Voorlopige maatregelen bij echtscheiding

Wanneer een huwelijk op de klippen loopt, is een definitieve echtscheiding vaak een proces van lange adem. Toch moeten er op korte termijn cruciale beslissingen worden genomen: wie blijft in de gezinswoning wonen? Hoe wordt de zorg voor de kinderen verdeeld? En wie betaalt de lopende leningen? Om te voorkomen dat echtgenoten in een juridisch vacuüm terechtkomen, voorziet het Belgische recht in de procedure van de 'voorlopige maatregelen'. Deze maatregelen zijn bedoeld om de dringende noden van de partijen en de kinderen te regelen zolang de echtscheidingsprocedure loopt.

Wettelijk Kader

De juridische basis voor voorlopige maatregelen bij echtscheiding is stevig verankerd in het Belgische Gerechtelijk Wetboek. In het bijzonder is Artikel 1280 van cruciaal belang. Dit artikel verleent de familierechtbank de bevoegdheid om tijdens de echtscheidingsprocedure (of zelfs voorafgaand daaraan in bepaalde dringende gevallen) bewarende maatregelen te bevelen die betrekking hebben op de persoon, de goederen van de echtgenoten en de kinderen.

Het wettelijk kader stelt dat deze maatregelen een tijdelijk karakter hebben. Ze blijven van kracht totdat de echtscheiding definitief is uitgesproken en er een definitieve regeling is getroffen via de vereffening-verdeling, of totdat een nieuwe beschikking van de rechter de eerdere maatregelen wijzigt. De wetgever heeft hierbij het belang van het kind en de bescherming van de zwakkere partij als leidraad genomen. Hoewel de maatregelen 'voorlopig' zijn, hebben ze een onmiddellijke executieve kracht, wat betekent dat ze direct afdwingbaar zijn door een gerechtsdeurwaarder.

Procedure en Stappen

De procedure voor het bekomen van voorlopige maatregelen verloopt doorgaans via de Familierechtbank. Sinds de hervorming van het familierecht worden alle geschillen tussen echtgenoten gebundeld in het zogenaamde 'familiedossier' bij de rechtbank van de woonplaats van het gezin.

• Inleiding van de zaak: De procedure start meestal met een verzoekschrift op tegenspraak of een dagvaarding. In situaties van uiterste hoogdringendheid kan men zelfs een beroep doen op de procedure 'zoals in kort geding'.
• De Verschijning: Partijen worden opgeroepen om voor de familierechter te verschijnen. De rechter zal in eerste instantie altijd proberen om een minnelijke schikking te bevorderen.
• De Behandeling: Indien geen akkoord wordt bereikt, zullen de advocaten van LawBase de argumenten pleiten. Hierbij wordt gefocust op de dringende noodzaak van de gevraagde maatregelen.
• De Beschikking: De rechter doet uitspraak via een uitvoerbaar vonnis. Dit vonnis regelt zaken zoals de afzonderlijke verblijfplaats, de voorlopige onderhoudsbijdrage voor de partner en de kinderen, en de omgangsregeling.

Het is belangrijk te weten dat de familierechtbank permanent gevat blijft. Dit betekent dat indien de omstandigheden wijzigen (bijvoorbeeld jobverlies of verhuis), men relatief eenvoudig een wijziging van de voorlopige maatregelen kan vragen aan dezelfde rechter.

Praktische Tips

Bij het aanvragen van voorlopige maatregelen is een goede voorbereiding het halve werk. Hier zijn enkele praktische adviezen van onze experts:

• Documenteer uw financiële situatie: Verzamel loonbrieven, uittreksels van leningen en bewijzen van vaste kosten. De rechter baseert de onderhoudsbijdrage op de verhouding tussen de inkomsten en de behoeftes van beide partijen.
• Inventariseer de inboedel: Maak foto's of een lijst van de goederen in de gezinswoning om discussies over verdwenen goederen te vermijden.
• Stel het belang van het kind centraal: Rechters zijn zeer gevoelig voor constructieve voorstellen rond co-ouderschap of verblijfsregelingen die de stabiliteit voor het kind garanderen.
• Win tijdig advies in: Wacht niet tot de situatie escaleert. LawBase heeft 6 kantoren in Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Een eerste oriëntatie kan veel rust bieden.

Kosten en Vergoedingen

De kosten voor een procedure voorlopige maatregelen vallen uiteen in drie categorieën: de gerechtskosten, de rechtsplegingsvergoeding en de erelonen van de advocaat.

De gerechtskosten omvatten onder meer de dagvaardingskosten (indien van toepassing) en de rolrechten (de kost om de zaak op de agenda van de rechtbank te plaatsen). De rechtsplegingsvergoeding is een forfaitaire tegemoetkoming in de kosten van de advocaat van de winnende partij, betaald door de verliezende partij. Bij familierechtelijke zaken wordt deze echter vaak 'gecompenseerd', wat betekent dat elke partij de eigen kosten draagt.

Wat betreft onze dienstverlening: bij LawBase geloven we in transparantie. Een videocall voor een eerste inschatting is volledig gratis. Voor een fysieke consultatie van 30 minuten op een van onze kantoren betaalt u slechts €50. Tijdens dit gesprek kunnen we een gerichte raming maken van de totale kosten voor uw specifieke dossier.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u antwoorden op de meest prangende vragen over dringende voorlopige maatregelen in het Belgische recht.