpende handelingen, zoals verkopen, hypothekeren of andere daden die het vermogen wezenlijk aantasten, is een uitdrukkelijke en voldoende duidelijke machtiging aangewezen. In de praktijk is een vage zin zoals: mijn zoon mag alles regelen, vaak onvoldoende veilig wanneer het gaat om een woning, een grote som geld of een complex dossier.

    De lasthebber moet de opdracht uitvoeren binnen de grenzen van de lastgeving. Hij moet rekening en verantwoording afleggen, ontvangen bedragen doorstorten en zorgvuldig handelen. Doet hij dat niet, dan kan zijn aansprakelijkheid in het gedrang komen. De lastgever moet op zijn beurt de verbintenissen nakomen die de lasthebber binnen zijn opdracht is aangegaan, en in principe ook noodzakelijke kosten vergoeden die correct in het kader van de opdracht werden gemaakt.

    De beëindiging van lastgeving wordt klassiek geregeld door artikel 2003 oud BW. Lastgeving kan onder meer eindigen door herroeping door de lastgever, door opzegging door de lasthebber en in bepaalde persoonsgebonden situaties, zoals overlijden. Artikel 2004 oud BW bevestigt dat de lastgever de lastgeving kan herroepen. Die herroepbaarheid is een kernpunt: wie iemand machtigt om namens hem te handelen, moet in beginsel ook de mogelijkheid behouden om die machtiging stop te zetten. Toch betekent dit niet dat elke herroeping zonder gevolgen is. Afhankelijk van de afspraken en omstandigheden kan een ontijdige of foutieve beëindiging aanleiding geven tot discussie over schadevergoeding.

    Bij een zorgvolmacht of buitengerechtelijke bescherming gelden bijkomende aandachtspunten. Zo'n volmacht is bedoeld om ook door te werken wanneer de volmachtgever later wilsonbekwaam wordt, op voorwaarde dat ze correct werd opgesteld en geregistreerd. De herroeping of wijziging daarvan vraagt extra zorg, zeker wanneer de gezondheidstoestand van de volmachtgever ter discussie staat. Een advocaat of notaris raadplegen is dan verstandig.

    Omdat bewijs zo vaak beslissend is, sluit dit onderwerp nauw aan bij bewijs in burgerlijke zaken. Wie stelt dat er een volmacht bestond, dat ze beperkt was, of dat ze tijdig werd herroepen, moet dat meestal kunnen aantonen met documenten, communicatie, gedragingen of andere bewijselementen.

    Hoe beoordeelt de rechter dit?

    Wanneer een geschil over lastgeving of volmacht voor de rechtbank komt, onderzoekt de rechter in de eerste plaats de concrete afspraken. Bestaat er een geschreven volmacht? Wat staat er letterlijk in? Is de opdracht algemeen of specifiek geformuleerd? Werden er beperkingen opgenomen, zoals een maximumbedrag, een einddatum of de verplichting om vooraf toestemming te vragen? De rechter kijkt niet alleen naar de titel van het document, maar vooral naar de inhoud en de uitvoering ervan.

    Daarnaast beoordeelt de rechter de houding van de partijen. Heeft de lastgever de indruk gewekt dat de lasthebber bevoegd was? Heeft de derde te goeder trouw mogen vertrouwen op de schijn van vertegenwoordiging? Was de herroeping meegedeeld aan de persoon die met de lasthebber handelde? Dit zijn feitenkwesties. Een rechter zal doorgaans niet volstaan met de vaststelling dat er ooit een volmacht bestond; hij zal nagaan of de betwiste handeling binnen de grenzen van die volmacht viel op het moment waarop ze werd gesteld.

    Bij misbruik of overschrijding van bevoegdheid wordt ook gekeken naar de schade. Heeft de lastgever werkelijk nadeel geleden? Is er een oorzakelijk verband tussen de fout van de lasthebber en de schade? Werd de schade beperkt zodra het probleem ontdekt werd? In sommige dossiers draait de rechtszaak vooral om de geldigheid van een overeenkomst tegenover een derde, in andere om een vordering tot terugbetaling of schadevergoeding tegen de lasthebber zelf.

    De bewijslast is vaak doorslaggevend. Wie beweert dat een volmacht werd ingetrokken, moet kunnen aantonen wanneer en hoe dat gebeurde. Wie beweert dat de lasthebber buiten zijn opdracht trad, moet de grenzen van die opdracht aannemelijk maken. Daarom is het in de praktijk verstandig om belangrijke volmachten schriftelijk op te stellen, wijzigingen schriftelijk te bevestigen en herroepingen aantoonbaar mee te delen.

