Trouwen met scheiding van goederen

Wanneer twee partners besluiten in het huwelijksbootje te stappen, bepaalt het huwelijksvermogensrecht de juridische contouren van hun wederzijdse vermogensrechtelijke betrekkingen. In het Belgische recht is het wettelijk stelsel (gemeenschap van aanwinsten) de standaard, maar een aanzienlijk aantal echtgenoten opteert voor het stelsel van de scheiding van goederen. Dit stelsel, dat bij uitstek de autonomie van de echtgenoten waarborgt, vereist een formeel huwelijkscontract verleden voor een notaris. In dit artikel analyseren wij de juridische finesses, de procedurele vereisten en de dwingende bepalingen van het Burgerlijk Wetboek die dit stelsel beheersen.

Procedure en Stappen

Het opzetten van een stelsel van scheiding van goederen volgt een strikt formeel proces. In tegenstelling tot het wettelijk stelsel, dat automatisch intreedt bij gebreke aan een contract, moet voor de scheiding van goederen proactief worden gehandeld.

• Pre-nuptiaal overleg: De eerste stap is een grondige inventarisatie van de bestaande vermogens en de toekomstige verwachtingen. Hierbij wordt bepaald of een zuivere scheiding van goederen gewenst is, dan wel een stelsel met corrigerende bedingen (zoals een beding van verrekening van aanwinsten).
• Redactie van het huwelijkscontract: Een gespecialiseerd advocaat of notaris stelt de akte op. Hierin worden de eigendomsverhoudingen en de regels omtrent de lasten van het huwelijk vastgelegd.
• Verlijden van de akte: Het contract moet verplicht bij authentieke akte voor een notaris worden verleden. Dit moet gebeuren vóór de voltrekking van het burgerlijk huwelijk.
• Registratie en publicatie: De notaris zorgt voor de inschrijving in het Centraal Register van Huwelijksovereenkomsten (CRH). Hierdoor is het stelsel tegenstelbaar aan derden, zoals schuldeisers.
• Wijziging tijdens het huwelijk: Het is mogelijk om tijdens het huwelijk over te stappen naar dit stelsel via een wijzigingsakte, mits inachtneming van de belangen van het gezin en eventuele schuldeisers.

Wettelijk Kader

Het stelsel van de scheiding van goederen wordt beheerst door de artikelen 1466 tot 1469 van het Burgerlijk Wetboek (BW). De essentie van dit stelsel is de volledige scheiding van zowel de activa (bezittingen) als de passiva (schulden).

Artikel 1466 BW stelt dat elk van de echtgenoten de eigendom, het genot en het beheer behoudt van al zijn of haar goederen, zowel die welke zij bezaten voor het huwelijk als die welke zij tijdens het huwelijk verkrijgen. Er is dus geen sprake van een 'gemeenschappelijk vermogen', maar enkel van twee 'eigen vermogens'.

Er bestaat echter vaak een derde vermogensmassa: de onverdeeldheid. Dit betreft goederen die beide echtgenoten samen aankopen (bijvoorbeeld de gezinswoning). Op deze goederen zijn de regels van het gemeen recht inzake mede-eigendom van toepassing, tenzij het huwelijkscontract anders bepaalt. Artikel 1467 BW voert bovendien een vermoeden van onverdeeldheid in voor roerende goederen waarvan de eigendom niet kan worden bewezen: deze worden geacht voor de onverdeelde helft aan elk van de echtgenoten toe te behoren.

Sinds de hervorming van het huwelijksvermogensrecht in 2018 biedt Artikel 1469 BW de mogelijkheid om een 'rechterlijke billijkheidscorrectie' op te nemen. Dit laat de familierechter toe om bij echtscheiding een vergoeding toe te kennen aan de echtgenoot die zich in een sociaal ongunstige positie bevindt, mits dit uitdrukkelijk in het contract is voorzien.

Praktische Tips

Hoewel de scheiding van goederen maximale onafhankelijkheid biedt, kan het in de praktijk tot bewijsproblemen leiden. LawBase adviseert cliënten om de volgende richtlijnen te volgen:

• Houd een inventaris bij: Voeg een gedetailleerde lijst van goederen (met bewijsstukken zoals facturen) toe als bijlage bij het huwelijkscontract.
• Beheer van bankrekeningen: Gebruik strikt gescheiden rekeningen voor persoonlijke uitgaven en een gemeenschappelijke rekening voor de lasten van het huwelijk (huur, nutsvoorzieningen, boodschappen).
• Correctieclausules: Overweeg de opname van een 'beding van verrekening van aanwinsten'. Dit combineert de autonomie tijdens het huwelijk met een solidaire verdeling van de opgebouwde rijkdom bij ontbinding (overlijden of scheiding).
• Valkuilen bij beroepsactiviteiten: Voor zelfstandigen is dit stelsel cruciaal om het privévermogen van de partner te beschermen tegen beroepsschulden. Let echter op met de 'bijdrage in de lasten van het huwelijk'; deze moet evenredig zijn aan de vermogensrechtelijke mogelijkheden van elke partner.

LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen om u bij te staan: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Onze experts in familierecht helpen u bij het opstellen van een waterdicht contract dat zowel uw autonomie als uw toekomst beschermt.

Kosten en Vergoedingen

Aan het opstellen van een huwelijkscontract met scheiding van goederen zijn kosten verbonden. Deze vallen uiteen in drie categorieën:

• Erelonen van de notaris: Deze zijn wettelijk vastgelegd via barema's, maar kunnen variëren naargelang de complexiteit en de waarde van de ingebrachte goederen.
• Fiscale rechten en administratieve kosten: Denk aan het recht op geschriften en de kosten voor de inschrijving in het Centraal Register van Huwelijksovereenkomsten (ongeveer €100 - €200).
• Erelonen voor juridisch advies: Indien u beroep doet op een gespecialiseerd advocaat van LawBase voor de redactie van specifieke clausules of voorbereidend advies.

Bij LawBase hanteren we een transparante politiek: een videocall is gratis, terwijl een fysieke consultatie in een van onze 6 kantoren €50 voor 30 minuten bedraagt. Dit stelt u in staat om zonder grote financiële drempel professioneel advies in te winnen over uw huwelijksstelsel.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u antwoorden op de meest prangende vragen omtrent de scheiding van goederen in het Belgische recht.