Schulden verdelen bij echtscheiding

Een echtscheiding is een emotioneel zware periode, maar het is ook een zakelijke afwikkeling van een gezamenlijk leven. Naast de verdeling van de woning en de inboedel, vormt de verdeling van de schulden vaak een complex struikelblok. Wie is verantwoordelijk voor de lening van de gezinswoning? Moet u opdraaien voor de schulden die uw partner maakte voor een eigen onderneming? In België wordt de verdeling van schulden bepaald door het huwelijksstelsel waaronder u getrouwd bent en de aard van de schuld zelf. LawBase begeleidt u doorheen dit proces vanuit onze 6 vestigingen in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven.

Wettelijk Kader

Het wettelijk kader voor de verdeling van schulden vindt zijn oorsprong in het Burgerlijk Wetboek (BW), specifiek de artikelen 1408 tot en met 1414. De basisregel hangt nauw samen met het huwelijksvermogensstelsel.

1. Het wettelijk stelsel (scheiding van goederen met gemeenschap van aanwinsten): Indien u geen huwelijkscontract heeft getekend, valt u onder dit stelsel. Hierbij zijn er drie vermogens: het eigen vermogen van partner A, het eigen vermogen van partner B en het gemeenschappelijk vermogen. Schulden aangegaan tijdens het huwelijk ten behoeve van de huishouding of de opvoeding van de kinderen zijn gemeenschappelijk (Art. 1408 BW). Schulden die dateren van vóór het huwelijk of die voortvloeien uit een erfenis of schenking blijven eigen schulden.

2. Scheiding van goederen: Bij dit stelsel zijn de vermogens strikt gescheiden. In principe is elke partner verantwoordelijk voor zijn of haar eigen schulden. Er is echter een belangrijke uitzondering: schulden aangegaan voor de behoeften van de huishouding of de opvoeding van de kinderen verbinden beide echtgenoten hoofdelijk, ongeacht wie de schuld aanging.

3. Algehele gemeenschap: Hier zijn nagenoeg alle schulden gemeenschappelijk, ook de schulden die reeds bestonden vóór het huwelijk. Dit stelsel komt vandaag de dag minder vaak voor vanwege het hoge risico bij een eventuele breuk.

Procedure en Stappen

De verdeling van schulden verloopt meestal via de procedure van 'vereffening-verdeling'. Dit proces volgt een vast stramien:

• Inventarisatie: De eerste stap is het opstellen van een volledige lijst van alle schulden op de datum van de ontbinding van het huwelijk (meestal de datum waarop de echtscheidingseis werd ingediend). Dit omvat hypothecaire leningen, persoonlijke leningen, kredietkaarten en belastingschulden.
• Kwalificatie: Elke schuld moet worden gekwalificeerd als 'eigen' of 'gemeenschappelijk'. Hierbij wordt gekeken naar het doel van de schuld en de wettelijke bepalingen uit het Burgerlijk Wetboek.
• Regeling met de schuldeiser: Het is cruciaal te begrijpen dat een onderlinge afspraak tussen ex-partners niet automatisch tegenstelbaar is aan de bank of schuldeiser. Als u afspreekt dat uw ex de lening afbetaalt, kan de bank u nog steeds aanspreken als de betalingen uitblijven, tenzij de bank u expliciet ontslaat van uw hoofdelijke aansprakelijkheid.
• Hulpmiddelen bij betwisting: Indien partijen niet tot een akkoord komen, zal de familierechtbank een notaris-vereffenaar aanstellen die een ontwerp van verdeling opstelt.

Praktische Tips

Om uw financiële toekomst na een echtscheiding veilig te stellen, adviseren de advocaten van LawBase de volgende stappen:

• Vraag een 'ontslag uit hoofdelijkheid' aan: Wordt de gezinswoning aan één van de partners toegewezen? Zorg er dan voor dat de bank schriftelijk bevestigt dat de vertrekkende partner niet langer aansprakelijk is voor de resterende hypotheek.
• Sluit kredietlijnen af: Zorg dat gemeenschappelijke kredietkaarten of 'geoorloofde debetstanden' op bankrekeningen onmiddellijk worden opgezegd of geblokkeerd bij aanvang van de procedure om nieuwe schulden te voorkomen.
• Documentatie: Bewaar alle bewijzen van betalingen die u doet met eigen middelen voor gemeenschappelijke schulden tijdens de scheidingsprocedure. U heeft in dat geval vaak recht op een vergoeding (rekening-courant tussen echtgenoten).
• Fiscale schulden: Let op met de personenbelasting. Voor het jaar van de scheiding bent u vaak nog gezamenlijk aansprakelijk voor de belastingschuld, ook al heeft u geen eigen inkomen gehad.

Kosten en Vergoedingen

De kosten verbonden aan de verdeling van schulden kunnen variëren. Wanneer er een notaris aan te pas komt voor de vereffening-verdeling, worden er notariskosten en eventueel registratierechten (bijvoorbeeld het 'verdeelrecht' bij onroerend goed) aangerekend.

Daarnaast is er het systeem van vergoedingsrekeningen. Volgens Art. 1432-1438 BW moet een vermogen een vergoeding betalen aan een ander vermogen wanneer het er voordeel uit heeft gehaald. Bijvoorbeeld: als de gemeenschap een eigen lening van de man heeft afbetaald, moet de man bij de scheiding die som terugbetalen aan de gemeenschap (die dan weer in twee wordt gedeeld).

Bij LawBase streven we naar transparantie. Een fysieke consultatie op een van onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven kost €50 voor 30 minuten. Voor een eerste oriëntatie bieden wij ook een gratis videocall aan.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u korte antwoorden op de meest prangende vragen over schulden bij echtscheiding.