Schoolkeuze: wie beslist bij gescheiden ouders?

Wanneer ouders uit elkaar gaan, blijven zij in de meeste gevallen samen verantwoordelijk voor de opvoeding van hun kinderen. Een van de meest fundamentele beslissingen in het leven van een kind is de schoolkeuze. Of het nu gaat om de overstap naar het eerste leerjaar, de keuze voor een secundaire studierichting of een verandering van school na een verhuizing: de beslissing heeft een grote impact op de dagelijkse realiteit van zowel het kind als de ouders. In de praktijk is dit vaak een bron van conflict, zeker wanneer ouders een verschillende visie hebben op onderwijs, religie of de praktische haalbaarheid van de verplaatsingen.

Wettelijk Kader

In het Belgische recht is het principe van de gezamenlijke uitoefening van het ouderlijk gezag de hoeksteen van de wetgeving na een scheiding. Dit principe is verankerd in Artikel 374 van het Burgerlijk Wetboek (BW). De wet stelt dat, ongeacht of de ouders nu gehuwd waren, wettelijk samenwonend of feitelijk samenwonend, zij gezamenlijk beslissingen moeten nemen over de belangrijke keuzes in het leven van hun kind.

Onder 'belangrijke beslissingen' vallen zaken met betrekking tot de gezondheid, religieuze of levensbeschouwelijke vorming, en uiteraard de schoolkeuze. Zelfs als een kind hoofdzakelijk bij één ouder verblijft (exclusief verblijf of een ongelijke verblijfsregeling), behoudt de andere ouder in de regel zijn of haar inspraakrecht. Dit betekent dat een ouder niet eenzijdig een kind kan inschrijven in een nieuwe school zonder het akkoord van de andere ouder.

Er bestaat echter een wettelijk vermoeden van akkoord ten aanzien van derden (zoals de school). Wanneer één ouder een kind aanmeldt bij een school, mag de school er in principe van uitgaan dat de andere ouder hiermee instemt, tenzij de school op de hoogte is van een formeel verzet. Dit onderstreept het belang van snelle juridische actie bij onenigheid.

Procedure en Stappen

Wanneer u en uw ex-partner niet tot een overeenstemming komen over de schoolkeuze, dient een gestructureerd traject gevolgd te worden om een juridische blokkade of eenzijdige beslissingen te vermijden.

• Overleg en Bemiddeling: De eerste stap is altijd de dialoog. Indien dit moeilijk verloopt, kan een erkend bemiddelaar in familiezaken helpen om tot een vergelijk te komen. Dit is vaak sneller en minder belastend voor het kind dan een procedure voor de rechtbank.
• Aangetekende ingebrekestelling: Indien de andere ouder weigert te communiceren of dreigt met een eenzijdige inschrijving, kan een advocaat een formele ingebrekestelling sturen waarin de noodzaak tot overleg wordt benadrukt.
• De Familierechtbank: Als overleg faalt, moet de zaak aanhangig worden gemaakt bij de Familierechtbank. De rechter zal dan de knoop doorhakken in het belang van het kind.

Bij de beoordeling zal de rechter rekening houden met verschillende objectieve criteria: de nabijheid van de school ten opzichte van de woonplaatsen, de continuïteit van de schoolloopbaan, de specifieke noden van het kind (bijvoorbeeld nood aan bijzonder onderwijs of een specifieke pedagogische aanpak) en de mening van het kind zelf (indien het kind de nodige maturiteit heeft, meestal vanaf 12 jaar via het hoorrecht).

Praktische Tips

Om conflicten over schoolkeuze te beheersen of te vermijden, adviseren de advocaten van LawBase het volgende:

• Leg afspraken vast in het ouderschapsplan: Bij de scheiding is het raadzaam om al richtlijnen op te nemen over de schoolkeuze (bijvoorbeeld: de school moet binnen een straal van X kilometer liggen of moet van een bepaald net zijn).
• Communiceer tijdig: Begin het gesprek over een schoolwissel of nieuwe inschrijving minstens zes maanden op voorhand.
• Informeer de school: Bezorg de school een kopie van het vonnis of de overeenkomst waarin staat dat het ouderlijk gezag gezamenlijk wordt uitgeoefend.
• Focus op het kind: Stel uzelf de vraag of uw bezwaar tegen een school gebaseerd is op de kwaliteit van het onderwijs of op de praktische hinder die u ervan ondervindt. De rechter zal altijd het kind centraal stellen.

LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen waar u terecht kunt voor gespecialiseerd advies: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Een videocall is gratis en een fysieke consultatie van 30 minuten kost slechts €50.

Kosten en Vergoedingen

De kosten verbonden aan de schoolkeuze vallen onder de onderhoudsbijdrage of worden als buitengewone kosten beschouwd, afhankelijk van de gemaakte afspraken in de EOT-overeenkomst of het vonnis.

Gewone schoolkosten: Boeken, schrijfgerief en normale maaltijden worden meestal geacht gedekt te zijn door de maandelijkse alimentatie of de dagelijkse verzorging tijdens de verblijfsweek.

Buitengewone schoolkosten: Inschrijvingsgelden voor hoger onderwijs, meerdaagse schoolreizen (zoals bosklassen of taalstages) en specifiek duur schoolmateriaal (zoals een laptop) worden doorgaans gedeeld door de ouders, vaak in de verhouding 50/50, na voorafgaand overleg. Het ontbreken van een akkoord over de schoolkeuze kan leiden tot discussies over de betalingsverplichting van deze buitengewone kosten.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u antwoorden op de meest prangende vragen over schoolkeuze bij gescheiden ouders.