Nieuwe inhoudingsplicht voor sociale schulden van zelfstandigen vanaf 30 oktober 2026

4.9/5 Google

531+ reviews

4.000+ dossiers beoordeeld

Vanaf 30 oktober 2026 moet u bij werken in onroerende staat ook nagaan of uw (onder)aannemer sociale schulden heeft als zelfstandige. Is dat zo, dan houdt u 15% van de factuur in en stort u die door aan het RSVZ.

Inleiding

Laat u werken uitvoeren door een aannemer of onderaannemer, dan kent u wellicht de regel: vóór u een factuur betaalt, kijkt u na of uw medecontractant schulden heeft bij de RSZ of de fiscus. Heeft hij die, dan betaalt u een deel van de factuur niet aan hem, maar rechtstreeks aan de overheid.

Vanaf 30 oktober 2026 komt daar een derde controle bij. U moet dan ook nagaan of uw (onder)aannemer openstaande sociale bijdragen heeft als zelfstandige, bij het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ). Is dat zo, dan houdt u 15% van het factuurbedrag in en stort u dat door aan het RSVZ. Wie dat vergeet, riskeert een administratieve geldboete die kan oplopen tot 10.578,23 euro.

De nieuwe regel treft niet alleen bouwbedrijven. Een accountant die zijn kantoor laat verbouwen, een school die een schoonmaakfirma inschakelt of een projectontwikkelaar met tientallen onderaannemers: allemaal moeten zij hun betalingsproces aanpassen. In dit artikel leest u wat er verandert, voor wie de regel geldt, hoe u controleert en wat u als aannemer kunt doen om niet in het rood te belanden.

Wat is de inhoudingsplicht?

De inhoudingsplicht is een wettelijk mechanisme tegen sociale en fiscale fraude in sectoren waar met veel onderaanneming wordt gewerkt. Het idee is eenvoudig: wie een aannemer betaalt die zijn bijdragen of belastingen niet betaalt, moet een deel van die betaling naar de overheid sturen in plaats van naar de aannemer.

Tot nu toe bestonden er twee stelsels:

• De sociale inhoudingsplicht voor RSZ-schulden (artikel 30bis van de wet van 27 juni 1969). Heeft de aannemer schulden als werkgever bij de RSZ, dan houdt u 35% van het factuurbedrag exclusief btw in.
• De fiscale inhoudingsplicht (artikel 403 WIB 92). Heeft de aannemer fiscale schulden, dan houdt u 15% van het factuurbedrag exclusief btw in.

Aan beide stelsels is een hoofdelijke aansprakelijkheid gekoppeld. Wie niet correct inhoudt, kan aangesproken worden voor de schulden van zijn medecontractant: voor sociale schulden tot de totale prijs van de werken exclusief btw (artikel 30bis van de wet van 27 juni 1969), voor fiscale schulden tot 35% van die prijs (artikel 402 WIB 92). De uitvoering van beide stelsels is geregeld in het KB van 27 december 2007 en het KB van 22 oktober 2013.

Wat ontbrak, waren de zelfstandigen. Een eenmanszaak zonder personeel heeft geen RSZ-schulden, maar kan wel duizenden euro's achterstallige sociale bijdragen hebben bij haar socialeverzekeringsfonds. Precies dat gat wordt nu gedicht.

Wat verandert er in oktober 2026?

De wettelijke basis ligt in de programmawet van 22 december 2023 (artikelen 65 tot 78, Belgisch Staatsblad 29 december 2023). Die voerde de inhoudingsplicht in het sociaal statuut der zelfstandigen in; de regel staat nu in artikel 15/1 van het KB nr. 38 van 27 juli 1967 houdende inrichting van het sociaal statuut der zelfstandigen. Artikel 17bis van hetzelfde KB bevat de administratieve geldboeten. Het KB van 17 juli 2024 (Belgisch Staatsblad 26 juli 2024) regelt hoe het RSVZ de ingehouden bedragen verdeelt over de socialeverzekeringsfondsen.

De invoering gebeurt in twee stappen:

• Vanaf 1 oktober 2026 stuurt het RSVZ waarschuwingen naar zelfstandigen met openstaande sociale schulden.
• Vanaf 30 oktober 2026 gelden de eerste effectieve inhoudingen. Vanaf dan moet u bij elke betaling ook het RSVZ-luik controleren.

Het RSVZ voert de regeling bovendien gefaseerd in: eerst worden de ondernemingen met de grootste samengevoegde sociale schulden in het systeem opgenomen. Dat een aannemer vandaag groen staat, betekent dus niet dat dat in december nog zo is.

