Hebben grootouders recht op omgang?

In de praktijk zien we bij LawBase vaak dat grootouders na een echtscheiding of een familiaal conflict tussen de ouders plots uit het leven van hun kleinkinderen worden geweerd. Dit is een emotioneel zware situatie, zowel voor de grootouders als voor de kinderen zelf. Het Belgische recht erkent echter het fundamentele belang van de band tussen grootouders en kleinkinderen. In dit artikel leggen we uit hoe u als grootouder uw rechten kunt afdwingen en welke stappen u moet ondernemen om het contact met uw kleinkinderen te herstellen of te behouden.

Praktische Tips

Wanneer het contact met uw kleinkinderen wordt verbroken, is de eerste reflex vaak emotioneel. Toch is een strategische en kalme aanpak cruciaal om uw slaagkansen bij de familierechtbank te maximaliseren. Hier zijn enkele praktische adviezen:

• Documenteer de historiek: Houd een overzicht bij van de band die u voorheen met de kleinkinderen had. Foto's, getuigenissen van derden of bewijzen van regelmatige opvang (bijvoorbeeld elke woensdagnamiddag) zijn essentieel om aan te tonen dat er een hechte affectieve band bestaat.
• Blijf communiceren (schriftelijk): Probeer de ouders op een respectvolle manier te benaderen via e-mail of aangetekend schrijven. Stel voor om de draad weer op te pakken, eventueel op neutraal terrein. Deze schriftelijke bewijzen tonen aan de rechter dat u heeft geprobeerd om de zaak minnelijk op te lossen.
• Vermijd de 'loyaliteitsconflikt' valkuil: Praat nooit slecht over de ouders tegen de kleinkinderen of in hun bijzijn. De rechter zal altijd handelen in het belang van het kind. Als blijkt dat uw aanwezigheid zorgt voor spanningen die schadelijk zijn voor de psychologische stabiliteit van het kind, kan dit tegen u werken.
• Schakel tijdig een bemiddelaar in: Voordat u naar de rechtbank stapt, kan een erkend bemiddelaar helpen om de communicatie te herstellen zonder dat de relaties definitief verzuren door een rechtszaak.

Wettelijk Kader

Het recht op omgang voor grootouders is verankerd in het Belgisch Burgerlijk Wetboek, specifiek in Artikel 375bis. Dit artikel stelt onomstotelijk: "De grootouders hebben het recht persoonlijk contact met het kind te onderhouden."

Dit wettelijk kader vertrekt van een wettelijk vermoeden dat het in het belang van het kind is om contact te hebben met de grootouders. Dit betekent dat de bewijslast in eerste instantie niet bij de grootouders ligt om aan te tonen dat het contact goed is, maar bij de ouders om aan te tonen dat het contact schadelijk zou zijn. De wetgever erkent hiermee de unieke rol die grootouders spelen in de identiteitsontwikkeling en de familiale geschiedenis van een kind.

Belangrijk om te weten is dat dit recht ook kan worden uitgebreid naar andere personen, mits zij kunnen aantonen dat zij een bijzondere affectieve band met het kind hebben. Voor grootouders is deze band echter wettelijk verondersteld, wat hen een sterkere juridische positie geeft dan bijvoorbeeld tantes, ooms of stiefouders.

Procedure en Stappen

Indien overleg niet meer mogelijk is, moet u de juridische weg bewandelen. Bij LawBase begeleiden we u stap voor stap door deze procedure bij de Familierechtbank.

1. De Verzoeningszitting: Vaak start de procedure met een vrijwillige verschijning in verzoening. Dit is een informele stap waarbij de rechter probeert de partijen tot een akkoord te brengen zonder een vonnis op te leggen.
2. Inleiding van de zaak: Als verzoening faalt, wordt de zaak ingeleid via een verzoekschrift of een dagvaarding. Onze advocaten in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven stellen dit document voor u op.
3. Het onderzoek door de familierechter: De rechter zal de belangen van alle partijen afwegen. Bij kinderen vanaf 12 jaar heeft het kind het recht om gehoord te worden door de rechter. De mening van het kind is niet bindend, maar weegt zwaar door in de uiteindelijke beslissing.
4. Het Vonnis: De rechter doet een uitspraak over de modaliteiten van het omgangsrecht. Dit kan variëren van één zondag per maand tot een volledige dag per twee weken, afhankelijk van de eerdere band en de leeftijd van de kinderen.

LawBase heeft kantoren verspreid over heel Vlaanderen om u lokaal bij te staan: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Een eerste videocall is volledig gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten slechts €50 kost.

Kosten en Vergoedingen

De kosten voor een procedure omgangsrecht bestaan uit verschillende posten:

• Rolrechten: Dit is de belasting die u betaalt om een zaak op de rol van de rechtbank te zetten (ongeveer €165 voor de familierechtbank).
• Ereloon advocaat: Dit is afhankelijk van de complexiteit van de zaak en het aantal zittingen. Bij LawBase werken we met transparante tarieven die vooraf worden besproken.
• Rechtsplegingsvergoeding: De partij die door de rechter in het ongelijk wordt gesteld, moet meestal een forfaitaire tegemoetkoming betalen in de advocatenkosten van de winnende partij.

Het is belangrijk om te beseffen dat investeren in een goede juridische voorbereiding zichzelf terugbetaalt in een duurzame regeling die verdere conflicten en bijkomende procedures vermijdt.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest prangende vragen die wij in onze dagelijkse praktijk ontvangen omtrent het omgangsrecht voor grootouders.