Contractbreuk: welke schadevergoeding kunt u eisen?

Inleiding

In het dagelijkse leven sluiten we voortdurend contracten af, vaak zonder erbij stil te staan. Van de aankoop van een brood tot complexe zakelijke overeenkomsten, elk contract brengt rechten en plichten met zich mee. Maar wat gebeurt er wanneer één van de partijen haar verbintenissen niet nakomt? Wanneer er sprake is van contractbreuk, kan dit leiden tot aanzienlijke financiële of andere nadelen voor de benadeelde partij. In België biedt het recht dan verschillende mogelijkheden om compensatie te eisen, met name via een schadevergoeding.

Bij LawBase begrijpen we dat een contractbreuk stressvol en verwarrend kan zijn. Of u nu een ondernemer bent die geconfronteerd wordt met een leverancier die zijn afspraken niet nakomt, of een particulier die problemen ondervindt met een aannemer, een degelijk juridisch advies is cruciaal. Dit artikel gidst u door de complexiteit van contractbreuk en de mogelijkheden tot schadevergoeding onder Belgisch recht. Onze advocaten staan klaar om u bij te staan, of u nu contact opneemt met ons kantoor in Brugge, Gent, Antwerpen, Sint-Niklaas, Tongeren of Leuven.

Wat is contractbreuk?

Contractbreuk, of in juridische termen 'wanprestatie', treedt op wanneer een van de partijen bij een overeenkomst haar contractuele verbintenissen niet of niet correct nakomt. Dit kan verschillende vormen aannemen:

• Niet-uitvoering: De verbintenis wordt helemaal niet uitgevoerd (bijvoorbeeld een leverancier die nooit levert).
• Laattijdige uitvoering: De verbintenis wordt wel uitgevoerd, maar niet binnen de afgesproken termijn (bijvoorbeeld een aannemer die de werken veel te laat oplevert).
• Onvolledige uitvoering: De verbintenis wordt slechts gedeeltelijk uitgevoerd (bijvoorbeeld een dienstverlener die maar een deel van de afgesproken diensten levert).
• Gebrekkige uitvoering: De verbintenis wordt wel uitgevoerd, maar op een manier die niet voldoet aan de contractuele afspraken of de professionele standaarden (bijvoorbeeld een geleverd product dat defect is).

Het is belangrijk te benadrukken dat er sprake moet zijn van een toerekenbare niet-nakoming. Dit betekent dat de partij die haar verbintenis niet nakomt, hiervoor verantwoordelijk is. Overmacht (onvoorziene en onvermijdelijke omstandigheden buiten de controle van de partij) kan in bepaalde gevallen een verweer zijn tegen aansprakelijkheid voor contractbreuk, maar dit is sterk afhankelijk van de specifieke omstandigheden en de contractuele bepalingen.

Juridisch kader in België

De basisprincipes van contractbreuk en schadevergoeding vinden we terug in het Belgisch Burgerlijk Wetboek, aangevuld met specifieke wetgeving en een rijke rechtspraak.

Relevante wetgeving

De belangrijkste artikelen die van toepassing zijn, zijn te vinden in het oud Burgerlijk Wetboek (dat op 1 januari 2023 voor verbintenissenrecht is vervangen door Boek 5 van het Nieuw Burgerlijk Wetboek, maar de oude principes blijven vaak van toepassing op oudere contracten en zijn nog steeds leidend voor de interpretatie).

• Artikel 1134 oud BW (nu art. 5.69 NBW): Dit stelt het principe van de 'bindende kracht van overeenkomsten' voorop: 'Overeenkomsten strekken de partijen tot wet.' Dit betekent dat contracten moeten worden nageleefd.
• Artikel 1142 oud BW (nu art. 5.83 NBW): Hierin staat dat 'iedere verbintenis om iets te doen of niet te doen, in geval van niet-nakoming, zich oplost in schadevergoeding.' Dit vormt de basis voor het eisen van een schadevergoeding bij contractbreuk.
• Artikel 1147 en 1148 oud BW (nu art. 5.84 NBW): Deze artikelen behandelen de toerekenbare niet-nakoming en de uitzondering van overmacht.
• Artikel 1149 oud BW (nu art. 5.84 NBW): Dit artikel bepaalt de omvang van de schadevergoeding: 'De schadevergoeding die de schuldeiser wegens het niet uitvoeren van de verbintenis of wegens vertraging in de uitvoering bekomt, omvat in het algemeen het verlies dat hij geleden heeft en de winst die hij gederfd heeft.' Dit principe van 'integrale schadevergoeding' is cruciaal.

Voordat men een rechtszaak aanspant, moet de wanpresterende partij in principe eerst in gebreke worden gesteld. Dit is een formele aanmaning om de verbintenis alsnog na te komen, vaak binnen een bepaalde termijn. Deze ingebrekestelling is een belangrijke stap in de juridische procedure en kan bepalend zijn voor het verdere verloop van de zaak. Onze advocaten adviseren u graag over de correcte opmaak en verzending hiervan.

Recente rechtspraak

De Belgische rechtspraak verfijnt voortdurend de toepassing van de wetgeving op concrete situaties. Recente ontwikkelingen tonen een tendens naar een pragmatischere benadering, waarbij de rechter meer oog heeft voor de concrete omstandigheden van het geval. Zo wordt er vaker gekeken naar de proportionaliteit van de geëiste schadevergoeding en de mogelijkheid van herstel in natura wanneer dit nog mogelijk en zinvol is.