Voor wie en voor welke werken geldt de nieuwe regel?

De hele keten

De inhoudingsplicht geldt voor iedereen die werken laat uitvoeren door een medecontractant: de opdrachtgever ten aanzien van zijn aannemer, en de aannemer ten aanzien van zijn onderaannemer. Een hoofdaannemer die zelf een tegeltje legt en de rest uitbesteedt, is dus tegelijk inhoudingsplichtige en mogelijk zelf voorwerp van inhouding.

De aard van de werken is beslissend

Het toepassingsgebied sluit aan bij dat van de bestaande sociale inhoudingsplicht: werken in onroerende staat in de zin van artikel 30bis, § 1, 1°, a) van de wet van 27 juni 1969. Het gaat in essentie om bouwwerken en schoonmaakwerken aan onroerende goederen. Het RSVZ hanteert een niet-exhaustieve lijst van 28 activiteiten, dezelfde lijst die geldt voor de inschrijvingsplicht van werkende vennoten en helpers in de Kruispuntbank van Ondernemingen.

Belangrijk: het is de aard van de werken die telt, niet de sector van de opdrachtgever. U hoeft zelf geen bouwbedrijf te zijn. Een tandartsenpraktijk in Kortrijk die haar wachtzaal laat renoveren, een vzw die een nieuwe verwarmingsinstallatie laat plaatsen of een handelaar in Brugge die zijn winkelpand laat schilderen: allemaal zijn zij inhoudingsplichtig zodra de aannemer in het rood staat.

Uitzondering voor particulieren

Bent u een natuurlijke persoon en laat u werken uitvoeren uitsluitend voor privédoeleinden, bijvoorbeeld de renovatie van uw eigen woning, dan geldt de inhoudingsplicht niet. Let wel op het woord "uitsluitend". Een zelfstandige kinesitherapeute uit Gent die haar woning verbouwt en tegelijk een praktijkruimte laat inrichten, valt voor die werken niet meer onder de vrijstelling. Twijfelt u, controleer dan gewoon de status van de aannemer: dat kost u een minuut.

De uitzondering geldt enkel voor natuurlijke personen; een vennootschap kan er zich niet op beroepen.

Wanneer heeft een zelfstandige een sociale schuld?

Niet elke achterstallige bijdrage zet een aannemer in het rood. Het RSVZ telt de volgende bedragen mee:

• opeisbare sociale bijdragen als zelfstandige, met inbegrip van hoofdsom en aanhorigheden;
• administratieve boetes, onder meer voor de niet-naleving van de inschrijvingsplicht van werkende vennoten en helpers, en voor de niet-naleving van de inhoudingsplicht zelf;
• bedragen waarvoor iemand hoofdelijk aansprakelijk is: een rechtspersoon is samen met haar vennoten of mandatarissen hoofdelijk aansprakelijk voor hun bijdragen en boetes, en een zelfstandige is dat voor de bijdragen van zijn helper;
• de jaarlijkse forfaitaire bijdrage van vennootschappen, met aanhorigheden.

Niet meegeteld worden:

• schulden waarvan de som niet hoger is dan de jaarlijks geïndexeerde drempel van 2.647 euro (referentiejaar 2026);
• bedragen waarvan de betalingstermijn nog niet verstreken is;
• bedragen die vallen onder een afbetalingsplan bij het socialeverzekeringsfonds of de gerechtsdeurwaarder, op voorwaarde dat dat plan correct wordt nageleefd.

Let ook op het volgende: door de hoofdelijke aansprakelijkheid van de vennootschap voor haar vennoten en mandatarissen kan een bouwvennootschap in het rood komen omdat haar zaakvoerder privé zijn bijdragen als zelfstandige bestuurder niet betaalde. De vennootschap zelf kan dan perfect in orde zijn met de RSZ en de fiscus, en toch op checkinhoudingsplicht.be in het rood staan.

De schulden die niet in de inhoudingsplicht worden meegerekend, blijven uiteraard gewoon verschuldigd aan het socialeverzekeringsfonds.

Hoeveel moet u inhouden?

De inhouding wordt altijd berekend op het factuurbedrag exclusief btw, op het ogenblik van de betaling:

• RSZ-schulden (en schulden bij het Fonds voor Bestaanszekerheid of PDOK): 35%;
• fiscale schulden: 15%;
• sociale schulden als zelfstandige (RSVZ, nieuw): 15%.