    Praktische gevolgen

    Het verschil tussen lastgeving en volmacht heeft concrete gevolgen in het dagelijks leven. Binnen families ontstaan vaak discussies wanneer één kind jarenlang de bankzaken van een ouder beheert. De andere kinderen vragen zich dan af of alle overschrijvingen wel in het belang van de ouder gebeurden. Als er geen duidelijke opdracht, geen rekeningen en geen bewijsstukken zijn, kan een familiaal vertrouwen snel omslaan in een juridisch conflict.

    Ook in ondernemingen en verenigingen is voorzichtigheid nodig. Een medewerker die offertes ondertekent, een bestuurder die een contract sluit, of een externe adviseur die onderhandelingen voert, moet exact weten wat zijn bevoegdheid is. Voor de tegenpartij is het even belangrijk om te controleren of de persoon die tekent wel bevoegd is. In commerciële dossiers kan een onduidelijke volmacht leiden tot contractbreuk, betwiste facturen of een procedure voor de ondernemingsrechtbank.

    Bij vastgoedtransacties is de impact nog groter. Een verkoopbelofte, bod, compromis of notariële akte kan grote financiële gevolgen hebben. Een volmacht voor vastgoed moet daarom zeer precies zijn. Wie mag verkopen? Tegen welke minimumprijs? Mag de lasthebber onderhandelen over voorwaarden? Mag hij waarborgen aanvaarden, een compromis tekenen of enkel informatie opvragen? Een te ruime volmacht kan gevaarlijk zijn; een te beperkte volmacht kan de transactie blokkeren.

    De herroeping van een volmacht werkt in de praktijk pas veilig wanneer de juiste personen ervan op de hoogte zijn. Als u enkel aan de lasthebber meedeelt dat zijn opdracht eindigt, maar de bank, notaris, makelaar of contractspartij daarvan niets weet, kan er nog verwarring ontstaan. Daarom is een herroeping niet alleen een juridisch moment, maar ook een communicatieve en bewijsrechtelijke handeling.

    Een ander praktisch gevolg is dat een volmacht vaak toegang geeft tot gevoelige informatie of middelen. Denk aan bankrekeningen, medische administratie, digitale accounts, boekhouding, sleutels, documenten of e-mailadressen. Bij herroeping moet u dus niet alleen het juridische document intrekken, maar ook praktische toegang stopzetten: bankkaarten laten blokkeren, wachtwoorden wijzigen, volmachten bij de bank schrappen en originele documenten terugvragen.

    Wanneer er al discussie is, kan een duidelijke ingebrekestelling nuttig zijn. Daarin vraagt u bijvoorbeeld rekening en verantwoording, terugbetaling van bedragen of stopzetting van elk optreden namens u. Meer over het nut en de vorm van zo'n brief vindt u in ons artikel over de ingebrekestelling en haar juridisch effect. Als de tegenpartij niet reageert, kan een juridische procedure volgen. Soms is een dading mogelijk om het geschil definitief te regelen, maar alleen wanneer de afspraken doordacht en bewijsbaar worden vastgelegd.

    Wat kunt u doen?

    Wie een lastgeving of volmacht wil geven, doet er goed aan om vooraf stil te staan bij de concrete opdracht. Een praktische aanpak bestaat uit de volgende stappen.

    • Omschrijf de opdracht nauwkeurig. Vermeld welke handelingen de lasthebber wel en niet mag stellen. Een volmacht voor bankzaken is iets anders dan een volmacht om vastgoed te verkopen of een gerechtelijke procedure te voeren.
    • Bepaal de grenzen. Werk met bedragen, termijnen, specifieke dossiers of voorwaarden. Bijvoorbeeld: de lasthebber mag facturen betalen tot een bepaald bedrag, maar mag geen leningen aangaan of goederen verkopen zonder afzonderlijke toestemming.
    • Kies de juiste vorm. Een eenvoudige onderhandse volmacht kan volstaan voor beperkte administratieve handelingen. Voor notariële akten, vastgoed of zorgvolmachten is vaak gespecialiseerde begeleiding nodig.
    • Voorzie een verantwoordingsplicht. Vraag dat de lasthebber bewijsstukken bijhoudt, periodiek verslag uitbrengt en ontvangen bedragen afzonderlijk verantwoordt.
    • Controleer de gevolgen tegenover derden. Bezorg de volmacht alleen aan wie ze nodig heeft en vermijd dat oude of te ruime documenten blijven circuleren.

