Huwelijkscontract wijzigen tijdens het huwelijk

Het huwelijk is niet enkel een verbintenis van affectie, maar vormt tevens een cruciaal juridisch en vermogensrechtelijk kader. Gedurende de loopbaan van een echtelijk leven kunnen de omstandigheden aanzienlijk wijzigen: de opstart van een eigen zaak, de verwerving van een onroerend goed, of de wens om de langstlevende echtgenoot beter te beschermen. In het Belgische recht is het huwelijksstelsel geen statisch gegeven. Sinds de hervorming van het huwelijksvermogensrecht in 2018 is de procedure om een huwelijkscontract te wijzigen aanzienlijk vereenvoudigd en gedebureaucratiseerd. In dit artikel bespreken wij de juridische modaliteiten, de procedurele stappen en de dwingende wettelijke bepalingen die van kracht zijn bij de wijziging van uw huwelijksstelsel.

Procedure en Stappen

De wijziging van een huwelijkscontract verloopt volgens een strikt wettelijk protocol dat de rechtszekerheid van beide echtgenoten en derden (zoals schuldeisers) moet waarborgen. De procedure kan worden onderverdeeld in de volgende fasen:

• De consultatiefase: Alvorens tot een formele wijziging over te gaan, is een grondige analyse van het huidige stelsel en de beoogde doelstellingen noodzakelijk. Hierbij wordt nagegaan of een volledige stelselwijziging dan wel een loutere toevoeging van een clausule (bijvoorbeeld een verblijvingsbeding) aangewezen is.
• De redactie van de wijzigingsakte: De wijziging moet verplicht worden vastgelegd in een authentieke akte, verleden voor een notaris. De notaris heeft hierbij een actieve raadgevingsplicht en moet de echtgenoten wijzen op de gevolgen van de nieuwe bepalingen.
• De inventarisatie (indien vereist): Wanneer de wijziging een volledige overgang naar een ander stelsel inhoudt (bijvoorbeeld van scheiding van goederen naar de wettelijke gemeenschap), is de opmaak van een notariële inventaris van de goederen vaak verplicht om de rechten van schuldeisers te beschermen.
• De neerlegging in het Centraal Register van Huwelijksovereenkomsten (CRH): Na het ondertekenen van de akte zorgt de notaris voor de inschrijving in het CRH. Vanaf dat moment is de wijziging tegenwerpelijk aan derden.

LawBase ondersteunt u in dit proces met juridisch advies op maat. Met 6 kantoren in Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven, is er altijd een expert in uw nabijheid om de juridische implicaties van uw wijziging te toetsen.

Wettelijk Kader

De centrale wettelijke basis voor het wijzigen van het huwelijksstelsel bevindt zich in het Burgerlijk Wetboek, specifiek in de Artikelen 1392 tot en met 1395 BW. Deze bepalingen leggen de fundamenten vast van de contractuele vrijheid binnen het huwelijk, evenals de beperkingen daarvan.

Artikel 1392 BW stelt dat echtgenoten tijdens het huwelijk hun huwelijksvermogensstelsel kunnen wijzigen of een ander stelsel kunnen kiezen. Belangrijk is dat deze wijziging de belangen van het gezin niet mag schaden en geen afbreuk mag doen aan de rechten van derden. Het principe van de 'onveranderlijkheid' van het huwelijkscontract, dat vroeger veel strikter was, is hiermee definitief verlaten ten gunste van een grote flexibiliteit.

Sinds de wet van 22 juli 2018 is de tussenkomst van de familierechtbank voor een wijziging van het huwelijkscontract in de meeste gevallen niet langer vereist. Enkel wanneer een van de echtgenoten niet instemt of wanneer er minderjarige kinderen betrokken zijn wiens belangen mogelijk geschaad worden, kan rechterlijke tussenkomst noodzakelijk zijn. De notaris fungeert nu als de primaire bewaker van de wettigheid en de billijkheid van de overeenkomst.

Praktische Tips

Bij het overwegen van een wijziging van uw huwelijkscontract, adviseren de advocaten van LawBase u om de volgende punten in acht te nemen:

• Anticipeer op ondernemersrisico's: Indien een van de echtgenoten een zelfstandige activiteit start, kan het raadzaam zijn om over te stappen naar een stelsel van scheiding van goederen om het gezinsvermogen te beschermen tegen zakelijke schuldeisers.
• Optimaliseer de successieplanning: Door het toevoegen van een 'keuzebeding' of een 'optioneel verblijvingsbeding' kunt u de langstlevende echtgenoot de mogelijkheid geven om te kiezen welke goederen hij of zij uit de gemeenschap in volle eigendom wenst te behouden, wat fiscaal zeer voordelig kan zijn.
• Communiceer transparant met kinderen: Hoewel de goedkeuring van kinderen (uit een eerdere relatie) niet altijd wettelijk vereist is voor de geldigheid van de akte, kan hun betrokkenheid latere discussies over de nalatenschap voorkomen.
• Herzie uw contract periodiek: Een huwelijkscontract dat 20 jaar geleden werd opgesteld, is vaak niet meer aangepast aan de huidige wetgeving of uw huidige financiële realiteit.

Kosten en Vergoedingen

De kosten voor het wijzigen van een huwelijkscontract zijn variabel en hangen af van de complexiteit van de wijziging en de omvang van het vermogen. De totale kostprijs bestaat doorgaans uit drie delen:

1. Het ereloon van de notaris: Dit is wettelijk vastgelegd voor de basisakte, maar voor complexe wijzigingen of het opstellen van een inventaris kan een aanvullend honorarium worden aangerekend.
2. De aktekosten en registratierechten: Er is een vast recht verschuldigd (momenteel € 50 voor de registratie). Indien er onroerende goederen worden overgedragen tussen vermogens (bijv. van eigen naar gemeenschappelijk), kunnen er bijkomende belastingen verschuldigd zijn.
3. De inschrijvingskosten in het CRH: Een kleine administratieve vergoeding voor de melding in het centraal register.

Bij LawBase bieden wij transparantie over de juridische begeleidingskosten. Een videocall is gratis, terwijl een fysieke consultatie op een van onze kantoren slechts € 50 kost voor een gesprek van 30 minuten. Dit stelt u in staat om zonder grote financiële drempel professioneel advies in te winnen.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de antwoorden op de meest prangende vragen omtrent de wijziging van het huwelijkscontract in België.