Nooit meer dan 50%

Alle inhoudingen samen mogen op één factuur nooit meer bedragen dan 50% van het bedrag exclusief btw. Zonder die grens zou een aannemer met schulden bij de drie instellingen 65% van zijn factuur verliezen, en daarmee vaak ook de middelen om de werf af te werken.

De voorrang is daarbij duidelijk geregeld. Staat een onderneming tegelijk in het rood bij de RSZ en bij de FOD Financiën, dan wordt de inhoudingsplicht in het sociaal statuut niet toegepast. Het systeem neutraliseert de RSVZ-inhouding: de schuld blijft bestaan, maar de inhouding wordt tijdelijk niet toegepast. Zodra de onderneming haar RSZ- of fiscale schulden heeft aangezuiverd en de RSVZ-inhouding binnen de 50% past, verschijnt die alsnog.

Voor u als opdrachtgever is de praktische regel eenvoudig: volg het percentage dat checkinhoudingsplicht.be u op het ogenblik van de betaling geeft.

Geen beperking via attest

Bij de fiscale inhoudingsplicht kan de aannemer voor facturen boven 7.143 euro exclusief btw een attest aanvragen bij de FOD Financiën. Is de fiscale schuld op dat attest lager dan 15% van de betaling, dan beperkt u de inhouding tot dat bedrag. Het attest is 20 dagen geldig. Voor de sociale schulden als zelfstandige bestaat zo'n beperking via attest niet: daar houdt u het percentage in dat de onlinedienst aangeeft.

Drie voorbeelden uit de praktijk

Voorbeeld 1: een kantoorrenovatie in Brugge

Een accountantskantoor in Brugge laat in november 2026 nieuwe binnendeuren en kasten plaatsen door een schrijnwerker uit Oostkamp, die werkt als eenmanszaak zonder personeel. De eindfactuur bedraagt 18.000 euro exclusief btw. Vóór de betaling raadpleegt de boekhouder checkinhoudingsplicht.be: de schrijnwerker staat in het rood voor het RSVZ, niet voor de RSZ of de fiscus.

Het kantoor houdt 15% in, of 2.700 euro, en stort dat met de gestructureerde mededeling uit de onlinedienst aan het RSVZ. De schrijnwerker ontvangt 15.300 euro (de inhouding wordt berekend op het bedrag exclusief btw). Het kantoor bewaart het resultaat van de raadpleging in het betalingsdossier.

Had het kantoor de controle vergeten en de volle factuur aan de schrijnwerker betaald, dan riskeerde het een administratieve geldboete van 15% van het totaalbedrag van de factuur, en dat terwijl het de schrijnwerker al volledig betaald had.

Voorbeeld 2: de grens van de boete

Een projectontwikkelaar uit Gent betaalt een factuur van 90.000 euro exclusief btw aan een dakwerker die bij het RSVZ in het rood staat, zonder in te houden. 15% van die factuur bedraagt minstens 13.500 euro, maar de boete is in 2026 beperkt tot 10.578,23 euro.

Voorbeeld 3: een aannemer met schulden bij drie instellingen

Een bouwvennootschap uit Sint-Niklaas factureert 40.000 euro exclusief btw aan een opdrachtgever. Zij heeft schulden bij de RSZ, bij de FOD Financiën én, via haar zaakvoerder, bij het RSVZ. Opgeteld zou dat 35% + 15% + 15% = 65% of 26.000 euro zijn. De onlinedienst toont echter enkel de RSZ-inhouding (14.000 euro) en de fiscale inhouding (6.000 euro): samen 20.000 euro, precies 50%. De RSVZ-schuld wordt geneutraliseerd. De aannemer ontvangt 20.000 euro. Lost hij later zijn fiscale schuld af, dan kan de RSVZ-inhouding bij een volgende factuur alsnog opduiken.

Hoe controleert u in de praktijk?

Checkinhoudingsplicht.be

Op checkinhoudingsplicht.be geeft u het ondernemingsnummer van uw medecontractant in. Voor buitenlandse ondernemingen gebruikt u hun identificatiegegevens. U krijgt meteen een van drie statussen:

• rood: u moet inhouden. Dit resultaat geldt enkel op het ogenblik van de raadpleging, want schulden kunnen op elk moment worden betaald;
• groen: u hoeft niet in te houden. Dit resultaat heeft een geldigheidsdatum;
• grijs: de onderneming valt niet onder het toepassingsgebied. Ook dit resultaat heeft een geldigheidsdatum.