    Wilt u een volmacht herroepen, dan is een ordelijke aanpak essentieel. Begin met het oorspronkelijke document op te zoeken. Controleer of er bijzondere herroepingsafspraken, einddata of vormvereisten in staan. Stuur vervolgens een duidelijke schriftelijke herroeping aan de lasthebber. Vermeld dat de opdracht eindigt, vanaf wanneer, en dat de lasthebber geen handelingen meer mag stellen in uw naam. Vraag de teruggave van originele documenten, sleutels, bankkaarten, toegangscodes en bewijsstukken.

    Daarna verwittigt u de relevante derden: bank, notaris, makelaar, boekhouder, medecontractant, syndicus, zorginstelling of andere betrokkenen. Doe dit op een manier die u later kunt bewijzen. In dringende situaties kan het nodig zijn om onmiddellijke praktische maatregelen te nemen, zoals banktoegang blokkeren of digitale machtigingen verwijderen.

    Als er schade is, verzamel dan bewijzen. Denk aan rekeninguittreksels, e-mails, berichten, contracten, volmachtdocumenten, verklaringen en chronologische notities. Noteer wanneer u de feiten ontdekte en welke stappen u nam. Bij financiële betwistingen kan het nodig zijn om rekening en verantwoording te vragen en de schade te begroten. In complexe dossiers kan een gerechtelijke expertise of boekhoudkundig onderzoek nuttig zijn; zie ook ons artikel over gerechtelijke expertise, procedure en bewijswaarde.

    Probeer tegelijk de escalatie te beheersen. Niet elk misverstand is fraude of kwade trouw. Soms is de volmacht onduidelijk opgesteld, of dacht de lasthebber dat hij ruimer mocht handelen. Een advocaat kan helpen om het dossier juridisch te beoordelen, een evenwichtige brief op te stellen, te onderhandelen of een rechtszaak voor te bereiden wanneer dat nodig is. Wie zich afvraagt of hij een advocaat nodig heeft, doet er verstandig aan minstens één eerste analyse te laten maken voordat bedragen verdwijnen, contracten worden uitgevoerd of bewijs verloren gaat.

    Let ten slotte op verjaring en timing. Wacht niet te lang wanneer u vermoedt dat een lasthebber zijn opdracht misbruikt. Sommige vorderingen kunnen na verloop van tijd moeilijker bewijsbaar worden of verjaren. Meer algemeen leest u hierover in ons artikel over stuiting van de verjaring om uw rechten veilig te stellen.

    Lees ook

    Hulp nodig? LawBase staat klaar

    Een lastgeving of volmacht lijkt vaak eenvoudig zolang alles goed loopt. Zodra er twijfel ontstaat over bevoegdheid, herroeping, bewijs, aansprakelijkheid of schadevergoeding, wordt het snel juridisch gevoelig. Een advocaat raadplegen is dan verstandig. LawBase kan u helpen bij het opstellen of herroepen van een volmacht, het beoordelen van de rechten en plichten van partijen, het opvragen van rekening en verantwoording, onderhandelingen of een juridische procedure voor de rechtbank.

    Ons advocatenkantoor staat cliënten bij in heel Vlaanderen en Brussel, met kantoren in Brugge, Gent, Antwerpen, Sint-Niklaas, Tongeren en Leuven. U kunt een afspraak maken voor een telefonisch gesprek van 15 minuten aan € 24,20 incl. btw, een videocall van 30 minuten aan € 60,50 incl. btw of een consultatie op kantoor van 60 minuten aan € 90,75 incl. btw. Neem contact op via LawBase contacteren of bekijk onze tarieven op de prijzenpagina. Zo krijgt u snel gerichte juridische hulp en weet u welke stappen in uw dossier het meest aangewezen zijn.

    Google 4.9/5 (353) · Trustlocal 9.7/10 (178)

    Hulp nodig bij uw situatie?

    Persoonlijk advies van een advocaat.

    Wettelijk Kader

    Dit artikel is gebaseerd op de volgende Belgische wetgeving:

    • •
      Burgerlijk Wetboek (nieuw)

      Boek 5 Verbintenissen (sinds 1 januari 2023) en Boek 6 Buitencontractuele aansprakelijkheid (sinds 1 januari 2025)

    • •
      Oud Burgerlijk Wetboek

      Voor overeenkomsten en feiten van vóór de inwerkingtreding van het betrokken boek

    • •

    Veelgestelde vragen

    Meer over Burgerlijk Recht

    Hulp bij aansprakelijkheid, schadevergoeding en contracten.

    Mijn Dossier Beoordelen

    Ontvang direct inzicht in uw zaak, een plan van aanpak en een kostenindicatie.

    Meer info: cookie beleid · privacy