Een goed ouderschapsplan opstellen: tips

Wanneer ouders beslissen om uit elkaar te gaan, breekt er een emotionele en vaak chaotische periode aan. Te midden van deze veranderingen staat het welzijn van de kinderen centraal. In de Belgische juridische praktijk is het opstellen van een degelijk ouderschapsplan niet alleen een aanbeveling, maar vaak een noodzaak om toekomstige conflicten te vermijden. Een goed ouderschapsplan biedt structuur, duidelijkheid en rust voor zowel de ouders als de kinderen.

Bij LawBase begrijpen we dat elke gezinssituatie uniek is. Of u nu kiest voor een echtscheiding door onderlinge toestemming (EOT) of geconfronteerd wordt met een procedure voor de familierechtbank, een gedetailleerde overeenkomst over de uitoefening van het ouderlijk gezag en de verblijfsregeling is essentieel. In dit artikel gidsen onze advocaten u door de juridische vereisten en praktische modaliteiten van een sluitend ouderschapsplan.

Wettelijk Kader

In het Belgische recht is het ouderlijk gezag de hoeksteen van de relatie tussen ouders en hun minderjarige kinderen. Volgens Artikel 374 van het Burgerlijk Wetboek blijven ouders, ook na een scheiding, in principe gezamenlijk het ouderlijk gezag uitoefenen. Dit betekent dat belangrijke beslissingen over de opvoeding, gezondheid, scholing en religieuze of levensbeschouwelijke keuzes van het kind in onderling overleg moeten worden genomen.

Daarnaast bepaalt de wet dat de rechter bij voorrang de mogelijkheid van een gelijkmatig verdeeld verblijf (co-ouderschap) moet onderzoeken indien een van de ouders hierom verzoekt. Het Gerechtelijk Wetboek, met name Artikel 1253ter/3, verleent de familierechtbank een ruime bevoegdheid om te oordelen over de verblijfsregeling en de onderhoudsverplichting, waarbij het belang van het kind steeds de eerste overweging is.

Het ouderschapsplan fungeert als de contractuele vertaling van deze wettelijke principes. Hoewel de term 'ouderschapsplan' in de strikte zin vaker in Nederland wordt gebruikt, vertaalt dit zich in België naar de 'ouderschapsovereenkomst' of de regelingen opgenomen in een EOT-overeenkomst. Deze documenten zijn juridisch bindend zodra ze door een rechter zijn gehomologeerd (bekrachtigd).

Procedure en Stappen

Het opstellen van een ouderschapsplan verloopt doorgaans volgens een gestructureerd proces om juridische geldigheid te garanderen:

• Overleg en inventarisatie: Ouders brengen hun wensen en de behoeften van de kinderen in kaart. Hierbij wordt gekeken naar schooluren, hobby's en de professionele agenda's van de ouders.
• Redactie van de overeenkomst: De afspraken worden op papier gezet. Het is cruciaal om hierbij juridisch correcte terminologie te gebruiken om interpretatieverschillen te voorkomen.
• Juridische toetsing: Een advocaat van LawBase screent de overeenkomst op volledigheid en conformiteit met de openbare orde.
• Indiening bij de Familierechtbank: De overeenkomst wordt neergelegd ter homologatie. De rechter gaat na of de afspraken niet strijdig zijn met het belang van het kind.
• Homologatie: Zodra de rechter de overeenkomst bekrachtigt, krijgt deze de kracht van een vonnis. Dit betekent dat de afspraken afdwingbaar zijn, bijvoorbeeld via een gerechtsdeurwaarder indien nodig.

LawBase ondersteunt u in dit proces vanuit onze 6 kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Onze expertise zorgt ervoor dat de procedure vlot verloopt en dat er geen blinde vlekken in uw dossier blijven zitten.

Praktische Tips

Een effectief ouderschapsplan gaat verder dan de wettelijke basis. Hieronder volgen praktische tips van onze experts:

• Wees specifiek over de wisselmomenten: Spreek niet enkel af "het weekend", maar bepaal exact het uur en de plaats van de wissel (bijvoorbeeld vrijdag om 16:00 uur aan de schoolpoort).
• Vergeet de vakanties niet: Maak een aparte regeling voor de schoolvakanties. Vaak wordt gewerkt met een verdeling van de helft van de vakantieperiodes, maar ook hier is maatwerk mogelijk.
• Communicatieprotocol: Leg vast hoe jullie communiceren over de kinderen (bijvoorbeeld via e-mail of een specifieke ouder-app) om emotionele escalatie via telefoon of WhatsApp te vermijden.
• Flexibiliteitsclausule: Voorzie een clausule die toelaat om in onderling overleg af te wijken van de regeling, maar bepaal dat bij gebrek aan akkoord de basisregeling strikt moet worden gevolgd.
• Betrek de kinderen (indien gepast): Afhankelijk van de leeftijd en maturiteit van de kinderen kan hun mening worden gehoord. Dit vergroot het draagvlak van de regeling.

Kosten en Vergoedingen

Een cruciaal onderdeel van het ouderschapsplan is de financiële regeling. Dit omvat twee aspecten: de verblijfsoverstijgende kosten en de onderhoudsbijdrage (alimentatie).

De gewone kosten (voeding, huisvesting, dagelijkse verzorging) worden meestal gedragen door de ouder bij wie het kind op dat moment verblijft. Voor de buitengewone kosten (medische kosten, schoolkosten, hobby's) wordt vaak een verdeelsleutel afgesproken (bijvoorbeeld 50/50 of pro rata het inkomen). Wij adviseren om in het plan exact te definiëren wat onder 'buitengewone kosten' valt om latere discussies te vermijden.

De onderhoudsbijdrage wordt berekend op basis van de middelen van beide ouders en de behoeften van het kind. LawBase hanteert gespecialiseerde software en rekenmethodes (zoals de methode-Hobin) om een eerlijke bijdrage te simuleren.

Wat betreft onze eigen diensten: LawBase streeft naar transparantie. Een eerste videocall om uw situatie te bespreken is volledig gratis. Voor een fysieke consultatie van 30 minuten in een van onze kantoren (Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven) betaalt u slechts €50.

Veelgestelde Vragen

• Kan een ouderschapsplan later nog worden gewijzigd? Ja, indien er sprake is van nieuwe elementen (bijvoorbeeld een verhuizing of wijziging in inkomen) kan de familierechtbank de regeling herzien.
• Wat als mijn ex-partner de afspraken niet nakomt? Omdat het plan gehomologeerd is, heeft het de kracht van een vonnis. U kunt dan juridische stappen ondernemen voor gedwongen uitvoering of een klacht neerleggen voor niet-afgifte van kinderen.
• Is een ouderschapsplan verplicht bij een feitelijke scheiding? Niet wettelijk verplicht, maar wel sterk aanbevolen om rechtsonzekerheid te vermijden.
• Hoe zit het met de fiscale voordelen? In het plan kan worden vastgelegd wie het kind ten laste neemt en hoe het fiscaal voordeel van de onderhoudsbijdrage wordt verdeeld.
• Moet een kind van 12 jaar zelf kiezen waar het woont? Nee, een kind heeft hoorrecht, geen beslissingsrecht. De rechter luistert naar de mening, maar beslist in het belang van het kind.