De groene en grijze beslissingen vervallen bij de maandelijkse bijwerking, op de vrijdag na de laatste donderdag van de maand. Valt de inhoudingsplicht midden in de maand weg, dan past het RSVZ de status onmiddellijk aan.

Wanneer controleren?

Raadpleeg de status bij het sluiten van het contract én vóór elke betaling, ook bij voorschotten en deelfacturen. Een aannemer die bij de start van de werf groen stond, kan drie maanden later rood staan. De controle die telt, is die op het moment dat u betaalt.

BillRetainment voor grote volumes

Betaalt u veel facturen aan veel aannemers, dan kunt u de webservice BillRetainment gebruiken. Daarmee gaat u voor meerdere ondernemingen tegelijk de beslissing na en bereidt u de betalingen voor. Voor een kmo met een handvol aannemers per jaar volstaat de gewone onlinedienst.

Doorstorten met de juiste mededeling

Wanneer u een inhouding voorbereidt via de onlinedienst of BillRetainment, krijgt u een gestructureerde mededeling. Gebruik die bij de storting. Elke mededeling is uniek per voorbereiding: hergebruik ze dus nooit voor een volgende factuur. Staat de aannemer tegelijk in het rood bij de RSZ én bij de FOD Financiën, dan gaat het ingehouden bedrag enkel naar die twee instellingen en wordt de RSVZ-inhouding niet toegepast.

Wat riskeert u als u niet inhoudt?

Voor RSVZ-schulden

Wie de inhouding niet toepast, riskeert een administratieve geldboete van 15% van het totaalbedrag van de factuur, met een maximum van 10.578,23 euro in 2026 (artikel 17bis KB nr. 38). Dat maximum wordt jaarlijks geïndexeerd. Het RSVZ houdt toezicht op de naleving.

Er is ook een minder zichtbaar gevolg: een onbetaalde boete is zelf een sociale schuld. Een bouwonderneming die als opdrachtgever van onderaannemers een boete oploopt en niet betaalt, kan daardoor zelf rood komen te staan op checkinhoudingsplicht.be. Haar eigen klanten moeten dan op hun beurt inhouden op haar facturen.

Voor RSZ-schulden en fiscale schulden

Die regels blijven ongewijzigd. Wie niet correct inhoudt voor RSZ-schulden, moet het bedrag dat had moeten worden ingehouden aan de RSZ betalen, vermeerderd met een opslag van hetzelfde bedrag. De RSZ kan die opslag kwijtschelden wanneer de medecontractant geen bijdragen verschuldigd is, of met 50% verminderen bij uitzonderlijke omstandigheden. Daarnaast speelt de hoofdelijke aansprakelijkheid van artikel 30bis van de wet van 27 juni 1969, tot de totale prijs van de werken exclusief btw, of 65% van die prijs wanneer ook de fiscale hoofdelijke aansprakelijkheid wordt toegepast.

Voor fiscale schulden wordt het bedrag dat had moeten worden ingehouden verdubbeld en als administratieve boete ingekohierd. De fiscale hoofdelijke aansprakelijkheid van artikel 402 WIB 92 is beperkt tot 35% van de totale prijs van de werken exclusief btw.

Verwar die 35% dus niet met de inhoudingsplicht: voor fiscale schulden houdt u 15% in, de 35% is het maximum van de hoofdelijke aansprakelijkheid als u dat niet deed.

Tips voor aannemers: hoe blijft u groen?

Bent u zelf zelfstandige aannemer of zaakvoerder van een bouw- of schoonmaakbedrijf, dan is een rode status vooral een cashflowprobleem: elke klant houdt 15% in op uw facturen, terwijl u wel lonen, materialen en leveranciers moet betalen.

• Betaal uw bijdragen tijdig. Betaal ruim vóór de vervaldag, zodat de betaling verwerkt is vóór de maandelijkse bijwerking.
• Reageer meteen op een waarschuwing. Kreeg u na 1 oktober 2026 een waarschuwing van het RSVZ, neem dan direct contact op met uw socialeverzekeringsfonds. Een correct nageleefd afbetalingsplan haalt de schuld uit de inhoudingsplicht.
• Kijk ook naar uw zaakvoerder en vennoten. Hun achterstallige bijdragen kunnen via de hoofdelijke aansprakelijkheid uw vennootschap in het rood zetten. Hetzelfde geldt voor de forfaitaire vennootschapsbijdrage.
• Controleer uw eigen status. Raadpleeg checkinhoudingsplicht.be voor uw eigen ondernemingsnummer, zeker na de maandelijkse bijwerking.
• Leg het uit aan uw klant. Een klant die 15% inhoudt, doet wat de wet hem oplegt. Een discussie daarover levert niets op; een afbetalingsplan wel.

