Kind erkennen als vader: procedure uitgelegd

Gefeliciteerd, u bent vader geworden of u verwacht binnenkort een kindje! Dat is een prachtig moment, maar het brengt ook de nodige administratieve en juridische stappen met u mee. In België is de afstamming van moederszijde meestal automatisch geregeld via de geboorteakte, maar voor vaders ligt dat soms anders. Bent u niet getrouwd met de moeder? Dan moet u het kind officieel erkennen om de juridische vader te worden. Bij LawBase begrijpen we dat u in deze bijzondere periode liever bezig bent met de babykamer dan met wetboeken. Daarom leggen we u in mensentaal uit hoe de erkenning van een kind precies in zijn werk gaat.

Kosten en Vergoedingen

Laten we beginnen met het goede nieuws: de procedure voor de erkenning van een kind bij de burgerlijke stand is in België in principe volledig gratis. Of u de erkenning nu doet voor de geboorte, tijdens de aangifte of na de geboorte, de gemeente brengt hiervoor geen retributie in rekening.

Er zijn echter situaties waarin er extra kosten kunnen ontstaan. Denk hierbij aan:

• Vertalingen: Indien u of de moeder niet over Belgische documenten beschikt en documenten uit het buitenland moet laten vertalen door een beëdigd vertaler.
• Legalisatie: Buitenlandse akten moeten soms gelegaliseerd worden of voorzien zijn van een apostille, wat kosten met zich meebrengt bij buitenlandse instanties.
• Gerechtelijke procedure: Indien de moeder weigert toestemming te geven, moet u naar de familierechtbank. In dat geval moet u rekening houden met gerechtskosten (rolrecht) en erelonen voor een advocaat.

Bij LawBase hanteren we transparante tarieven voor juridische bijstand. Een eerste fysieke consultatie van 30 minuten in een van onze kantoren (Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven) kost slechts €50. Een videocall is zelfs volledig gratis om uw situatie kort te bespreken.

Procedure en Stappen

De erkenning van een kind kan op drie verschillende momenten plaatsvinden. De procedure is telkens gelijkaardig, maar de timing verschilt.

1. Erkenning vóór de geboorte (Preanale erkenning)

Dit is vaak de meest rustige optie. U gaat samen met de moeder naar de ambtenaar van de burgerlijke stand in de gemeente waar u woont of waar het kind geboren zal worden. U heeft hiervoor een medisch attest nodig dat de zwangerschap bevestigt en de vermoedelijke bevallingsdatum vermeldt. Het voordeel? De vader staat direct op de geboorteakte vermeld en het kind kan bij de geboorte onmiddellijk de naam van de vader (of een dubbele naam) krijgen.

2. Erkenning tijdens de geboorteaangifte

U kunt het kind ook erkennen op het moment dat u de geboorte aangeeft (binnen 15 dagen na de bevalling). Ook hier moeten beide ouders aanwezig zijn om hun toestemming te geven voor de erkenning en de naamskeuze.

3. Erkenning na de geboorte

Er is geen strikte tijdslimiet voor erkenning na de geboorte. Dit kan zelfs nog als het kind meerderjarig is. Let wel op: hoe ouder het kind, hoe meer personen toestemming moeten geven. Is het kind ouder dan 12 jaar? Dan moet het kind zelf ook toestemming geven.

Welke documenten heeft u nodig?

• Identiteitskaarten van beide ouders.
• Een zwangerschapsattest (bij erkenning voor de geboorte).
• Indien u niet in België bent ingeschreven: een bewijs van woonst, nationaliteit en burgerlijke staat.

Wettelijk Kader

De juridische basis voor de erkenning van een kind vinden we terug in het Belgisch Burgerlijk Wetboek (BW), specifiek in de Artikelen 319 tot en met 321. Deze artikelen vormen het fundament van het afstammingsrecht.

Artikel 319 BW stelt dat wanneer het vaderschap niet vaststaat op grond van de artikelen 315 en 317 (die gaan over het huwelijk), de vader het kind kan erkennen. Dit creëert een juridische band die identiek is aan de band die ontstaat door een huwelijk.

Artikel 321 BW is cruciaal wat betreft de toestemming. De erkenning is alleen geldig als de moeder (indien het kind jonger is dan 18 en niet ontvoogd is) haar voorafgaande toestemming geeft. Zonder deze toestemming kan de erkenning niet zomaar door de ambtenaar worden geakteerd. In dat geval is een tussenkomst van de familierechtbank nodig, waarbij de rechter zal nagaan of de erkenning in het belang van het kind is.

Sinds de wet van 2018 is er ook strengere controle op 'schanderkenningen'. De ambtenaar kan een erkenning weigeren als hij vermoedt dat deze enkel gebeurt om een verblijfsrechtelijk voordeel te bekomen.

Praktische Tips

Als advocaten in het familierecht zien we vaak waar het misloopt. Hier zijn enkele praktische tips om de procedure vlot te laten verlopen:

• Maak op tijd een afspraak: Bij veel gemeenten (zoals Antwerpen of Gent) moet u vooraf een afspraak maken voor een erkenning. Wacht niet tot de 38ste week van de zwangerschap.
• Bespreek de familienaam vooraf: Sinds enkele jaren is de wetgeving rond familienamen flexibel (naam vader, naam moeder, of een combinatie). Bespreek dit goed met uw partner om discussies aan het loket te vermijden.
• Buitenlandse nationaliteit: Heeft een van de ouders niet de Belgische nationaliteit? Informeer dan ruim op tijd bij uw gemeente welke extra documenten (zoals een 'getuigschrift van wet') nodig zijn. Dit kan soms weken duren om op te vragen.
• Juridisch advies bij onenigheid: Wil de moeder de erkenning niet toestaan? Forceer niets aan het loket, maar neem contact op met een gespecialiseerde advocaat. LawBase heeft vestigingen in heel Vlaanderen (Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven) om u hierbij discreet te ondersteunen.

Onthoud dat een erkenning niet alleen een emotionele waarde heeft, maar ook grote gevolgen voor het erfrecht, de onderhoudsplicht en het ouderlijk gezag.

Veelgestelde Vragen