Een belangrijk aspect dat de rechtbanken steeds meer benadrukken, is de bewijslast. De benadeelde partij moet niet alleen de contractbreuk aantonen, maar ook de geleden schade en het causale verband tussen de contractbreuk en de schade. Dit kan soms complex zijn en vereist vaak de expertise van een advocaat. Denk bijvoorbeeld aan het aantonen van gederfde winst, wat vaak gepaard gaat met het voorleggen van gedetailleerde financiële analyses. In zaken behandeld door de rechtbank in Gent of Leuven zien we dat dergelijke bewijsstukken cruciaal zijn.

Praktische gevolgen

Wanneer u geconfronteerd wordt met contractbreuk, zijn er verschillende praktische stappen en overwegingen:

• Vaststellen van de contractbreuk: Zorg ervoor dat u de niet-nakoming nauwkeurig documenteert. Dit kan door middel van e-mails, foto's, getuigenverklaringen of expertiseverslagen.
• Ingebrekestelling: Zoals eerder vermeld, is dit een cruciale eerste stap. Een goed opgestelde ingebrekestelling kan de tegenpartij aanzetten tot actie en legt de basis voor verdere stappen.
• Mogelijkheden tot schadevergoeding:
  • Herstel in natura: Indien mogelijk en zinvol, kan de rechter de wanpresterende partij bevelen om de verbintenis alsnog correct uit te voeren (bijvoorbeeld een defect product te vervangen).
  • Geldelijke schadevergoeding: Dit is de meest voorkomende vorm. De schadevergoeding moet de benadeelde partij in de situatie plaatsen alsof het contract correct was uitgevoerd. Dit omvat twee componenten:
    • Lijdtijd: Het verlies dat de benadeelde partij heeft geleden (bv. kosten voor herstel, extra kosten voor een vervangende dienst).
    • Gederfde winst: De winst die de benadeelde partij niet heeft kunnen maken door de contractbreuk (bv. misgelopen omzet door een niet-geleverd product).
  • Forfaitaire schadevergoeding (schadebeding): Sommige contracten bevatten een clausule die op voorhand bepaalt welk bedrag aan schadevergoeding verschuldigd is bij contractbreuk. De rechter kan dit bedrag echter matigen indien het buitensporig is.
• Ontbinding van het contract: In ernstige gevallen van contractbreuk kan de benadeelde partij vragen om de ontbinding van het contract, eventueel met bijkomende schadevergoeding. Dit heeft tot gevolg dat het contract met terugwerkende kracht ongedaan wordt gemaakt.

Het bepalen van de juiste strategie en het inschatten van de haalbaarheid van uw vordering vereist gedegen juridische hulp. De advocaten van LawBase, met expertise in burgerlijk recht, kunnen u hierin bijstaan. Of u nu in Antwerpen woont en een geschil heeft met een zakelijke partner, of in Tongeren en problemen ondervindt met een aannemer, wij helpen u graag verder.

Wat kunt u doen?

Confronteert u zich met een contractbreuk? Volg dan deze stappen:

1. Verzamel alle relevante documenten: Het contract zelf, communicatie (e-mails, brieven), facturen, bewijzen van schade (foto's, expertiseverslagen, financiële overzichten).
2. Neem contact op met de tegenpartij: Probeer eerst in der minne tot een oplossing te komen. Soms is een misverstand de oorzaak, of is de tegenpartij bereid om alsnog aan de verplichtingen te voldoen.
3. Stel de tegenpartij formeel in gebreke: Dit is een cruciale stap. Een aangetekende brief met een duidelijke omschrijving van de contractbreuk, de geëiste nakoming of schadevergoeding, en een termijn voor uitvoering, is essentieel.
4. Raadpleeg een advocaat: Voordat u verdere stappen onderneemt, is het sterk aan te raden om juridisch advies in te winnen. Een advocaat kan uw dossier beoordelen, de juridische mogelijkheden en risico's inschatten, en u adviseren over de beste aanpak.
5. Overweeg bemiddeling of verzoening: In sommige gevallen kan een minnelijke schikking via bemiddeling een snellere en goedkopere oplossing bieden dan een langdurige rechtszaak.
6. Start een juridische procedure: Indien minnelijke oplossingen falen, kan het nodig zijn om de rechtbank in te schakelen. Uw advocaat zal u begeleiden doorheen de gehele juridische procedure, van dagvaarding tot de uitvoering van het vonnis.

Hulp nodig? LawBase staat klaar

Een contractbreuk kan complexe juridische vragen oproepen en aanzienlijke gevolgen hebben. Het is cruciaal om uw rechten en plichten te kennen en de juiste stappen te ondernemen om uw belangen te beschermen. Bij LawBase hebben we jarenlange ervaring in het behandelen van zaken rond contractbreuk en het eisen van schadevergoeding.

Onze gespecialiseerde advocaten bieden u deskundig juridisch advies en bijstand, of u nu een particulier bent of een onderneming. Wij helpen u de haalbaarheid van uw vordering in te schatten, de juiste juridische strategie te bepalen en u te vertegenwoordigen voor de rechtbank indien nodig. Of u nu op zoek bent naar een advocaat in Brugge, Gent, Antwerpen (Mortsel), Sint-Niklaas, Tongeren of Leuven, LawBase is uw partner voor juridische kwesties.

Aarzel niet om contact met ons op te nemen voor een eerste bespreking van uw situatie. Een gratis consultatie kan in bepaalde gevallen een eerste oriëntatie bieden op de mogelijkheden. Wij staan klaar om u te voorzien van helder en praktisch juridisch advies en u te begeleiden doorheen elke stap van de juridische procedure. Bescherm uw rechten en laat u bijstaan door de experts van LawBase.