Wordt uw onderneming ten onrechte als schuldenaar aangeduid, bijvoorbeeld omdat een betaling niet correct werd verwerkt of een afbetalingsplan niet werd geregistreerd, neem dan onmiddellijk contact op met uw socialeverzekeringsfonds en bewaar de bewijzen van betaling.

Checklist voor uw betalingsproces

Werkt u structureel met aannemers, bouw de controle dan in uw vaste betalingsprocedure in. Vóór elke betaling:

1. Ga na of de werken onder het toepassingsgebied vallen (werken in onroerende staat, schoonmaak, en voor de RSZ-regeling ook stortklaar beton, bewaking en de vleessector).
2. Ga na of u als natuurlijke persoon uitsluitend voor privédoeleinden laat werken. Zo ja, dan geldt de inhoudingsplicht niet.
3. Raadpleeg checkinhoudingsplicht.be op de dag van de betaling, ook bij voorschotten en deelfacturen.
4. Pas het percentage toe dat de onlinedienst aangeeft, berekend op het bedrag exclusief btw.
5. Stort het ingehouden bedrag door met de unieke gestructureerde mededeling.
6. Bewaar het resultaat van de raadpleging en het betalingsbewijs in uw dossier.

Neem in uw aannemingscontracten ook een clausule op over de toepassing van de inhoudingsplicht. Dat voorkomt discussie over de saldofactuur.

Verder lezen

Heeft u een geschil met een aannemer over een openstaande factuur, lees dan ons artikel over het retentierecht van de aannemer en onze pagina over een factuur betwisten. Bent u zelf zelfstandige, dan vindt u meer over uw sociale rechten in ons artikel over sociaal recht voor zelfstandigen. Voor bestuurders van een vennootschap in moeilijkheden is ook ons artikel over bestuurdersaansprakelijkheid bij faillissement nuttig.

Wanneer schakelt u een advocaat in?

In de meeste gevallen volstaat een goede administratie. Een advocaat is nuttig wanneer er discussie ontstaat: een aannemer die weigert een inhouding als betaling te aanvaarden en het saldo invordert, een opdrachtgever die een boete of een vordering op grond van hoofdelijke aansprakelijkheid ontvangt, of een onderneming die ten onrechte in het rood staat en daardoor betalingen van klanten misloopt. Ook bij het opstellen van aannemingscontracten loont het om de inhoudingsplicht vooraf goed te regelen.

LawBase staat ondernemingen, zelfstandigen en opdrachtgevers bij in heel Vlaanderen en Brussel, met kantoren in Brugge, Gent, Antwerpen, Sint-Niklaas, Tongeren en Leuven. Een telefonisch gesprek van 15 minuten kost € 24,20 incl. btw, een videocall van 30 minuten € 60,50 incl. btw en een consultatie op kantoor van 60 minuten € 90,75 incl. btw.

Wilt u eerst weten hoe sterk u staat? Laat uw situatie beoordelen via Mijn dossier beoordelen of neem rechtstreeks contact op.

Wettelijke bronnen

• Programmawet van 22 december 2023, artikelen 65 tot 78, Belgisch Staatsblad 29 december 2023.
• Koninklijk besluit nr. 38 van 27 juli 1967 houdende inrichting van het sociaal statuut der zelfstandigen, artikelen 15/1 (inhoudingsplicht) en 17bis (administratieve geldboeten).
• Koninklijk besluit van 17 juli 2024 tot wijziging van het koninklijk besluit van 19 december 1967 (algemeen reglement sociaal statuut der zelfstandigen), Belgisch Staatsblad 26 juli 2024.
• Wet van 27 juni 1969 tot herziening van de besluitwet van 28 december 1944 betreffende de maatschappelijke zekerheid der arbeiders, artikel 30bis.
• Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992, artikelen 402 en 403.
• Koninklijke besluiten van 27 december 2007 en 22 oktober 2013.
• RSVZ, Inhoudingsplicht in het sociaal statuut van de zelfstandigen.
• RSZ, Artikel 30bis – Inhoudingsplicht.

Dit artikel geeft de regels weer zoals ze op 19 oktober 2026 gelden. Het drempelbedrag en het maximum van de boete worden jaarlijks geïndexeerd.

Dit artikel is gebaseerd op de volgende Belgische wetgeving:

• •
  Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen
• •
  Wetboek van Economisch Recht

Gerelateerde Artikelen